Cần thu hẹp giá ngoại tệ giữa hai thị trường
Để quản lý thị trường ngoại hối và điều hành chính sách tỉ giá, thời gian qua Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã áp dụng nhiều biện pháp.
Về chính sách đã sửa đổi Quyết định 09 cho phép các ngân hàng khi cho vay USD được phép nhận tiền đồng Việt Nam. Ngoài ra, NHNN còn cho phép giảm tỉ lệ dự trữ bắt buộc của các ngân hàng thương mại từ 7% xuống 4% để tăng nguồn cung. Còn về điều hành mới nhất là yêu cầu các tổng công ty phải bán ngoại tệ cho ngân hàng...
Thế nhưng dường như các biện pháp trên vẫn chưa đủ độ “ép phê” để giải bài toán về ngoại hối. Ngoại tệ vẫn căng thẳng và tồn tại ở hai thị trường: mua bán tự do bên ngoài sôi động, còn qua ngân hàng thì nhỏ giọt, khó khăn.
Cung cầu ngoại tệ diễn biến phức tạp vì người dân, doanh nghiệp có nhu cầu nhưng các ngân hàng không thể đáp ứng đủ. Vì thế mới có chuyện người dân, doanh nghiệp tìm đến thị trường tự do.
Mặt khác, cung cầu ngoại hối cứ lệch pha và chênh lệch giá trong ngoài ngày càng lớn nên thị trường này đã phức tạp càng rơi vào một vòng xoay luẩn quẩn. Dù chưa sâu rộng nhưng hiện tượng găm giữ ngoại tệ đã có. Người dân tích trữ làm tài sản, doanh nghiệp xuất khẩu thu ngoại tệ về không bán... Cuối cùng ngân hàng lâm vào tình trạng thiếu hụt ngoại tệ trầm trọng.
Mới đây, NHNN Chi nhánh TP.HCM lại đề xuất xử lý nghiêm các hành vi mua bán ngoại tệ trái phép, kể cả tịch thu toàn bộ số ngoại tệ giao dịch kiểu chợ đen. Nhưng cách này những người trong cuộc, các ngân hàng, chuyên gia kinh tế đánh giá không cao. Ngay ông Nguyễn Hoàng Minh, Phó Giám đốc NHNN Chi nhánh TP.HCM, người đề xuất việc này, cũng cho rằng đây chỉ là giải pháp tình thế.
Để giải bài toán ngoại hối, ông Nguyễn Thanh Toại, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP ACB, cho rằng cần một cơ chế điều hành chính sách linh hoạt như bàn tay vô hình và quan trọng là làm sao cân bằng giá ngoại tệ giao dịch giữa thị trường tự do và chính thống.
Phó Giáo sư-Tiến sĩ Trần Hoàng Ngân, Hiệu phó Trường Đại học Kinh tế TP.HCM, nói quản lý ngoại hối hiện nay cần kết hợp nhiều giải pháp đồng bộ. Ví dụ vừa qua NHNN đã buộc các tổng công ty bán ngoại tệ cho ngân hàng thì việc này nên mở rộng thêm đối tượng. Cạnh đó ông Ngân cũng đánh giá cao cách dùng lãi suất thị trường tác động. Như các ngân hàng có thể nâng mức lãi huy động sao cho người dân cảm thấy giữ ngoại tệ sẽ bất lợi.
Vấn đề đôla hóa ở Việt Nam đã kéo dài mà vẫn chưa giải quyết dứt điểm. Nhưng từ các ý kiến nêu trên và thực tiễn phát sinh trong cuộc sống có thể thấy hiện nay can thiệp vào thị trường ngoại hối bằng một giải pháp dung hòa giữa điều tiết thị trường linh hoạt, áp dụng các giải pháp tình thế và thực hiện kiểm soát thị trường bằng mệnh lệnh hành chính đang là phương án tối ưu.
Bùi Nhơn
PHÁP LUẬT