Tiến sĩ Nguyễn Quang A
Chú ý tác động tâm lý của việc tăng giá
Khi ai cũng nghĩ lạm phát cao thì từ kỳ vọng lạm phát cao đó dẫn đến các hành vi gây lạm phát, để rồi lạm phát cao ắt sẽ xảy ra. Tâm lý xã hội hoang mang sẽ góp phần đẩy lạm phát vào vòng xoáy.
Theo quan điểm của ông, giữ lạm phát dưới một con số có khả thi hay không?
Ở đây, tôi chỉ muốn dừng ở câu chuyện lạm phát. Mức tăng thêm trong chỉ số giá tiêu dùng 1% là lớn, nếu tăng giá xăng, điện đúng như dự kiến. Đây là mức sẽ gây thêm, tính trên cơ sở giá sản xuất của doanh nghiệp.
Tính toán như vậy có cơ sở vững, nhưng mới chỉ tính cho giá sản xuất, chứ không phải cho giá tiêu dùng. Hơn nữa, tính toán này chỉ mới tính lan toả hai vòng, tức là mới đưa ra được một cận dưới. Nếu tính nhiều vòng thì chắc chắn còn cao hơn. Ảnh hưởng tâm lý, và các nguyên nhân khác chưa được tính đến sẽ rất phức tạp và CPI có thể rất cao.
Đây là vấn đề phức tạp, phi tuyến, và khi chỉ số giá tiêu dùng (hay kỳ vọng về lạm phát) vượt quá một ngưỡng nào đó (khó là không ai biết ngưỡng đó là bao nhiêu), thì vòng xoáy lạm phát sẽ khởi động. Theo tôi, nên tránh chạy theo tin “sốc”, xì căng đan, mà ít chú ý đến tác động tâm lý có thể gây ra bởi giới chuyên ngành vẫn nói đến hiệu ứng lời tiên tri tự nhiên thành sự thật (Self-fullingling prophecy). Khi ai cũng nghĩ lạm phát cao thì từ kỳ vọng lạm phát cao đó dẫn đến các hành vi gây lạm phát, để rồi lạm phát cao ắt sẽ xảy ra. Tâm lý xã hội hoang mang sẽ góp phần đẩy lạm phát vào vòng xoáy.
Thưa ông, trong khi đó, TS Nguyễn Tiến Thoả, cục trưởng Quản lý giá, bộ Tài chính trên báo Tiền phong, lại cho rằng, việc quyết định tăng giá xăng và điện đã được Chính phủ cân nhắc, các cơ quan chức năng tính toán kỹ tác động đến lạm phát cũng như thời điểm tăng giá trong tháng 3 sẽ giúp doanh nghiệp chủ động tính toán chi phí đầu vào để có đối sách cạnh tranh thích hợp. Ông thấy thế nào?
Mới có hai tháng, mà CPI đã hơn 3% rồi, lại cộng thêm 1% theo tính toán của chuyên gia Bùi Trinh với độ trễ sẽ hiển hiện trong vài tháng nữa. Như vậy chỉ còn 3%, nếu muốn kiềm lạm phát ở 7% trong cả năm, rải ra trong mười tháng còn lại. Nếu bằng mọi biện pháp mà Chính phủ kiềm giữ lạm phát ở mức 9,999%, thì đó đã là một thành tựu kinh tế cực kỳ lớn trong năm nay rồi.
Tôi cũng đồng ý với ông Thoả trong việc để các doanh nghiệp phải tự bươn chải thôi, và phải tự tìm ra cách thích ứng. Chứ kêu ca ích gì, mà lại gây thêm hoang mang chung.
Có điều, các vị làm chính sách có thể tính sai nhưng đó là thực tế mà doanh nghiệp phải đối mặt. Tức là, doanh nghiệp phải lấy tất cả những cái đó như những điều kiện mà họ buộc phải năng động mà thích nghi. Thế mới là thị trường chứ!
Hoàng Ngọc
Sài Gòn Tiếp thị