Giảm "tiêu thụ trên sức mình"
Trong 7 tháng đầu năm 2010, tổng mức nhập siêu đạt 7,4 tỉ USD, bằng 19,45% kim ngạch xuất khẩu. Theo số liệu của Bộ Công Thương vừa được công bố, khối lượng nhập khẩu một số mặt hàng tiêu dùng, linh kiện xe gắn máy, bánh kẹo và sản phẩm từ ngũ cốc tăng cao so với cùng kỳ năm 2009.
Các chuyên gia kinh tế đang lo ngại tình hình nhập siêu có thể tăng trở lại trong những tháng cuối năm 2010.
| Việc nhập tăm tre Trung Quốc về Việt Nam bán thì sẽ càng làm cho Hội người mù các tỉnh thành trong cả nước khó khăn hơn do sản phẩm của hội viên làm ra không được tiêu thụ và cạnh tranh không bằng tăm tre Trung Quốc; rồi việc nhập tỏi Trung Quốc về thị trường Việt Nam thì đời sống kinh tế của cư dân ở đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) hay Phú Quý (Bình Thuận) - là những vùng nổi tiếng trồng tỏi - sẽ xoay trở thế nào? |
Điều đáng lo ngại là hàng tăm tấn tăm tre, nấm, bột mì được các doanh nghiệp Việt Nam nhập về thời gian qua. Rồi, bột cá, tỏi, cỏ nuôi bò sữa cũngđang lênh đênh trên các con tàu hàng khổng lồ chuẩn bị cập cảng Việt Nam. Chi hàng trăm ngàn USD để nhập tăm tre xỉa răng từ Trung Quốc. Những tưởng điều này khó có thể xảy ra ở chính tại một đất nước nông nghiệp mà tre là bờ lũy từ hàng ngàn năm xưa.
Chi đến 10 triệu USD trong năm tháng đầu năm 2010 để nhập khẩu cám gạo từ Ấn Độ về một nước xuất khẩu gạo đứng nhất nhì thế giới như Việt Nam. Chi 125 triệu USD để nhập khẩu rau quả vào Việt Nam qua đường chính ngạch trong sáu tháng đầu năm 2010 - theo thống kê của Tổng cục Thống kê. Đó chỉ là một phần của bức tranh nhập khẩu hàng để tiêu dùng trong nước ở Việt Nam trong những tháng qua.
Có thể nói hầu như cái gì nhập được là nhiều thương nhân Việt Nam tìm cách nhập về mà không tính đến hậu quả lâu dài của nó. Trong loạt bài "nhập khẩu hàng lạ" mà Tuổi Trẻ đã lên tiếng cảnh báo, một thương nhân đã giãi bày: "Trong khi tiểu thương mua tăm trong nước về bán lẻ chỉ lời được 20% thì bán tăm nhập khẩu có thể lời tới 50%. Do đó, nhiều tiểu thương đã chuyển sang bán hàng nhập khẩu"?!
Ai cũng biết rằng việc nhập tăm tre Trung Quốc về Việt Nam bán thì sẽ càng làm cho Hội người mù các tỉnh thành trong cả nước khó khăn hơn do sản phẩm của hội viên làm ra không được tiêu thụ và cạnh tranh không bằng tăm tre Trung Quốc; rồi việc nhập tỏi Trung Quốc về thị trường Việt Nam thì đời sống kinh tế của cư dân ở đảo Lý Sơn (Quảng Ngãi) hay Phú Quý (Bình Thuận) - là những vùng nổi tiếng trồng tỏi - sẽ xoay trở thế nào? Lúc này, khó khăn của họ không chỉ là đối phó với bão lũ triền miên mà còn là đối phó với nạn tỏi ngoại tràn thị trường.
Trước nay, chúng ta cứ nghĩ tình trạng nhập siêu là do nhiều người Việt Nam xài hàng quá xa xỉ như điện thoại iPhone, xe máy đời mới SH, @ hay xế hộp, mỹ phẩm cao cấp... Thế nhưng, thực chất qua con số thống kê của Bộ Công thương cho thấy việc nhập khẩu hàng tiêu dùng trong nước, nhất là nông sản, vào một đất nước nông nghiệp như Việt Nam đang tăng lên rất nhanh.
Theo tiến sĩ Vũ Đình Ánh - phó viện trưởng Viện Thị trường giá cả - Bộ Tài chính, tỷ lệ hàng xa xỉ trong rổ nhập siêu chỉ chiếm 8-9%, số còn lại của con số hơn 7 tỉ USD nhập siêu trong những tháng đầu năm 2010, chủ yếu là nhập nguyên liệu để sản xuất và để tiêu dùng trong nước.
Mới đây, tại hội thảo về kinh tế Việt Nam những tháng cuối năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2015, tiến sĩ Trần Du Lịch - ủy viên Ủy ban Kinh tế Quốc hội, phó trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, cho rằng tình trạng quá lạm dụng việc nhập bán thành phẩm vào tiêu thụ trong nước (còn gọi là tiêu thụ trên sức mình) chiếm con số quá lớn trong cơ cấu xuất nhập khẩu của Việt Nam trong những năm gần đây đang trở nên hết sức lo ngại.
Để giảm tình trạng nhập khẩu tiêu dùng, theo các chuyên gia kinh tế, về trung và dài hạn trong 5 năm tới, doanh nghiệp cần nghiên cứu các giải pháp chuyển đổi mô hình làm kinh tế từ gia công hàng xuất khẩu sang sản xuất hàng xuất khẩu để giảm tình trạng nhập siêu. Phát triển chuỗi sản phẩm hướng đến giá trị của nền kinh tế tri thức thay vì trông cậy vào gia công xuất khẩu, lợi thế vốn vay và nhất là trông cậy vào nguồn nhân công giá rẻ.
Đối với các nhà phân phối bán lẻ, cần chủ động tăng tỉ lệ hàng hóa Việt Nam trên các quầy kệ siêu thị; kiên quyết loại bỏ những sản phẩm nhập khẩu thay thế hàng sản xuất trong nước. Đồng thời, tăng cường kêu gọi ý thức tiêu dùng hàng nội đối với người Việt Nam.
Làm được vậy, mới mong giảm nhanh việc "tiêu thụ trên sức mình"!
Hồng Nhựt
tuổi trẻ