Gỡ nút thắt Thông tư 13
Mặc dù ban hành chỉ trước vài ngày có hiệu lực (1-10-2010) nhưng Thông tư 19 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 13 đã hóa giải bớt áp lực về nguồn vốn cho các NHTM, đồng thời khẳng định quan điểm kiên định của NHNN về việc thực hiện mục tiêu an toàn của hệ thống NHTM.
Phù hợp thông lệ quốc tế
Bổ sung, sửa đổi không nhiều nhưng Thông tư 19 được đánh giá đã giải quyết cơ bản những kiến nghị của các thành viên Hiệp hội NH. Trong đó, mấu chốt quan trọng là giúp đưa dòng vốn cung ứng ra thị trường nhiều hơn.
Ông Đỗ Minh Toàn, Phó Tổng giám đốc ACB, cho rằng nguồn vốn huy động được tăng cường bởi 25% tiền gửi không kỳ hạn của các tổ chức kinh tế sẽ càng làm tăng nguồn vốn để NH cho vay. Điều này phù hợp với thông lệ quốc tế vì nhiều nước trên thế giới đều cho phép NH sử dụng 20-25% tiền gửi không kỳ hạn để cho vay. Đặc biệt, việc loại bỏ đi các khoản bảo lãnh ra khỏi hình thức cấp tín dụng trực tiếp cũng tạo cơ hội để cho vay nhiều hơn, giúp NH bớt áp lực về vốn.
Ông Toàn nêu thí dụ: VCB cho ACB vay 20 tỷ đồng nhưng ngay lúc đó nếu ACB có tiền gửi tại VCB 10 tỷ đồng, VCB chỉ được tính khả năng chi trả ở vốn liên NH 10 tỷ đồng. Thông tư sửa đổi đã loại bỏ yêu cầu tính chênh lệch dương và trong trường hợp trên VCB được tính vào khả năng chi trả gia tăng lên 20 tỷ đồng. Đây là hướng mở giúp NH giảm bớt chi phí vốn khi dự trữ thanh khoản quá cao.
Theo ông Trương Văn Phước, Tổng giám đốc Eximbank, NHNN đã sửa đổi những gì có thể vận dụng được trong hoàn cảnh cụ thể nước ta nhưng cũng kiên định những gì thuộc về nguyên tắc an toàn cho TCTD và nền kinh tế.
Thí dụ khoản 2 điều 1 về tỷ lệ cấp tín dụng so với nguồn vốn huy động, NHNN thay chữ “so với” bằng chữ “từ” đã thay đổi bản chất của quy định và ràng buộc đối với nguồn vốn các TCTD được phép dùng để cho vay. Ở đây có thể hiểu nó độc lập với nguồn vốn tự có của NH. Điều này hứa hẹn thị trường trong thời gian tới sẽ đón nhận lượng vốn lớn từ vốn tự có, vốn chủ sở hữu ròng của các NH.
Và khi dòng vốn huy động được khai thông đưa ra nhiều hơn, lãi suất thị trường sẽ có nhiều cơ hội để giảm. Đồng thời việc NHNN cho phép vốn vay từ TCTD khác kỳ hạn 3 tháng được tính vào vốn huy động để cho vay, sẽ giúp thị trường liên NH sôi động hơn.
Các NH đã sẵn sàng
Hiện nay nhiều NH lớn đã đáp ứng các yêu cầu của Thông tư 13. Tuy nhiên, cũng có nhiều NH đang gấp rút để chạy đua đạt tỷ lệ huy động và cho vay 80% bằng việc hút vốn huy động cả tiền đồng, USD lẫn vàng. Một lãnh đạo ABBank, cho biết nếu tính cộng vốn bảo lãnh cho doanh nghiệp hiện tại ABBank đã đạt được tỷ lệ cho vay không quá 80%/vốn huy động.
Ông Trần Sơn Nam, Tổng giám đốc TrustBank, cho biết TrustBank đang xấp xỉ ở mức này, do vậy việc Thông tư 13 nới các điều kiện về vốn huy động TrustBank có khả năng đạt được các yêu cầu cho vay không quá 80%.
HDBank cũng cho biết đã áp dụng các tiêu chuẩn về việc trích lập dự phòng chung 0,75% trên tổng dư nợ; thực hiện tỷ lệ cấp tín dụng chỉ khoảng 60% so với nguồn vốn huy động, đảm bảo nguồn vốn tối thiểu theo quy định để thực hiện dự trữ bắt buộc, duy trì khả năng thanh khoản và trích lập dự phòng rủi ro; đồng thời cân đối lại các khoản cho vay chứng khoán và kinh doanh bất động sản. Về cơ bản HDBank thực hiện đúng các quy định theo Thông tư 13.
Có thể thấy, những điểm mấu chốt của Thông tư 13 nhằm đảm bảo cho NH hoạt động an toàn. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng những nội dung được sửa đổi trong Thông tư 13 chỉ tốt đối với NH lớn còn với NH nhỏ tác động không đáng kể. Bởi tiền gửi thanh toán từ các tổ chức kinh tế hoặc tiền gửi của Kho bạc Nhà nước chỉ tập trung tại những NH quốc doanh và cổ phần lớn.
NH nhỏ chỉ được hưởng lợi khi không còn bị hạn chế bởi tỷ lệ 20% vốn vay trên thị trường liên NH để cấp tín dụng. Tuy nhiên, nhìn chung Thông tư 13 được nhiều chuyên gia nhận định sẽ giúp cho hoạt động của NH an toàn hơn, do tỷ lệ về an toàn được nâng lên đáng kể. Đặc biệt, các NH sẽ chú trọng hơn về chất lượng tín dụng trong thời gian tới.
Mai Thảo
SÀI GÒN GIẢI PHÓNG