Thứ Sáu, 19/03/2010 | 14:37
Đọc sách |
Thảo luận: 0
|
A
Hoạt động khai khoáng sẽ đi vào trật tự?
Một trong những nguyên nhân chính của tình trạng khai thác khoáng sản lộn xộn ở nhiều địa phương cũng như cấp phép khai thác, xuất khẩu khoáng sản bừa bãi vừa qua, được cho là do những điều luật bất hợp lý và bất cập so với thực tế trong luật Khoáng sản hiện hành (ban hành năm 1996).
Những quy định của luật này, cụ thể như trong việc cấp phép hoạt động, khai thác khoáng sản, theo đánh giá của Chính phủ trong một báo cáo mới đây, là còn nặng tính xin – cho, chưa chặt chẽ về điều kiện cấp phép hoạt động khoáng sản, điều kiện chuyển nhượng… nên không những không ngăn chặn được tình trạng đầu cơ, chuyển nhượng tuỳ tiện trong khai khoáng mà còn không giúp tăng thu cho ngân sách.
Chính vì vậy mà tại kỳ họp thứ 7, Quốc hội khoá XII sắp tới tại Hà Nội, dự án luật Khoáng sản sửa đổi sẽ được Chính phủ trình, lấy ý kiến của đại biểu Quốc hội. Trong tờ trình của Chính phủ về dự án luật do bộ trưởng Tài nguyên và môi trường Phạm Khôi Nguyên trình bày trước Uỷ ban thường vụ Quốc hội hôm qua (18.3), đã thấy có khá nhiều chính sách, quy định mới mà Chính phủ đề nghị sửa đổi, bổ sung. Ví dụ, tại chương VIII về khai thác khoáng sản, dự án luật bổ sung các quy định về điều kiện tham gia khai thác khoáng sản, điều kiện cấp phép khai khoáng như: có đăng ký ngành nghề khai thác khoáng sản, có dự án phù hợp với quy hoạch nhà nước được duyệt, có vốn tự có đảm bảo ít nhất 30 – 50% vốn đầu tư… Nhưng cũng đề nghị bỏ quy định khai thác tận thu tại mỏ đã đóng cửa để thanh lý; bỏ quy định về cấp giấy phép chế biến khoáng sản để lồng ghép vào hoạt động khai thác khoáng sản chung. Dự án luật cũng bổ sung các quy định về định giá tài nguyên khoáng sản, các hình thức đấu giá quyền thăm dò, khai khoáng; bổ sung một số loại thuế, phí đánh vào hoạt động khai khoáng như phí đền bù tài nguyên khoáng sản…
Một điểm đáng chú ý nhất là, tuy dự án luật Khoáng sản mới vẫn quy định việc phân cấp cấp giấy phép thăm dò, khai thác khoáng sản nhưng chỉ đề UBND cấp tỉnh cấp các giấy phép thăm dò, khai thác với loại khoáng sản làm vật liệu xây dựng, than bùn và khoáng sản ở các khu vực nhỏ lẻ, phân tán. Khu vực còn lại sẽ do bộ Tài nguyên và môi trường cấp phép. Như vậy, quyền cấp phép khai thác, thăm dò với những loại khoáng sản quý, hiếm như vàng, sắt, titan… sẽ không còn thuộc quyền của UBND cấp tỉnh như hiện nay.
Tại buổi họp lấy ý kiến của Uỷ ban thường vụ Quốc hội hôm qua (18.3), nhiều thành viên uỷ ban này cũng tán thành nhiều đề nghị sửa đổi của Chính phủ, nhất là trong việc phân cấp cấp phép thăm dò, khai thác. Theo bà Trương Thị Mai, chủ nhiệm uỷ ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội, những năm qua các địa phương cấp phép lung tung quá, phá vỡ quy hoạch về khai khoáng. Do đó, cần tập trung sự quản lý về bộ Tài nguyên và môi trường trong một giai đoạn nhất định để lập lại trật tự, sau đó mới cho phân cấp. Chủ nhiệm văn phòng Quốc hội Trần Đình Đàn cũng cho rằng, thất thu lớn nhất hiện nay cho nhà nước, sau đất đai, là khoáng sản. Cho nên, theo ông, nên hạn chế đến mức thấp nhất việc phân cấp cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản cho địa phương để tập trung vào một đầu mối.
|
Ông Trần Đình Nhã, phó chủ nhiệm uỷ ban Quốc phòng an ninh nói rằng, có một số người nhờ vả ông xem có quen biết lãnh đạo tỉnh hay bộ để xin cấp quyền khai thác mỏ và nếu ông xin được là “có hàng tỉ đồng ngay” vì tư nhân khi có giấy phép, bán đi đã có hàng trăm tỉ đồng. |
Tuy nhiên, các tác giả của dự án luật Khoáng sản sửa đổi chắc chắn còn rất nhiều việc phải làm bởi nhiều quy định trong dự án luật còn sơ sài hoặc thiếu chặt chẽ để có thể ngăn chặn việc tuỳ tiện chuyển nhượng mỏ, xuất khẩu khoáng sản thô… Chủ nhiệm uỷ ban Tài chính – ngân sách của Quốc hội Phùng Quốc Hiển nói rằng, quy định về khu vực quy hoạch, khai thác chưa cụ thể nên rất dễ bị lợi dụng là vùng đặc quyền, cản trở các hoạt động đầu tư, kinh doanh khác. Hay với quy định về đấu giá quyền khai thác mỏ, ông Hiển băn khoăn, không biết ban soạn thảo căn cứ vào trữ lượng hay vào điều gì để đấu giá, và với hình thức nào. Nếu giao cho bộ Tài nguyên và môi trường tổ chức đấu giá thì có thể không khách quan do bộ cũng là nơi cấp phép.
Một số thành viên Uỷ ban thường vụ Quốc hội lo ngại về quyền sở hữu đối với các mỏ khoáng sản. Ông Trần Đình Nhã, phó chủ nhiệm uỷ ban Quốc phòng an ninh nói rằng, có một số người nhờ vả ông xem có quen biết lãnh đạo tỉnh hay bộ để xin cấp quyền khai thác mỏ và nếu ông xin được là “có hàng tỉ đồng ngay” vì tư nhân khi có giấy phép, bán đi đã có hàng trăm tỉ đồng. Hiện nay, theo ông Nhã, việc giao mỏ cho tư nhân thường gây thất thoát lớn do thiếu sự kiểm soát và mỏ đã vào tay doanh nghiệp tư nhân thường nhanh chóng được khai thác vô tội vạ, chỉ phải nộp rất ít tiền phí môi trường, thuế tài nguyên… Theo ông, mỏ khoáng sản là tài sản của Nhà nước, của nhân dân. Do đó, ngay cả với mỏ đã giao cho doanh nghiệp nhà nước, nếu cổ phần hoá cũng phải định giá đúng để thu tiền về cho ngân sách.
Một vấn đề lớn khác chưa được dự án luật Khoáng sản đề cập đến là việc hạn chế xuất khẩu khoáng sản. Ông Nguyễn Văn Thuận, chủ nhiệm uỷ ban Pháp luật của Quốc hội nói rằng, ngay từ năm 1996, khi xem xét thông qua luật Khoáng sản (hiện hành), nhiều đại biểu Quốc hội đã đặt vấn đề phải hạn chế xuất khẩu khoáng sản, tinh quặng thô. Tuy nhiên, nguồn lực tài chính quốc gia lúc đó còn yếu nên vẫn phải mở để xuất khẩu. Nhưng đến nay, tình trạng xuất khẩu tài nguyên ồ ạt như những năm qua phải chấm dứt. Việc khai khoáng cần theo nguyên tắc đã đặt ra là phải tiết kiệm, giữ lại tài nguyên cho nhiều thế hệ, không để xảy ra tình trạng “cha ông ăn hết, con cháu không còn gì”.
Có những vấn đề về quản lý tài nguyên không thể quy định hết trong luật Khoáng sản. Nó có thể còn nằm trong các quy định của luật Thuế tài nguyên, luật Thuế môi trường… nhưng dự án luật Khoáng sản sửa đổi chắc chắn phải là một bộ luật quan trọng nhất, tập trung các chính sách, quy định rõ ràng, cụ thể về cấp phép, quản lý thăm dò, khai khoáng. Những ý kiến như nêu trên của một số thành viên Uỷ ban thường vụ Quốc hội mới chỉ là ý kiến ban đầu. Dự án luật này còn phải lấy ý kiến của các chuyên gia, tổ chức, đại biểu Quốc hội để hoàn chỉnh trước khi ban hành.
Mạnh Quân
Sài Gòn tiếp thị
Hoạt động khai khoáng sẽ đi vào trật tự?
Một trong những nguyên nhân chính của tình trạng khai thác khoáng sản lộn xộn ở nhiều địa phương cũng như cấp phép khai thác, xuất khẩu khoáng sản bừa bãi vừa qua, được cho là do những điều luật bất hợp lý và bất cập so với thực tế trong luật Khoáng sản hiện hành (ban hành năm 1996).
Những quy định của luật này, cụ thể như trong việc cấp phép hoạt động, khai thác khoáng sản, theo đánh giá của Chính phủ trong một báo cáo mới đây, là còn nặng tính xin – cho, chưa chặt chẽ về điều kiện cấp phép hoạt động khoáng sản, điều kiện chuyển nhượng… nên không những không ngăn chặn được tình trạng đầu cơ, chuyển nhượng tuỳ tiện trong khai khoáng mà còn không giúp tăng thu cho ngân sách.
Chính vì vậy mà tại kỳ họp thứ 7, Quốc hội khoá XII sắp tới tại Hà Nội, dự án luật Khoáng sản sửa đổi sẽ được Chính phủ trình, lấy ý kiến của đại biểu Quốc hội. Trong tờ trình của Chính phủ về dự án luật do bộ trưởng Tài nguyên và môi trường Phạm Khôi Nguyên trình bày trước Uỷ ban thường vụ Quốc hội hôm qua (18.3), đã thấy có khá nhiều chính sách, quy định mới mà Chính phủ đề nghị sửa đổi, bổ sung. Ví dụ, tại chương VIII về khai thác khoáng sản, dự án luật bổ sung các quy định về điều kiện tham gia khai thác khoáng sản, điều kiện cấp phép khai khoáng như: có đăng ký ngành nghề khai thác khoáng sản, có dự án phù hợp với quy hoạch nhà nước được duyệt, có vốn tự có đảm bảo ít nhất 30 – 50% vốn đầu tư… Nhưng cũng đề nghị bỏ quy định khai thác tận thu tại mỏ đã đóng cửa để thanh lý; bỏ quy định về cấp giấy phép chế biến khoáng sản để lồng ghép vào hoạt động khai thác khoáng sản chung. Dự án luật cũng bổ sung các quy định về định giá tài nguyên khoáng sản, các hình thức đấu giá quyền thăm dò, khai khoáng; bổ sung một số loại thuế, phí đánh vào hoạt động khai khoáng như phí đền bù tài nguyên khoáng sản…
Một điểm đáng chú ý nhất là, tuy dự án luật Khoáng sản mới vẫn quy định việc phân cấp cấp giấy phép thăm dò, khai thác khoáng sản nhưng chỉ đề UBND cấp tỉnh cấp các giấy phép thăm dò, khai thác với loại khoáng sản làm vật liệu xây dựng, than bùn và khoáng sản ở các khu vực nhỏ lẻ, phân tán. Khu vực còn lại sẽ do bộ Tài nguyên và môi trường cấp phép. Như vậy, quyền cấp phép khai thác, thăm dò với những loại khoáng sản quý, hiếm như vàng, sắt, titan… sẽ không còn thuộc quyền của UBND cấp tỉnh như hiện nay.
Tại buổi họp lấy ý kiến của Uỷ ban thường vụ Quốc hội hôm qua (18.3), nhiều thành viên uỷ ban này cũng tán thành nhiều đề nghị sửa đổi của Chính phủ, nhất là trong việc phân cấp cấp phép thăm dò, khai thác. Theo bà Trương Thị Mai, chủ nhiệm uỷ ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội, những năm qua các địa phương cấp phép lung tung quá, phá vỡ quy hoạch về khai khoáng. Do đó, cần tập trung sự quản lý về bộ Tài nguyên và môi trường trong một giai đoạn nhất định để lập lại trật tự, sau đó mới cho phân cấp. Chủ nhiệm văn phòng Quốc hội Trần Đình Đàn cũng cho rằng, thất thu lớn nhất hiện nay cho nhà nước, sau đất đai, là khoáng sản. Cho nên, theo ông, nên hạn chế đến mức thấp nhất việc phân cấp cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản cho địa phương để tập trung vào một đầu mối.
|
Ông Trần Đình Nhã, phó chủ nhiệm uỷ ban Quốc phòng an ninh nói rằng, có một số người nhờ vả ông xem có quen biết lãnh đạo tỉnh hay bộ để xin cấp quyền khai thác mỏ và nếu ông xin được là “có hàng tỉ đồng ngay” vì tư nhân khi có giấy phép, bán đi đã có hàng trăm tỉ đồng. |
Tuy nhiên, các tác giả của dự án luật Khoáng sản sửa đổi chắc chắn còn rất nhiều việc phải làm bởi nhiều quy định trong dự án luật còn sơ sài hoặc thiếu chặt chẽ để có thể ngăn chặn việc tuỳ tiện chuyển nhượng mỏ, xuất khẩu khoáng sản thô… Chủ nhiệm uỷ ban Tài chính – ngân sách của Quốc hội Phùng Quốc Hiển nói rằng, quy định về khu vực quy hoạch, khai thác chưa cụ thể nên rất dễ bị lợi dụng là vùng đặc quyền, cản trở các hoạt động đầu tư, kinh doanh khác. Hay với quy định về đấu giá quyền khai thác mỏ, ông Hiển băn khoăn, không biết ban soạn thảo căn cứ vào trữ lượng hay vào điều gì để đấu giá, và với hình thức nào. Nếu giao cho bộ Tài nguyên và môi trường tổ chức đấu giá thì có thể không khách quan do bộ cũng là nơi cấp phép.
Một số thành viên Uỷ ban thường vụ Quốc hội lo ngại về quyền sở hữu đối với các mỏ khoáng sản. Ông Trần Đình Nhã, phó chủ nhiệm uỷ ban Quốc phòng an ninh nói rằng, có một số người nhờ vả ông xem có quen biết lãnh đạo tỉnh hay bộ để xin cấp quyền khai thác mỏ và nếu ông xin được là “có hàng tỉ đồng ngay” vì tư nhân khi có giấy phép, bán đi đã có hàng trăm tỉ đồng. Hiện nay, theo ông Nhã, việc giao mỏ cho tư nhân thường gây thất thoát lớn do thiếu sự kiểm soát và mỏ đã vào tay doanh nghiệp tư nhân thường nhanh chóng được khai thác vô tội vạ, chỉ phải nộp rất ít tiền phí môi trường, thuế tài nguyên… Theo ông, mỏ khoáng sản là tài sản của Nhà nước, của nhân dân. Do đó, ngay cả với mỏ đã giao cho doanh nghiệp nhà nước, nếu cổ phần hoá cũng phải định giá đúng để thu tiền về cho ngân sách.
Một vấn đề lớn khác chưa được dự án luật Khoáng sản đề cập đến là việc hạn chế xuất khẩu khoáng sản. Ông Nguyễn Văn Thuận, chủ nhiệm uỷ ban Pháp luật của Quốc hội nói rằng, ngay từ năm 1996, khi xem xét thông qua luật Khoáng sản (hiện hành), nhiều đại biểu Quốc hội đã đặt vấn đề phải hạn chế xuất khẩu khoáng sản, tinh quặng thô. Tuy nhiên, nguồn lực tài chính quốc gia lúc đó còn yếu nên vẫn phải mở để xuất khẩu. Nhưng đến nay, tình trạng xuất khẩu tài nguyên ồ ạt như những năm qua phải chấm dứt. Việc khai khoáng cần theo nguyên tắc đã đặt ra là phải tiết kiệm, giữ lại tài nguyên cho nhiều thế hệ, không để xảy ra tình trạng “cha ông ăn hết, con cháu không còn gì”.
Có những vấn đề về quản lý tài nguyên không thể quy định hết trong luật Khoáng sản. Nó có thể còn nằm trong các quy định của luật Thuế tài nguyên, luật Thuế môi trường… nhưng dự án luật Khoáng sản sửa đổi chắc chắn phải là một bộ luật quan trọng nhất, tập trung các chính sách, quy định rõ ràng, cụ thể về cấp phép, quản lý thăm dò, khai khoáng. Những ý kiến như nêu trên của một số thành viên Uỷ ban thường vụ Quốc hội mới chỉ là ý kiến ban đầu. Dự án luật này còn phải lấy ý kiến của các chuyên gia, tổ chức, đại biểu Quốc hội để hoàn chỉnh trước khi ban hành.
Mạnh Quân
Sài Gòn tiếp thị
|