Nghịch lý lãi suất
10 ngày sau khi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho phép các NH được thỏa thuận lãi suất cho vay trung-dài hạn, hàng loạt NH tiếp tục kiến nghị NHNN cho huy động với lãi suất thỏa thuận.
Nhiều NH cho rằng đầu ra có nhưng đầu vào không thì lấy gì cho vay. Tuy nhiên đằng sau cuộc vận động này còn nhiều điều đáng bàn.
Ý kiến ủng hộ việc cho huy động lãi suất thỏa thuận đang lất át những lo ngại về một cuộc đua lãi suất mới. Không chỉ lãnh đạo các NH đăng đàn nêu ra muôn vàn lý do của việc phải dỡ bỏ trần lãi suất huy động 10,5% mà nhiều chuyên gia kinh tế cũng ủng hộ bởi sẽ khơi thông luồng vốn.
Họ khẳng định, trước năm 2008, cơ chế lãi suất huy động trên thị trường đã được áp dụng theo lãi suất thỏa thuận nhưng không xảy ra cuộc đua lãi suất ở mức cao bởi bản thân các NH cũng không muốn đẩy lãi suất huy động lên cao, tạo ra gánh nặng cho doanh nghiệp vay và áp lực cho chính mình.
Nhưng đó là chuyện khi NHNN chưa cho huy động với lãi suất thỏa thuận. Còn vào thời điểm này, nhiều doanh nghiệp bắt đầu lo ngại với lãi suất cho vay lên đến 17-18 % (theo NHNH nhưng thực tế có thể còn cao hơn”.
Tổng GĐ NH ACB Lý Xuân Hải thừa nhận nếu cho vay lãi suất 17-18%, DN còn chịu đựng được, còn cao hơn DN khó chịu nổi. GĐ kinh doanh một DN bất động sản nói: “Chỉ khi nào DN làm ăn đạt 25% lợi nhuận trên vốn thì dám vay với lãi suất 18%/năm”. Nhưng trong thời buổi này không nhiều DN làm ăn hiệu quả như vậy. Chưa kể nếu làm ăn tốt như thế liệu DN có chịu đến NH vay với lãi cao khi mà họ còn nhiều kênh khác tìm vốn hiệu quả, giá rẻ hơn?
Giữa năm 2008, khi nhiều NH cho vay với lãi suất xấp xỉ 20%/năm thì nhiều DN đã huy động vốn từ nội bộ với chỉ 15%/năm. Lãnh đạo không ít NH tin rằng NHNN có biện pháp để chặn đua lãi suất và NH cũng biết tự kiềm chế. Nhưng thực tế thì khác khi NH chính là nơi châm ngòi cho cuộc đua lãi suất năm 2008, gây những hệ lụy không nhỏ, còn NHNN thì không phải lúc nào cũng ra tay kịp thời.
Mới đây, dù biết cho vay khó nhưng nhiều NH vẫn nhảy vào nâng lãi suất huy động lên sát 10,5%. Tuy nhiên vốn vẫn không huy động được mà cho vay thì lỗ.
Giờ đây, nếu được phép cho vay thỏa thuận, liệu có mấy NH đứng nhìn đồng nghiệp nâng lãi suất để hút vốn? Và lãi huy động tăng không cớ gì để lãi vay đứng yên và DN sẽ lãnh đủ. Sau đó là giá hàng loạt mặt hàng sẽ tăng theo. Kinh nghiệm cho thấy, lãi suất tăng chưa hẳn đã hút được vốn vì người có tiền thường mang tâm lý chờ lãi suất tăng nữa.
Mục tiêu đè lạm phát ở mức 7% có khả thi khi mà quá nhiều mặt hàng đã tăng giá và tiếp tục thả cho lãi suất tăng? Đứng dưới góc nhìn của NH và một số DN thì lãi suất thỏa thuận có lợi nhưng cho phép vào thời điểm nhạy cảm này liệu có kiểm soát được?
Hà Phan
TIỀN PHONG