Thứ Năm, 01/04/2010 | 11:00
Đọc sách |
Thảo luận: 0
|
A
Siết đầu tư công để hãm đà lạm phát
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) quý I đã tăng 4,12%, chiếm quá nửa "quota" mà Quốc hội đề ra cho năm nay là 7%. Rõ ràng, diễn biến này đang đặt ra nhiều thách thức trong nỗ lực kiềm chế lạm phát thời gian tới. Trong bối cảnh dư địa cho chính sách tiền tệ không còn nhiều, để có thể giảm thiểu các nhân tố gây sức ép lên CPI, các chuyên gia khuyến cáo cần phát huy hiệu quả của chính sách tài khoá, trong đó trọng tâm là siết mạnh đầu tư công.
Theo TS. Vũ Thành Tự Anh, Giám đốc nghiên cứu Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright, lý do khiến CPI tăng khá cao trong quý I là do "phản ứng phụ" của các giải pháp kích thích tăng trưởng kinh tế trong năm 2009 và giá xăng dầu, điện, than… tăng ngay trong những tháng đầu năm 2010, cũng như hiệu quả đầu tư công chưa được cải thiện nhiều. Cũng theo ông Tự Anh, chính sách kiềm chế lạm phát đưa ra trong năm 2010 không thể, hay nói đúng hơn là không có tác dụng trong kiềm chế lạm phát mà nguyên nhân do tăng trưởng tín dụng và cung tiền ở mức cao trong năm 2009 gây ra. Với đặc thù của nền kinh tế Việt Nam, mặt trái của chính sách kích cầu kinh tế thường có độ trễ từ 5 - 7 tháng, thì sức nóng của lạm phát rơi vào tháng 3 - 4/2010 là dễ hiểu.
Do đó, nỗ lực "ghìm cương" lạm phát không vượt 7% trong năm nay chỉ còn trông chờ vào hoá giải nguyên nhân thứ hai có thể khiến lạm phát tăng cao, đó là điều tiết khéo léo giá cả các mặt hàng thiết yếu của nền kinh tế, cũng như siết mạnh đầu tư công. Trong khi Bộ Tài chính cam kết sẽ điều hành giá cả mềm dẻo và hợp lý hơn trong thời gian tới để tránh gây sốc cho nền kinh tế, thì việc hãm "chiếc van" tài khoá, đặc biệt là siết đầu tư công đang được các chuyên gia coi là giải pháp trọng yếu để hãm lạm phát cả trong trước mắt lẫn lâu dài.
TS. Quách Đức Pháp, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư Tài chính Việt Nam nhận định, chính sách tài khoá thắt chặt chưa được các bộ, ngành, địa phương triển khai quyết liệt, bằng chứng là rất nhiều công trình, dự án vẫn được khởi công, trong khi chưa tập trung thoả đáng các nguồn vốn cho hoàn thành các công trình sắp hoàn tất để sớm đưa vào sử dụng. Tình trạng đầu tư dàn trải vẫn nhức nhối, gây lãng phí rất lớn. Do một nguồn ngân sách không nhỏ phải "bơm" ra cho đáp ứng nhu cầu đầu tư công, trong khi khu vực sản xuất chưa có được mức tăng trưởng tương ứng, nên tất yếu đe doạ lạm phát tăng cao. Diễn biến này không chỉ đúng đối với năm nay mà cả các năm tới, nếu hiệu quả đầu tư công vẫn chưa được cải thiện.
Muốn khắc phục tình trạng trên, theo ông Pháp, Chính phủ cần có biện pháp quyết liệt trong chấn chỉnh hoạt động đầu tư công, để đảm bảo tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nâng cao hiệu quả đầu tư. Đặc biệt, với một nền kinh tế có đặc thù tăng trưởng dựa nhiều vào tăng vốn đầu tư như Việt Nam, muốn giảm thiểu nguy cơ lạm phát tăng cao không chỉ trong năm nay, mà cả trong dài hạn, cần có chiến lược giảm dần nguồn ngân sách chi cho đầu tư công bằng cách chuyển vai trò đầu tư sang cho khu vực tư nhân. "Với khả năng sử dụng đồng vốn đầu tư mang lại hiệu quả cao, có tiềm lực tài chính, công nghệ… của khu vực tư nhân, Nhà nước cần có biện pháp ưu đãi về thuế, tạo mặt bằng sạch, đơn giản hoá thủ tục đầu tư… để thu hút khu vực này tham gia đầu tư hệ thống cơ sở hạ tầng của nền kinh tế như: đường xá, cầu, cảng… Đây là giải pháp căn cơ để giảm gánh nặng tăng ngân sách đầu tư của Nhà nước, từ đó hãm dần 'chiếc van' tài khoá, giúp việc kiểm soát lạm phát chủ động, hiệu quả hơn", ông Pháp nói.
Cùng quan điểm trên, ông Anh cho rằng, với một nước áp dụng chế độ tỷ giá gần như cố định và không gian chính sách tiền tệ hạn chế như Việt Nam, thì việc điều hành chính sách tài khoá lại càng có ý nghĩa quan trọng trong chủ động kiểm soát lạm phát, cũng như nỗ lực ổn định vĩ mô cả trong ngắn hạn lẫn dài hạn. Riêng năm nay, trọng tâm của chính sách tài khoá là cần quyết liệt đốc thúc đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các dự án đầu tư lớn, để sớm đưa vào sử dụng, góp phần cho tăng trưởng kinh tế. Cũng cần quyết liệt hạn chế khởi công các dự án lớn, để tránh rủi ro của việc không thu xếp được nguồn vốn, nhất là trong điều kiện thị trường tài chính quốc tế vẫn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro và bất trắc như hiện nay…
Kỳ vọng về tạo bước đột phá trong cải thiện chất lượng đầu tư công sắp có cơ sở pháp lý để hiện thực hoá, khi Luật Đầu tư công với nhiều quy định chặt chẽ như, chủ đầu tư sẽ bị thay thế nếu: sau 12 tháng kể từ ngày có quyết định đầu tư, chủ đầu tư không thực hiện dự án mà không có lý do chính đáng; trong quá trình triển khai dự án có sai phạm dẫn tới không hoàn thành tiến độ, không đảm bảo chất lượng công việc do yếu tố chủ quan…, đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội bổ sung vào Chương trình xây dựng luật của Quốc hội năm 2010. Theo kế hoạch, Dự luật sẽ được thông qua tại kỳ họp cuối năm nay.
Hữu Đạo
Đầu tư chứng khoán
Siết đầu tư công để hãm đà lạm phát
Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) quý I đã tăng 4,12%, chiếm quá nửa "quota" mà Quốc hội đề ra cho năm nay là 7%. Rõ ràng, diễn biến này đang đặt ra nhiều thách thức trong nỗ lực kiềm chế lạm phát thời gian tới. Trong bối cảnh dư địa cho chính sách tiền tệ không còn nhiều, để có thể giảm thiểu các nhân tố gây sức ép lên CPI, các chuyên gia khuyến cáo cần phát huy hiệu quả của chính sách tài khoá, trong đó trọng tâm là siết mạnh đầu tư công.
Theo TS. Vũ Thành Tự Anh, Giám đốc nghiên cứu Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright, lý do khiến CPI tăng khá cao trong quý I là do "phản ứng phụ" của các giải pháp kích thích tăng trưởng kinh tế trong năm 2009 và giá xăng dầu, điện, than… tăng ngay trong những tháng đầu năm 2010, cũng như hiệu quả đầu tư công chưa được cải thiện nhiều. Cũng theo ông Tự Anh, chính sách kiềm chế lạm phát đưa ra trong năm 2010 không thể, hay nói đúng hơn là không có tác dụng trong kiềm chế lạm phát mà nguyên nhân do tăng trưởng tín dụng và cung tiền ở mức cao trong năm 2009 gây ra. Với đặc thù của nền kinh tế Việt Nam, mặt trái của chính sách kích cầu kinh tế thường có độ trễ từ 5 - 7 tháng, thì sức nóng của lạm phát rơi vào tháng 3 - 4/2010 là dễ hiểu.
Do đó, nỗ lực "ghìm cương" lạm phát không vượt 7% trong năm nay chỉ còn trông chờ vào hoá giải nguyên nhân thứ hai có thể khiến lạm phát tăng cao, đó là điều tiết khéo léo giá cả các mặt hàng thiết yếu của nền kinh tế, cũng như siết mạnh đầu tư công. Trong khi Bộ Tài chính cam kết sẽ điều hành giá cả mềm dẻo và hợp lý hơn trong thời gian tới để tránh gây sốc cho nền kinh tế, thì việc hãm "chiếc van" tài khoá, đặc biệt là siết đầu tư công đang được các chuyên gia coi là giải pháp trọng yếu để hãm lạm phát cả trong trước mắt lẫn lâu dài.
TS. Quách Đức Pháp, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư Tài chính Việt Nam nhận định, chính sách tài khoá thắt chặt chưa được các bộ, ngành, địa phương triển khai quyết liệt, bằng chứng là rất nhiều công trình, dự án vẫn được khởi công, trong khi chưa tập trung thoả đáng các nguồn vốn cho hoàn thành các công trình sắp hoàn tất để sớm đưa vào sử dụng. Tình trạng đầu tư dàn trải vẫn nhức nhối, gây lãng phí rất lớn. Do một nguồn ngân sách không nhỏ phải "bơm" ra cho đáp ứng nhu cầu đầu tư công, trong khi khu vực sản xuất chưa có được mức tăng trưởng tương ứng, nên tất yếu đe doạ lạm phát tăng cao. Diễn biến này không chỉ đúng đối với năm nay mà cả các năm tới, nếu hiệu quả đầu tư công vẫn chưa được cải thiện.
Muốn khắc phục tình trạng trên, theo ông Pháp, Chính phủ cần có biện pháp quyết liệt trong chấn chỉnh hoạt động đầu tư công, để đảm bảo tạo chuyển biến mạnh mẽ trong nâng cao hiệu quả đầu tư. Đặc biệt, với một nền kinh tế có đặc thù tăng trưởng dựa nhiều vào tăng vốn đầu tư như Việt Nam, muốn giảm thiểu nguy cơ lạm phát tăng cao không chỉ trong năm nay, mà cả trong dài hạn, cần có chiến lược giảm dần nguồn ngân sách chi cho đầu tư công bằng cách chuyển vai trò đầu tư sang cho khu vực tư nhân. "Với khả năng sử dụng đồng vốn đầu tư mang lại hiệu quả cao, có tiềm lực tài chính, công nghệ… của khu vực tư nhân, Nhà nước cần có biện pháp ưu đãi về thuế, tạo mặt bằng sạch, đơn giản hoá thủ tục đầu tư… để thu hút khu vực này tham gia đầu tư hệ thống cơ sở hạ tầng của nền kinh tế như: đường xá, cầu, cảng… Đây là giải pháp căn cơ để giảm gánh nặng tăng ngân sách đầu tư của Nhà nước, từ đó hãm dần 'chiếc van' tài khoá, giúp việc kiểm soát lạm phát chủ động, hiệu quả hơn", ông Pháp nói.
Cùng quan điểm trên, ông Anh cho rằng, với một nước áp dụng chế độ tỷ giá gần như cố định và không gian chính sách tiền tệ hạn chế như Việt Nam, thì việc điều hành chính sách tài khoá lại càng có ý nghĩa quan trọng trong chủ động kiểm soát lạm phát, cũng như nỗ lực ổn định vĩ mô cả trong ngắn hạn lẫn dài hạn. Riêng năm nay, trọng tâm của chính sách tài khoá là cần quyết liệt đốc thúc đẩy nhanh tiến độ hoàn thành các dự án đầu tư lớn, để sớm đưa vào sử dụng, góp phần cho tăng trưởng kinh tế. Cũng cần quyết liệt hạn chế khởi công các dự án lớn, để tránh rủi ro của việc không thu xếp được nguồn vốn, nhất là trong điều kiện thị trường tài chính quốc tế vẫn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro và bất trắc như hiện nay…
Kỳ vọng về tạo bước đột phá trong cải thiện chất lượng đầu tư công sắp có cơ sở pháp lý để hiện thực hoá, khi Luật Đầu tư công với nhiều quy định chặt chẽ như, chủ đầu tư sẽ bị thay thế nếu: sau 12 tháng kể từ ngày có quyết định đầu tư, chủ đầu tư không thực hiện dự án mà không có lý do chính đáng; trong quá trình triển khai dự án có sai phạm dẫn tới không hoàn thành tiến độ, không đảm bảo chất lượng công việc do yếu tố chủ quan…, đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội bổ sung vào Chương trình xây dựng luật của Quốc hội năm 2010. Theo kế hoạch, Dự luật sẽ được thông qua tại kỳ họp cuối năm nay.
Hữu Đạo
Đầu tư chứng khoán
|