Thỏa thuận lãi suất: Tín dụng vẫn khó tăng trưởng?
Mặc dù đã được thỏa thuận lãi suất đối với các khoản vốn cho vay trung - dài hạn, nhưng qua trao đổi với ĐTCK, lãnh đạo một số ngân hàng cho biết, với tình hình hiện nay, tín dụng chưa thể tăng trưởng.
Mặt khác, một khi mặt bằng lãi suất cho vay cao hơn, khách hàng sẽ tính toán kỹ đối với bài toán vốn vay. Do đó, còn sớm để có thể đánh giá được tác dụng của chính sách thỏa thuận lãi suất.
Tín dụng khó tăng
Theo Tổng giám đốc OCB, ông Trần Văn Vĩnh, lãi suất cho vay trung - dài hạn áp dụng cho khách hàng doanh nghiệp tại OCB hiện trong khoảng 14 - 16%/năm. Còn cho vay tiêu dùng, mua nhà, đất trả góp đối với khách hàng cá nhân là 17 - 18%/năm. Nếu so với trước Tết Nguyên đán, lãi suất cho vay thỏa thuận đối với khách hàng cá nhân tại OCB không tăng, nhưng lãi suất thỏa thuận áp dụng cho khách hàng là doanh nghiệp đã tăng thêm 2 - 4%/năm. Mức lãi suất tăng thêm này được xem là lý do để các doanh nghiệp xem xét lại bài toán tiếp cận vốn vay ngân hàng.
Theo một cán bộ tín dụng của SeABank, nguồn vốn khả dụng của Ngân hàng hiện dồi dào, nhưng để phát triển được tín dụng trong lúc này không dễ hơn cùng kỳ năm 2009. Một phần là do áp lực lãi suất tăng, khiến người vay tỏ ra e ngại, cho dù nhu cầu vốn vẫn có. Mức lãi suất thỏa thuận cao nhất được SeABank áp dụng (cả với khách hàng cá nhân và doanh nghiệp) hiện là 18%/năm, mức thấp nhất là 17%/năm.
Khác với những tháng cuối năm 2009, hiện điều kiện tín dụng được các ngân hàng đưa ra thoáng hơn. Trong đó có việc kéo dài thời gian tài trợ vốn cho khách hàng cá nhân vay mua nhà, đất trả góp. ACB là một điển hình, với thời gian hỗ trợ vốn cho cá nhân vay mua bất động sản trả góp được nâng lên tối đa trên 10 năm, thay vì chỉ 7 năm như hồi trước Tết. Lãi suất cho vay cũng điều chỉnh giảm, mức cao nhất còn 17%/năm so với cuối năm 2009 là 18 - 19%/năm.
Theo các ngân hàng, ngoài áp lực lãi suất tăng thì khoảng thời gian tháng Giêng (tháng 1 âm lịch), nhu cầu vay không tăng cao.
Song, theo ông Vĩnh, cái khó nhất của ngân hàng hiện này chính là việc làm sao tìm kiếm được nguồn vốn tiết kiệm trung - dài hạn để triển khai tín dụng. Ông Vĩnh nhận định, tình hình huy động vốn của ngân hàng hiện tăng trưởng không đáng kể và có thể phải sang tháng 4 mới có thể thấy rõ được bức tranh huy động vốn.
Tổng giám đốc một ngân hàng cổ phần tại TP. HCM cho biết, so với cuối năm trước, huy động vốn tăng khoảng 5%, nhưng so với đầu năm 2010 thì nguồn tiền nhàn rỗi vào ngân hàng hiện không tăng.
Vị tổng giám đốc này cho rằng, sau khi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho phép các ngân hàng được thực hiện cơ chế lãi suất thỏa thuận đối với khoản vốn vay trung - dài hạn, thì cơ chế giữa lãi suất huy động và cho vay phù hợp hơn trước.
Tuy nhiên, nếu NHNN chưa tính đến việc bỏ trần lãi suất huy động đang áp dụng 10,5%/năm hiện nay, thì vô hình trung sẽ làm méo mó lãi suất.
Chính việc tiếp tục duy trì trần lãi suất huy động đã phần nào cản trở tín dụng phát triển, nhất là với các khoản vốn vay trung - dài hạn. Vì theo quy định hiện nay, các ngân hàng thương mại chỉ được phép sử dụng 30% vốn ngắn hạn để cho vay trung - dài hạn. Trong khi đó, nguồn vốn huy động về hiện chủ yếu là ngắn hạn.
Do đó, hiện tượng "lách" trần lãi suất huy động đã diễn ra. Ngoài hình thức khuyến mãi để gia tăng tiện ích cho người gửi tiền, các ngân hàng phải tìm mọi cách để có thể tìm kiếm được nguồn vốn, nhằm mở rộng tín dụng. Trong đó, giải pháp tặng tiền mặt, ngoài lãi suất áp dụng hiện hành, đang dần phổ biến trên thị trường.
Trước sự tăng giá của cổ phiếu trên TTCK trong gần 2 tuần đầu tháng 3, nhiều người liên tưởng đến dòng vốn của ngân hàng đẩy ra cho vay cầm cố chứng khoán. Thế nhưng, theo ông Vĩnh, ngân hàng luôn thận trọng với loại hình tín dụng này.
Hiện số dư cho vay cầm cố chứng khoán của OCB chỉ chiếm 15% trên tổng vốn điều lệ 2.000 tỷ đồng (tương đương số dư nợ tính đến nay là 300 tỷ đồng). OCB cho vay trên cơ sở chọn lọc đối với cầm cố chứng khoán. Lãi suất cho vay theo quy định trần của NHNN cho phép đối với tín dụng ngắn hạn đầu tư tài chính là 12%/năm. Còn đối với tín dụng bất động sản của OCB, tính đến nay cũng đạt khoảng 12% trong tổng dư nợ. Nhưng trong đó, cho vay đối với chủ đầu tư dự án chỉ chiếm 10%.
Một cán bộ trong ngành ngân hàng cho rằng, sở dĩ các ngân hàng điều chỉnh lãi suất tăng cao, sau khi được NHNN cho phép thực hiện cơ chế lãi suất thỏa thuận là vì chi phí huy động vốn thực tế không nằm ở mức lãi suất trần 10,499%/năm.
…dù chỉ tiêu thấp
So với năm trước, chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng cho năm nay được hầu hết ngân hàng xây dựng không cao, nhằm phù hợp với mục tiêu kiểm soát tăng trưởng tín dụng toàn ngành của NHNN. Mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2010 của OCB dao động trong khoảng 30 - 40%, nhưng hiện dư nợ tín dụng của OCB mới chỉ đạt trên 10.000 tỷ đồng. Vì thế, dù đưa ra chỉ tiêu ở mức trên, theo ông Vĩnh, tăng trưởng dư nợ sẽ không cao.
Tại Sacombank, huy động vốn từ khách hàng tính đến cuối tháng 2 đạt gần 83.400 tỷ đồng, dư nợ cho vay đạt 56.720 tỷ đồng, tổng tài sản đạt hơn 101.200 tỷ đồng. Thế nhưng, chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng mà ngân hàng này đề ra cho năm 2010 chỉ cao hơn 45% so với năm trước (tương đương 80.000 tỷ đồng).
Theo đại diện DongA Bank, chủ trương của Ngân hàng trong năm 2010 là chú trọng nhiều hơn đến chất lượng tín dụng. Do đó, DongA Bank sẽ tiếp tục rà soát lại các khoản vốn vay, cũng như sàng lọc kỹ hơn để đảm bảo an toàn rủi ro. Mục tiêu tăng trưởng tín dụng được Ngân hàng đưa ra trong năm 2010 không cao hơn so với năm trước, đạt mức tăng trưởng khoảng 25%. Tuy nhiên, DongA Bank cho rằng, đạt được mục tiêu tăng trưởng đề ra ở mức trên là áp lực không nhỏ.
Các ngân hàng nhận xét, được thỏa thuận lãi suất là điều kiện tốt, mở đường cho phát triển tín dụng.
Thêm vào đó, chủ trương hỗ trợ lãi suất tiếp tục kéo dài đối với khoản vốn vay trung - dài hạn đến hết năm tài chính 2010 sẽ tạo thuận lợi cho doanh nghiệp thuộc đối tượng được hưởng mức hỗ trợ lãi suất từ Chính phủ. Song, cái khó nhất được các ngân hành nhận định, đó chính là việc tiêu thụ hàng hóa hiện còn khó khăn. Đầu ra của sản phẩm chưa được cải thiện nhiều so với năm 2009.
Mặt khác, trước nguy cơ lạm phát cao khiến doanh nghiệp tỏ ra lo ngại khả năng sẽ lặp lại áp lực lãi vay như thực trạng của năm 2008.
Vì thế, doanh nghiệp chưa mặn mà với vốn vay trong lúc này, nhất là khi mặt bằng lãi suất thỏa thuận đã tăng cao.
Khó cho vay tiền đồng vì áp lực lãi suất tăng, các ngân đang gia tăng lãi suất tiền gửi bằng ngoại tệ để hút vốn vào nhằm đẩy mạnh cho vay ngoại tệ. Đặc biệt là khi nhu cầu vay vốn bằng USD của doanh nghiệp có dấu hiệu tăng kể từ khi ngân hàng được thỏa thuận lãi suất đối với khoản vay trung - dài hạn.
Hiện lãi suất tiết kiệm USD cao nhất tại HDBank đạt gần 5%/năm cho kỳ hạn 9 tháng trở lên. Tuy nhiên, tổng giám đốc một ngân hàng cho rằng, lãi suất tiền gửi ngoại tệ đang thể hiện sự bất cập, vì cho vay ra chỉ 6 - 7%/năm.
Vân Linh
Đầu tư chứng khoán