Thứ Năm, 24/04/2008 09:02

20 năm thu hút vốn đầu tư nước ngoài ở Đồng Nai: Thời cơ và tầm nhìn

Quả là khó phai nhòa trong ký ức người Đồng Nai về sự có mặt của các nhà đầu tư nước ngoài đến Đồng Nai làm ăn trong những năm đầu thời mới mở cửa thực hiện chính sách thu hút đầu tư nước ngoài.  Những buổi lễ động thổ, khánh thành nhà máy tại KCN Biên Hòa, Hố Nai, Nhơn Trạch, Long Thành, Amata, Loteco... ngày một nhiều hơn. Và chỉ một thời gian, người Đồng Nai đã trở nên quen thuộc với sự hiện diện của các nhà đầu tư nước ngoài đến làm ăn...

Thời cơ cho cả hai phía

Các nhà đầu tư Đài Loan dường như nhanh hơn về tốc độ và nhiều hơn về số lượng dự án trên đất Đồng Nai. Khởi đầu là dự án của Vedan với 183 triệu USD lúc bấy giờ đã làm nhiều người xôn xao vì vốn đầu tư cho một dự án ở thời điểm đó là rất lớn. Nếu tính từ thời gian động thổ xây dựng thì nay Vedan VN đã ở tuổi 16. Và đến nay Vedan đã nâng vốn đầu tư lên xấp xỉ 500 triệu USD với nhiều sản phẩm và nhiều nhà máy chế biến tinh bột mở ra ở các tỉnh. Cùng với Vedan VN còn có VMEP sản xuất xe gắn máy, lúc đầu chỉ có vài chục triệu USD vốn đầu tư nay đã nâng lên 160 triệu USD. Và điểm đặc biệt là sau khi VMEP đầu tư vào Đồng Nai - VN thì  nhiều nhà máy vệ tinh khác từ Đài Loan cũng theo vào, tạo thành chùm nhà máy sản xuất công nghiệp phụ trợ linh kiện phụ tùng ở KCN Hố Nai.

Dự án HuaLon VN với vốn hàng trăm triệu USD đầu tư vào KCN Nhơn Trạch cũng đã góp phần làm sáng lên bức tranh thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vào Đồng Nai thời kỳ đầu. Trong khoảng thập niên những năm 1990 còn có những tên tuổi nhà đầu tư lớn khác như  CP Group, Fujitsu, Kao, Cargill, Pouchen VN, Taekwang Vina, Điện lực Amata, sợi Tainan VN, nhựa và hóa chất TPC... với vốn từ hàng chục triệu USD đến gần 200 triệu USD/dự án... Thập kỷ đầu (1988-1998), Đồng Nai thu hút khoảng hơn 210 dự án FDI với hơn 4,7 tỷ USD vốn đăng ký. Đây có lẽ là thời gian mà lĩnh vực FDI đã tạo ra ấn tượng mạnh mẽ trong cái nhìn của nhà đầu tư nước ngoài cũng như các địa phương bạn và cả người dân Đồng Nai.

Các nhà lãnh đạo địa phương, các nhà đầu tư cơ sở hạ tầng KCN qua thực tế thu hút vốn FDI cũng đã bổ sung được kiến thức, kinh nghiệm trong điều hành quản lý; trong thiết kế xây dựng KCN thông qua  việc lo thủ tục giấy phép đầu tư cho DN và đáp ứng nhu cầu đòi hỏi về hạ tầng KCN của nhà đầu tư.  Khẩu hiệu "đồng hành cùng doanh nghiệp" của lãnh đạo tỉnh đã thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính, thực hiện một cửa một dấu để giảm thủ tục phiền hà, tạo niềm tin cho các nhà đầu tư.

Một tầm nhìn cho sự phát triển bền vững

Hiện Đồng Nai đã có 25 KCN được cấp giấy phép thành lập với tổng diện tích hơn 6.900 hécta và trong quy hoạch đến năm 2010 sẽ phát triển 34 KCN với tổng diện tích 12.779 hécta. Các DN đã đầu tư hơn 255 triệu USD để xây dựng cơ sở hạ tầng các KCN và đã cho thuê được 66,3% diện tích đất dùng cho thuê. Trong đó có 7 KCN đã lấp đầy diện tích. Sự phát triển các KCN  đã kéo theo sự phát triển các khu dân cư đô thị mới, hệ thống giao thông, thông tin liên lạc, điện, nước và các hoạt động dịch vụ khác như tài chính, khai thuế hải quan, bảo hiểm, địa ốc, tư vấn; các ngành nghề chế biến, nhà hàng, khách sạn, chợ, siêu thị; dịch vụ cung cấp bữa ăn công nghiệp, nhà trọ, cung cấp cây xanh, du lịch, vận tải...

Những mặt tích cực của 20 năm thu hút dòng vốn FDI vào địa phương khá rõ ràng. Đến cuối năm 2007, Đồng Nai còn 884 dự án còn hiệu lực với vốn đăng ký hơn 11,5 tỷ USD. Trong đó có 700 dự án đã đưa vào hoạt động với tổng vốn thực hiện khoảng 6,5 tỷ USD. Nhờ khu vực FDI  phát triển nên đã góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh dịch chuyển mạnh sang công nghiệp - xây dựng (57,7%), dịch vụ (30,2%), nông nghiệp (12,1%). Mức tăng trưởng của tỉnh duy trì từ hơn 12 - 15%/năm. Giá trị sản xuất công nghiệp khu vực FDI tăng trưởng bình quân khoảng  20 -30%/năm. Có 320.000 lao động trong và ngoài tỉnh đã làm việc tại các DN vốn FDI. Thu nộp ngân sách ở lĩnh vực này đều tăng qua các năm...

Tuy nhiên, 20 năm cũng là một thời gian đủ để những nhà quản lý, hoạch định chính sách rút ra những bài học kinh nghiệm; nhìn thấu đáo những mặt khuất của tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đó là việc chưa chuẩn bị đầy đủ và kịp thời nguồn nhân lực phổ thông và kỹ thuật cung cấp cho các KCN; không ít những KCN giao cho các đơn vị không đủ khả năng tài chính cũng như quản lý nên việc đầu tư hạ tầng cho KCN không tương xứng với tốc độ thu hút dự án vào KCN, tạo ra sự khập khểnh của bộ mặt các KCN. Điều này còn dẫn đến việc thực hiện chưa nghiêm ngặt  tiêu chuẩn quy định về bảo vệ môi trường.

Do có nhiều nhà đầu tư tham gia kinh doanh hạ tầng KCN nên sự cạnh tranh giữa các KCN để mời gọi đầu tư nhằm nhanh chóng lấp kín diện tích đã diễn ra. Điều này làm "phá sản"  việc quy hoạch các KCN chuyên ngành; các KCN sạch và giờ đây hầu như các KCN đều là KCN tổng hợp với nhiều loại dự án cùng "chung sống". Vì vậy đã không ít lần xảy ra khiếu nại giữa các DN  trong cùng KCN với nhau vì DN này làm ô nhiễm DN khác. Mặt khác, do  lượng các nhà đầu tư vào nhiều trong khoảng thời gian ngắn nên sự trở bộ của các cơ quan quản lý chuyên ngành phục vụ cho yêu cầu phát triển không kịp thời, giảm hiệu quả. Cơ sở hạ tầng xã hội chăm lo cho người lao động làm việc ở các KCN cũng chưa đáp ứng nên đời sống người lao động còn nhiều khó khăn. Nhà ở, bệnh viện, trường học, xe đưa rước, khu vui chơi giải trí... là những nhu cầu cần thiết cho một lượng công nhân đông đảo đang làm việc ở các KCN Đồng Nai. Đó là chưa nói đến chính sách thu hồi đất nông nghiệp phục vụ cho công nghiệp đã  làm cho hàng ngàn hộ nông dân thiếu và mất đất sản xuất; thiếu nơi ở bằng và tốt hơn nơi ở cũ do các khu tái định cư không xây dựng kịp và không đáp ứng nhu cầu ăn ở, đi lại và sản xuất của nông dân!

Những mặt khuất đàng sau bức tranh sáng  về thu hút vốn FDI ở Đồng Nai đã  cho thấy cần một tầm nhìn căn cơ và lâu dài trong quy hoạch phát triển bền vững. Đây cũng là vấn đề thời sự trên con đường công nghiệp hóa mà các nhà lãnh đạo hiện nay đang quyết tâm tìm những giải pháp đột phá nhằm nhanh chóng tạo nên bức tranh sáng đều trong phát triển, tạo sự đồng thuận cao giữa chính quyền - người dân và doanh nghiệp.

Các nhà đầu tư nước ngoài nói gì ?

* Ông CHÁNH TRƯƠNG, Trưởng đại diện Tập đoàn Cargill (Hoa Kỳ) tại Việt Nam: "Cargill đang mở rộng sản xuất kinh doanh của mình tại Việt Nam"

Trong những năm gần đây, môi trường đầu tư tại Việt Nam có nhiều chuyển biến mãnh mẽ, rất tích cực. Thực tế, Việt Nam đã thu hút được thêm nhiều nhà đầu tư mới, nhiều dự án mới, vốn đầu tư nước ngoài tăng mạnh trong những năm gần đây. Các công ty đã đầu tư và đang hoạt động tại Việt Nam như Cargill cũng có thêm cơ hội mới để mở rộng các dự án hiện có và đầu tư vào các dự án mới. Môi trường đầu tư thuận lợi giúp các doanh nghiệp phát triển cả về số lượng và chất lượng khiến sự cạnh tranh ngày càng mạnh mẽ. Hiện nay, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài không những được hoạt động trong lĩnh vực đầu tư sản xuất mà còn có thể đầu tư vào kinh doanh xuất nhập khẩu. Việt Nam đang làm tốt cam kết của mình, đang từng bước hội nhập môi trường quốc tế. Ngoài các lợi thế về sự ổn định chính trị, nguồn nhân lực dồi dào, thị trường tiềm năng, thì sự minh bạch về pháp lý đang được cải thiện khiến môi trường đầu tư của Việt Nam ngày càng trở nên hấp dẫn hơn vì mở ra thêm nhiều cơ hội cho các nhà đầu tư nước ngoài.

* Bà Maria Elisabeth Schaeffler, Đồng sở hữu Tập đoàn Schaeffler (Đức): "Chúng tôi có niềm tin khi lựa chọn đầu tư vào Đồng Nai"

Với vị thế dẫn đầu về phát triển công nghiệp tại Việt Nam, tỉnh Đồng Nai đã là sự lựa chọn hiển nhiên của chúng tôi trong việc hình thành nhà máy sản xuất. Chúng tôi tin rằng sự hiện diện của chúng tôi tại KCN Amata - Đồng Nai sẽ củng cố vị thế dẫn đầu này và hỗ trợ việc tăng trưởng nền kinh tế ổn định. Qua việc đưa những chuyên gia hàng đầu của tập đoàn trên khắp thế giới đến đây, chúng tôi dự kiến chuyển giao công nghệ, sự đổi mới và những kỹ năng tác nghiệp quốc tế vào khu vực địa phương. Tôi hãnh diện nói rằng những sản phẩm chúng tôi đã sản xuất tại đây và trong những năm tới luôn đạt được tiêu chuẩn về chất lượng như tất cả các sản phẩm của tập đoàn Schaeffler trên thế giới.

Qua những gì được chứng kiến, chúng tôi có niềm tin là đã rất đúng đắn khi quyết định chọn Việt Nam là địa điểm sản xuất vững mạnh trong khu vực Đông Nam Á và là một phần tất yếu trong mạng lưới sản xuất toàn cầu của Schaeffler.

* Đại diện lãnh đạo Công ty Vedan-VN: Vedan VN không ngừng phát triển và mở rộng quy mô sản xuất

Vedan VN tự hào là doanh nghiệp FDI có mặt trong top đầu tiên vào đầu tư tại Đồng Nai - Việt Nam với Giấy phép đầu tư được cấp năm 1991. Năm 1994 Vedan-VN bắt đầu đi vào hoạt động tại xã Phước Thái, huyện Long Thành

Hiện nay, Vedan đã có thêm các nhà máy chế biến tinh bột tại Bình Phước, Bình Thuận, Hà Tĩnh, Gia Lai. Sản phẩm của Vedan gắn kết với nguyên liệu của nông nghiệp - nông dân như khoai mì với nhu cầu 1 triệu tấn/năm, mật rỉ đường 600.000 tấn/năm, muối công nghiệp 100.000 tấn/năm. Năm 2007, Vedan đạt mức tăng trưởng 12% với doanh số thực hiện được 300 triệu USD, trong đó xuất khẩu chiếm 42% trong tổng doanh thu và tăng gần 20% so với năm trước đó. Vedan VN đã nộp ngân sách năm 2007 khoảng 10 triệu USD và đóng góp cho hoạt động xã hội từ thiện hàng tỷ đồng mỗi năm. Hiện nay, Vedan VN đang đeo đuổi  những dự án đầu tư mở rộng và phát triển địa bàn đầu tư cũng như lĩnh vực đầu tư.

đồng nai