‘Giao dịch phái sinh là hợp lý nhưng không nên tách rời khỏi thị trường cơ sở’

‘Giao dịch phái sinh là hợp lý nhưng không nên tách rời khỏi thị trường cơ sở’

Thị trường giảm mạnh kể từ sau Tết Nguyên đán khiến nhà đầu tư chuyển sự chú ý sang kênh đầu tư chứng khoán phái sinh. Trong tháng 2/2020, khối lượng giao dịch bình quân hợp đồng tương lai chỉ số VN30 tăng hơn 70% so với tháng trước. Liệu phái sinh có phải là sự lựa chọn tốt để vượt qua cơn bão?

* Ưu đãi 50%++ khóa học online 'Chứng khoán phái sinh nhập môn'

Kết hợp đầu tư phái sinh và cơ sở

Ông Nguyễn Đức Thông - Giám đốc Giao dịch Phái sinh SSI

Ông Nguyễn Đức Thông – Giám đốc Giao dịch phái sinh CTCK SSI đánh giá việc sử dụng sản phẩm phái sinh, đặc biệt hợp đồng tương lai chỉ số VN30, là một trong những cách nhà đầu tư (NĐT) có thể bảo vệ được danh mục của mình một cách hiệu quả, qua việc short hợp đồng tương lai để phòng ngừa rủi ro giá trị danh mục bị giảm, trong giai đoạn biến động hiện tại. Một lợi thế khác của hợp đồng tương lai là NĐT có thể mua và bán liên tục trong ngày mà không cần phải chờ chứng khoán về tài khoản như thị trường cơ sở, điều này khá là thuận lợi trong điều kiện biến động khó lường như hiện nay.

Theo ông Lê Anh Tùng – Chuyên gia Kinh tế vĩ mô và Chiến lược Thị trường – Khối Phân tích CTCK KB Việt Nam (KBSV), trong những giai đoạn thị trường cơ sở có xu hướng tiêu cực, việc chuyển sang đầu tư trên thị trường phái sinh là một trong những lựa chọn hợp lý.

“Tuy nhiên, với đặc điểm biến động nhanh của HĐTL chỉ số cùng với chi phí duy trì vị thế qua đêm ở mức cao, đa số giao dịch trên thị trường phái sinh hiện nay chủ yếu tập trung vào mục đích kiếm lời từ giao dịch hai chiều”, ông Tùng Anh nhận xét.

Theo vị chuyên gia của KBSV, chuyển hoàn toàn sang phái sinh, rủi ro mang tính thị trường sẽ tăng lên, đồng nghĩa với việc những diễn biến mang tầm vĩ mô và sự kiện quốc tế sẽ có tác động nhiều hơn tới hoạt động giao dịch của NĐT. Trong bối cảnh tính bất ổn của thị trường gia tăng và nhiều sự kiện thay đổi khó lường, NĐT sẽ phải chấp nhận rủi ro cao hơn trên sân chơi này.

Ngoài ra, việc đầu tư trên thị trường phái sinh đòi hỏi NĐT phải bỏ thời gian nghiên cứu chuyên sâu, từng bước xây dựng và kiểm nghiệm hệ thống giao dịch riêng thì mới dần cho kết quả. Do đó, đây không phải là sân chơi phù hợp, mang tính đại trà cho đa số các NĐT.

Trong khi đó, trên thị trường cơ sở, NĐT vẫn có thể tìm kiếm được những cơ hội sinh lời ở những cổ phiếu mang tính chất “phòng thủ”, ít chịu ảnh hưởng bởi diễn biến thị trường chung hoặc theo đuổi trường phái đầu tư giá trị, cơ bản dài hạn. Bởi vậy, NĐT nên cân nhắc kết hợp cả 2 kênh đầu tư.

Ông Nguyễn Đức Thông cũng cho rằng, không nên rời bỏ hoàn toàn thị trường cơ sở để chuyển sang thị trường phái sinh, vì mỗi thị trường đều có một đặc điểm và mục đích riêng của nó. Do đó, tùy tình huống và mức độ chấp nhận rủi ro mà NĐT có thể lựa chọn cho mình một cách phân bổ tỷ trọng thích hợp. Với thị trường biến động hiện nay, việc các NĐT đang nắm giữ danh mục cổ phiếu phòng ngừa rủi ro một phần danh mục bằng hợp đồng tương lai chỉ số VN30 là khá hợp lý.

Đầu tư thế nào trong thị trường giảm?

Ông Lê Anh Tùng – Chuyên gia Kinh tế vĩ mô và Chiến lược Thị trường – Khối Phân tích CTCK KB Việt Nam (KBSV)

Về chiến lược đầu tư, ông Tùng nhận định khi thị trường bước vào giai đoạn giảm điểm mang tính trung hạn như hiện tại, thì có hai chiến lược có thể áp dụng.

Một là đa dạng hóa danh mục cổ phiếu sẽ giúp NĐT chống chọi tốt hơn với rủi ro giảm điểm. Hai là NĐT có thể ưu tiên chiến lược tập trung vào nhóm cổ phiếu mang tính phòng thủ cao, có hoạt động sản xuất kinh doanh ít chịu tác động bởi Covid-19 hay được hưởng lợi từ chính sách kích thích kinh tế của Chính phủ, trong đó 1 số ngành có thể được chú ý như điện, nước, công nghệ thông tin, hàng tiêu dùng, thép…

Bên cạnh đó, NĐT cũng nên tránh những quyết định đầu tư dựa trên những nhận định cảm tính ngắn hạn mà cần dựa vào việc sàng lọc cơ hội và ra quyết định đầu tư một cách bài bản.

Theo đó, với công cụ phái sinh, NĐT nên phân bổ vị thế ra làm 2 phần, một cho trading ngắn ngay trong phiên, linh hoạt giao dịch ở những điểm kháng cự/hỗ trợ trong phiên và hai là phần nắm giữ qua đêm, khi có điểm mở vị thế trên khung thời gian dài hơn. Thêm vào đó, cần tuân thủ nghiêm ngặt quy tắc chốt lời/cắt lỗ và phải ưu tiên các vị thế cùng chiều với xu hướng chủ đạo của thị trường.

Còn theo ông Thông, về bản chất, thị trường phái sinh và thị trường cơ sở đều dựa trên biến động của chứng khoán, do đó trong giai đoạn biến động mạnh như hiện nay, NĐT nên thận trọng trong việc chọn cổ phiếu và mua/bán các sản phẩm phái sinh. Một chiến thuật có thể thực hiện trong điều kiện thị trường biến động hiện nay là chọn cổ phiếu tốt, có thể outperform thị trường và phòng ngừa rủi ro bằng việc short hợp đồng tương lai chỉ số VN30. Tuy nhiên chiến thuật này đòi hỏi NĐT phải nghiên cứu cổ phiếu kỹ, và cần phải tính toán được một số thông số kỹ thuật như beta để có thể phòng ngừa rủi ro danh mục bằng hợp đồng tương lai một cách hợp lý nhất.

Xem xét kênh đầu tư vàng, CW

Trước những diễn biến xấu của thị trường (dịch bệnh Covid-19 đang lan rộng, căng thẳng nguồn cung dầu mỏ leo thang, rủi ro suy thoái toàn cầu gia tăng…), ông Tùng khuyến nghị NĐT nên dành một phần tỷ trọng đầu tư vào những tài sản trú ẩn, tiêu biểu như vàng. Ngoài việc được xem là kênh đầu tư sinh lời, vàng cũng giúp NĐT phòng vệ trước những biến động của thị trường. Bởi vậy, trong bối cảnh các NHTW gần đây tung ra một loạt những gói nới lỏng tiền tệ mạnh mẽ, đặc biệt là gói QE không giới hạn về quy mô của Fed để kìm hãm đà tăng của đồng USD, dư địa tăng giá của vàng vẫn sẽ còn hiện hữu trong thời gian tới.

Còn theo ông Thông, ngoài sản phẩm hợp đồng tương lai ra còn có sản phẩm chứng quyền (covered warrants, CW), đây là sản phẩm mới, có đòn bẩy cao và được tạo lập thị trường tốt. NĐT có thể cân nhắc mua chứng quyền nếu muốn vào bắt đáy thị trường nhưng vẫn còn sợ rủi ro biến động do dịch bệnh do giá của chứng quyền rẻ hơn chứng khoán cơ sở nhiều.

Tuy nhiên, NĐT cũng cần chọn lựa chứng quyền một cách kỹ càng và nên nhớ rằng đây là sản phẩm có đòn bẩy cao do đó có thể kiếm được rất nhiều lần so với giá vốn bỏ ra hoặc cũng có thể mất nhiều so với số vốn bỏ ra.

Chí Kiên

FILI