Ngân hàng lách cho doanh nghiệp bất động sản vay bằng mua trái phiếu?

24-08-2020 13:21:00+07:00
24/08/2020 13:21 3

Ngân hàng lách cho doanh nghiệp bất động sản vay bằng mua trái phiếu?

Giới chuyên gia lo ngại rằng có hiện tượng ngân hàng “lách” cho vay bằng mua trái phiếu doanh nghiệp bất động sản, việc này có thể gây ra nhiều rủi ro rất lớn cho nền kinh tế.

Ảnh minh họa. (Nguồn: TTXVN)

Doanh nghiệp bất động sản dẫn đầu về khối lượng phát hành trái phiếu trong quý 2 vừa qua, trong đó, khách hàng mua trái phiếu của các doanh nghiệp bất động sản nhiều nhất là các ngân hàng thương mại.

Giới chuyên gia lo ngại rằng có hiện tượng ngân hàng “lách” cho vay bằng mua trái phiếu doanh nghiệp bất động sản. Việc này có thể gây ra nhiều rủi ro rất lớn cho nền kinh tế.

Trong khi đó, các cơ quan quản lý cũng đang nỗ lực tìm kiếm giải pháp, hoàn thiện khung khổ pháp lý, đảm bảo thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển minh bạch, hiệu quả và hạn chế tối đa rủi ro.

Ngân hàng có “lách” cho vay?

Báo cáo của Công ty cổ phần Chứng khoán (SSI) mới đây cho thấy nhóm các doanh nghiệp bất động sản phát hành nhiều nhất trong quý 2/2020, đạt 71.600 tỷ đồng, chiếm 41,8% tổng lượng phát hành và tăng 57,5% so với cùng kỳ.

Xét riêng các doanh nghiệp bất động sản, bên mua là ngân hàng thương mại với 28.200 tỷ đồng trái phiếu bất động sản trên thị trường sơ cấp, chiếm 40% tổng lượng phát hành.

Giải thích về việc tăng trưởng nhanh chóng của trái phiếu doanh nghiệp bất động sản, Phó giáo sư-tiến sỹ Đinh Trọng Thịnh - Giảng viên cao cấp Học viện Tài chính - cho rằng việc Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các ngân hàng thương mại siết cho vay bất động sản và có khống chế tỷ lệ cho vay, yêu cầu ngân hàng thương mại chuyển từ cho vay ngắn hạn sang cho vay trung và dài hạn đã khiến các ngân hàng này khó khăn trong việc tiếp tục cho vay đối với lĩnh vực bất động sản.

Cộng hưởng thêm vào đó là dịch COVID-19 khiến nền kinh tế rơi vào trì trệ và rất nhiều doanh nghiệp vay vốn trước đây cũng khó trả được nợ nên xin giãn, hoãn trở nợ. Vì thế, việc cho vay của ngân hàng càng trở nên khó khăn hơn nữa.

Thời gian gần đây, các ngân hàng thương mại cũng dùng khá nhiều tiền mua trái phiếu bất động sản trên thị trường chứng khoán khiến Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước phải ra thông báo cảnh báo.

“Thực tế, nếu cho vay trực tiếp, ngân hàng phải xem xét đủ các điều kiện, rồi phải có tài sản làm đảm bảo, vật thế chấp. Hiện ngân hàng chuyển sang mua trái phiếu là hoàn toàn theo hình thức tín chấp, tức là ngân hàng thấy rằng là lãi suất và rủi ro đủ bù đắp cho nhau thì mua chứ không có tài sản đảm bảo. Vì vậy, nguy cơ rất lớn và về phía các ngân hàng thương mại phải “tỉnh táo” về vấn đề này,” ông Thịnh nói.

Chuyên gia tài chính-ngân hàng ông Nguyễn Trí Hiếu cho rằng thay vì cho vay, các ngân hàng mua trái phiếu của các doanh nghiệp bất động sản. Dù theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, việc mua trái phiếu vẫn phải cộng với khoản cho vay trên sổ sách chứ không được xem là một khoản đầu tư.

Tuy nhiên, ngân hàng thường tách phần mua trái phiếu của các công ty bất động sản ra khỏi các dư nợ trên sổ sách.

“Họ làm như thế thì giảm được dư nợ trên sổ sách đối với các công ty bất động sản,” ông Hiếu cho biết.

Theo vị chuyên gia này, cũng có khả năng các ngân hàng thương mại đang tìm cách tái cơ cấu lại nợ, đảo nợ thông qua việc mua, bán trái phiếu doanh nghiệp.

Doanh nghiệp kinh doanh bất động sản gặp khó khăn, không trả được nợ thì các doanh nghiệp này phát hành trái phiếu và ngân hàng mua. Doanh nghiệp bất động sản dùng tiền bán trái phiếu đó để trả nợ cho ngân hàng và đây một hình thức đảo nợ.

"Việc này gây ra những rủi ro cho nền kinh tế và Ngân hàng Nhà nước cần có những giám sát đặc biệt về trái phiếu của các doanh nghiệp bất động sản mà ngân hàng đang mua lại," chuyên gia Nguyễn Trí Hiếu kiến nghị.

Theo chuyên gia đầu tư, ông Phan Dũng Khánh, thực tế, câu chuyện ngân hàng "lách" cho vay bất động sản bằng việc mua trái phiếu là có nhưng về mặt quy định thì ngân hàng sẽ có cách để không làm sai.

Việc ngân hàng mua trái phiếu bất động sản cũng có thể xảy ra tình trạng đảo nợ. Bởi, những doanh nghiệp bất động sản gặp khó khăn thì những khoản vay trước đó không trả được sẽ bị chuyển thành nợ xấu.

Thực tế, hiện nay nợ xấu trong ngân hàng của doanh nghiệp bất động sản là nhiều. Nếu theo dõi, có thể nhận thấy từ đầu năm đến nay, các ngân hàng bán giải chấp tài sản của các công ty bất động sản, hoặc những công ty có liên quan bất động sản rất nhiều.

Việc này cho thấy nợ nhóm 5 (khả năng mất vốn cao) của các doanh nghiệp bất động sản tăng lên. Bởi vậy các ngân hàng có thể rơi vào thế “kẹt.” Nếu không cho doanh nghiệp vay, doanh nghiệp phá sản, không trả được nợ thì ngân hàng cũng khốn đốn.

"Dĩ nhiên không thể nói ngân hàng vi phạm luật được, bởi vì bộ phận pháp chế của các ngân hàng đã “soi” rất kỹ những quy định của luật pháp trong việc mua bán trái phiếu. Thực tế, Bộ Tài chính cũng đưa ra các cảnh báo chứ cũng không cấm được việc này," chuyên gia Phan Dũng Khánh cho biết.

Hoàn thiện khung khổ pháp lý

Ông Nguyễn Hoàng Dương, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính các ngân hàng và tổ chức tài chính - Bộ Tài chính, cho biết mục tiêu của cơ quan quản lý hướng đến không phải là thắt chặt hay là nới lỏng phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

Cơ quan quản lý quan tâm đến việc xây dựng một khung khổ pháp lý để đảm bảo khuyến khích được doanh nghiệp. Từ đó, tạo điều kiện cho doanh nghiệp huy động được vốn trên thị trường, nhưng cũng phải đảm bảo sự minh bạch tuân thủ quy định pháp luật, bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư trên thị trường trái phiếu.

Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Nghị định số 81/2020/NĐ-CP sửa đổi (Nghị định 81), bổ sung một số điều của Nghị định số 163/2018/NĐ-CP (Nghị định 163) quy định về phát hành trái phiếu doanh nghiệp có hiệu lực từ ngày 1/9/2020.

Theo Nghị định 81, mức dư nợ trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ tại thời điểm phát hành bao gồm cả khối lượng dự kiến phát hành không được vượt quá 5 lần vốn chủ sở hữu theo báo cáo tài chính quý gần nhất tại thời điểm phát hành được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Nhưng trước đó, dự thảo của Bộ Tài chính đưa ra con số giới hạn là 3 lần.

Số lần phát hành trái phiếu cũng sẽ bị siết lại sau khi Nghị định mới có hiệu lực. Theo đó, đợt phát hành sau phải cách đợt phát hành trước tối thiểu 6 tháng, mỗi doanh nghiệp chỉ có thể phát hành 1-2 đợt mỗi năm.

Doanh nghiệp có thể tách nhiều lần phát hành trong mỗi đợt, nhưng quy định mới cũng yêu cầu mỗi đợt phát hành phải hoàn thành trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày công bố thông tin. Trái phiếu phát hành trong một đợt phát hành phải có cùng điều kiện, điều khoản.

Ngoài ra, trái phiếu doanh nghiệp phát hành tại thị trường trong nước bị hạn chế giao dịch trong phạm vi dưới 100 nhà đầu tư trong vòng một năm, sau đó được giao dịch không hạn chế.

Nghị định cũng quy định Bộ Tài chính hướng dẫn cụ thể về chế độ công bố thông tin đối với doanh nghiệp phát hành trái phiếu, tổ chức lưu ký cung cấp thông tin định kỳ hàng tháng, hàng quý, năm về tình hình đăng ký, lưu ký trái phiếu cho Sở Giao dịch chứng khoán để Sở giao dịch chứng khoán tổng hợp báo cáo Bộ Tài chính.

Về phía Ngân hàng Nhà nước, cơ quan này đang lấy ý kiến về dự thảo thông tư quy định tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài (gọi chung là tổ chức tín dụng) mua, bán trái phiếu doanh nghiệp.

Dự thảo thông tư có một số điểm mới như quy định tổ chức tín dụng chỉ được mua trái phiếu doanh nghiệp khi có tỷ lệ nợ xấu dưới 3% theo báo cáo tài chính gần nhất đã được kiểm toán tại thời điểm mua, trừ trường hợp mua trái phiếu theo phương án cơ cấu lại được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Tổ chức tín dụng không được mua trái phiếu bao gồm mua từ phát hành lần đầu và mua lại từ các tổ chức cá nhân khác của doanh nghiệp phát hành có phát sinh nợ xấu tại tổ chức tín dụng mua và tại tổ chức tín dụng khác trong vòng 12 tháng gần nhất trước thời điểm quyết định phê duyệt mua.

Quy định này nhằm hạn chế các tổ chức tín dụng không kiểm soát được tỷ lệ nợ xấu dưới 3% nhưng vẫn thực hiện mua bán trái phiếu doanh nghiệp. Đồng thời, góp phần hạn chế nợ xấu, nâng cao chất lượng tín dụng của các tổ chức tín dụng.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng quy định tổ chức tín dụng không được mua trái phiếu doanh nghiệp phát hành có mục đích để góp vốn, mua cổ phần tại doanh nghiệp khác.

Điều này nhằm hạn chế việc tổ chức tín dụng không được mua trái phiếu phát hành để góp vốn, mua cổ phần tại các doanh nghiệp vì qua kiểm tra phát hiện một số trường hợp doanh nghiệp phát hành trái phiếu với mục đích thực hiện các chương trình, dự án đầu tư, tăng quy mô vốn nhưng thực tế huy động để góp vốn, mua cổ phần doanh nghiệp khác.

Các tổ chức tín dụng khó kiểm soát mục đích sử dụng vốn, dòng tiền từ nguồn phát hành trái phiếu.

Dự thảo cũng có quy định, tổ chức tín dụng mua bán trái phiếu doanh nghiệp với mục đích nắm giữ đến ngày đáo hạn, khi thực hiện bán trái phiếu doanh nghiệp này cho tổ chức tín dụng khác thì không mua lại các trái phiếu doanh nghiệp đã bán.

Hoặc, trái phiếu phát hành cùng lô, cùng đợt phát hành với trái phiếu doanh nghiệp đã bán trừ trường hợp bán trái phiếu doanh nghiệp theo phương án cơ cấu lại được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Ngoài ra, dự thảo cũng đề cập một số quy định kế thừa Thông tư 22/2019/TT-NHNN quy định về các giới hạn, tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt động của ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và Thông tư 15/2019/TT-NHNN sửa đổi văn bản quy phạm pháp luật về hồ sơ, thủ tục hành chính trong lĩnh vực quản lý ngoại hối đều do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành.

Đó là, tổ chức tín dụng không được vay vốn của tổ chức tín dụng khác để mua trái phiếu doanh nghiệp, không được mua trái phiếu doanh nghiệp với mục đích cơ cấu lại các khoản nợ của chính doanh nghiệp phát hành./.

Văn Giáp

Vietnam+

Tin cùng chuyên mục

vietstock
Ngân hàng

Ngân hàng Nhà nước sẽ nghiêm khắc với sở hữu chéo, cho vay BOT

23/05/2022 08:37

Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ kiểm soát chặt chẽ mức độ tập trung tín dụng vào lĩnh vực đối với các dự án BOT, BT giao thông để hạn chế rủi ro thanh khoản.

Ngân hàng Nhà nước cho biết sẽ kiểm soát chặt chẽ mức độ tập trung tín dụng vào lĩnh vực đối với...

BOT 8.4 (-0.2)


vietstock
Ngân hàng

OCB triển khai tính năng thanh toán qua nhận diện khuôn mặt Facepay

23/05/2022 08:30

OCB triển khai thành công tính năng Facepay cho phép khách hàng thanh toán bằng nhận diện khuôn mặt, không dùng tiền mặt, không thẻ ngân hàng, không điện thoại. Trở thành một trong hai ngân hàng dẫn đầu xu hướng thanh toán hiện đại này tại Việt Nam.

OCB triển khai thành công tính năng Facepay cho phép khách hàng thanh toán bằng nhận diện khuôn...

LCD 26.7 (0) OCB 20 (-0.3)


vietstock
Ngân hàng

MyVIB là ứng dụng Ngân hàng di động tốt nhất Việt Nam theo đánh giá của The Asset

23/05/2022 08:00

Tạp chí The Asset vừa vinh danh MyVIB là Ứng dụng Ngân hàng di động tốt nhất Việt Nam trong khuôn khổ giải thưởng The Asset Triple A Digital Awards 2022.

Tạp chí The Asset vừa vinh danh MyVIB là Ứng dụng Ngân hàng di động tốt nhất Việt Nam trong khuôn...

VIB 24.8 (-1.05)


vietstock
Ngân hàng

Công bố gói hỗ trợ lãi suất 2% cho doanh nghiệp với quy mô 40,000 tỷ đồng

21/05/2022 08:37

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái vừa ký Nghị định 31/2022/NĐ-CP ngày 20/5/2022 về hỗ trợ lãi suất từ ngân sách nhà nước đối với khoản vay của doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái vừa ký Nghị định 31/2022/NĐ-CP ngày 20/5/2022 về hỗ trợ lãi...


vietstock
Ngân hàng

4 năm liên tiếp đồng hành cùng "Ngày không tiền mặt", Sacombank tung nhiều ưu đãi hấp dẫn 

21/05/2022 08:14

Ngày 20/05/2022, tại buổi họp báo công bố sự kiện “Ngày không tiền mặt 2022”, Sacombank vinh dự đồng hành cùng Báo Tuổi Trẻ tổ chức chương trình với vai trò là nhà tài trợ kim cương, nhằm nâng cao nhận thức của người dân về tính tiện ích của thanh toán không dùng tiền mặt, thúc đẩy hình thành thói quen sử dụng phương thức thanh toán này tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, đối tượng có thu nhập trung bình…

Ngày 20/05/2022, tại buổi họp báo công bố sự kiện “Ngày không tiền mặt 2022”, Sacombank vinh dự...

POS 14 (-0.1)


vietstock
Ngân hàng

Giá USD mất đà tăng

20/05/2022 22:32

Sau chuỗi dài tăng nóng, giá USD trong tuần qua (16-20/05/2022) bất ngờ quay đầu giảm.

Sau chuỗi dài tăng nóng, giá USD trong tuần qua (16-20/05/2022) bất ngờ quay đầu giảm.

SBV 15 (0) VCB 74.4 (-0.9)


vietstock
Ngân hàng

Sacombank thưởng nóng cho 2 vận động viên Marathon xuất sắc 

20/05/2022 14:08

Nhằm động viên và cổ vũ tinh thần thể thao đầy nhiệt huyết, Sacombank quyết định thưởng nóng cho hai VĐV marathon Nguyên Thanh và Ngọc Hoa với tổng giá trị giải thưởng lên đến 150 triệu đồng.

Nhằm động viên và cổ vũ tinh thần thể thao đầy nhiệt huyết, Sacombank quyết định thưởng nóng cho...


vietstock
Ngân hàng

SHB được vinh danh là Ngân hàng Tốt nhất Việt Nam

20/05/2022 13:31

Vừa qua, Ngân hàng Sài Gòn – Hà Nội (SHB) được Tạp chí uy tín Global Finance vinh danh là “Ngân hàng Tốt nhất Việt Nam” năm 2022 - một trong những hạng mục quan trọng nhất của hệ thống giải thưởng “Best Bank” do Global Finance tổ chức thường niên nhằm vinh danh tổ chức tài chính xuất sắc nhất tại mỗi một quốc gia.

Vừa qua, Ngân hàng Sài Gòn – Hà Nội (SHB) được Tạp chí uy tín Global Finance vinh danh là “Ngân...


vietstock
Ngân hàng

Ngân hàng ồ ạt rao bán tài sản thế chấp để thu hồi nợ

20/05/2022 08:55

Các ngân hàng đang đẩy mạnh hoạt động xử lý và thu hồi nợ xấu thông qua việc rao bán hàng loạt khoản nợ, tài sản đảm bảo với giá trị từ vài chục cho tới vài trăm tỷ đồng.

Các ngân hàng đang đẩy mạnh hoạt động xử lý và thu hồi nợ xấu thông qua việc rao bán hàng loạt...

CTG 25 (-0.9) PMC 65.4 (0)


vietstock
Ngân hàng

SHB tặng đến 85% phí bảo hiểm nhân thọ cho khách hàng

19/05/2022 15:07

Mong muốn mang tới cho khách hàng cuộc sống an yên, hạnh phúc, Ngân hàng Sài Gòn – Hà Nội (SHB) triển khai chương trình ưu đãi “Tặng Bảo hiểm – Trao Bình an” dành cho cá nhân, doanh nghiệp với tổng giá trị quà tặng lên tới 45 tỷ đồng.

Mong muốn mang tới cho khách hàng cuộc sống an yên, hạnh phúc, Ngân hàng Sài Gòn – Hà Nội (SHB)...

SHB 14.5 (-0.25)


Về đầu trang