Lãnh đạo ''xả hàng'' cổ phiếu - Chuyện Tây, chuyện ta

24-01-2022 13:07:00+07:00
24/01/2022 13:07 10

Lãnh đạo ''xả hàng'' cổ phiếu - Chuyện Tây, chuyện ta

Việc ông Trịnh Văn Quyết, Chủ tịch HĐQT FLC đã bán 74,8 triệu cổ phiếu (CP) FLC hôm 10-1 nhưng không công bố thông tin trước giao dịch theo đúng quy định, đã tạo ra mối quan tâm lớn của giới đầu tư CP.

* Hủy giao dịch bán chui FLC: Cần nhưng chưa đủ!

* Nước ngoài xử phạt vụ việc 'bán chui' cổ phiếu ra sao?

Ảnh minh họa

Thế giới: Bán đúng quy trình NĐT nhỏ vẫn thiệt

Mặc dù khía cạnh “bán chui” được truyền thông và mạng xã hội khai thác khá nhiều, gốc rễ của việc này lại nằm ở vấn đề khác đang khiến nhiều thị trường phát triển đau đầu.

Đó là việc CP của một số công ty được đẩy lên rất cao so với giá trị cơ bản, rồi sau đó cổ đông nội bộ sở hữu lượng lớn CP của công ty lại bán ra kiểu “xả hàng” khiến CP giảm giá mạnh.

Trong nhiều trường hợp ở nước ngoài gần đây, dù không “bán chui” mà “bán đúng quy trình”, một số CP nóng vẫn giảm giá gần 90% sau khi cổ đông nội bộ bán ra.

Một tình huống gây quan tâm nhiều là CP Peloton. Nhiều lãnh đạo cao cấp của công ty được kỳ vọng tạo ra sự “phá vỡ sáng tạo” trong lĩnh vực tập thể thao tại nhà này, đã bán ra lượng CP trị giá trên 500 triệu USD trước khi cổ phiếu này mất giá mạnh trên 80%.

Hầu hết CP này đã được đăng ký bán theo các kế hoạch giao dịch trước, thí dụ theo mẫu đơn 10b5-1 của Ủy ban chứng khoán và thị trường Mỹ (SEC). Điều này đã không tránh khỏi chỉ trích, cho rằng giới lãnh đạo công ty này đã xả hàng ở mức giá trên 120USD và giờ CP chỉ có giá chưa tới 29USD.

Trong năm 2021, CNBC ước tính CEO của các công ty niêm yết Mỹ đã bán ra tới 69 tỷ USD CP, trong đó có không ít “cổ thần” bán ngay gần đỉnh như các lãnh đạo của Peloton.

Sự bất cân xứng về thông tin giữa lãnh đạo cao cấp của công ty, lại sở hữu lượng lớn CP qua nhiều lần thưởng CP, quyền chọn mua CP, đang trở thành vấn đề của TTCK toàn cầu. Cho dù đăng ký bán từ trước và các quy định về giao dịch nội gián có chặt chẽ đến mức nào, không thể phủ nhận những “người nội bộ” này có lợi thế về thông tin hơn hẳn nhà đầu tư (NĐT) bên ngoài, nhất là NĐT nhỏ lẻ.

Quan trọng hơn, họ sở hữu lượng lớn CP với chi phí ban đầu rất thấp. Khi họ xả hàng, đặc biệt sau khi giá NĐT tăng nóng, sẽ luôn tạo ra rủi ro rất lớn cho NĐT.

Trong vài năm gần đây, giới quản lý thị trường lo ngại đang tồn tại một xu thế trên thị trường tài chính là lãnh đạo các công ty niêm yết không cố gắng tạo ra giá trị dài hạn cho công ty, mà chạy theo những chỉ tiêu ngắn hạn về doanh thu và lợi nhuận, đã đẩy mức lương thưởng của mình lên cao.

Khi  tỷ lệ không nhỏ lương thưởng đó dưới dạng CP, họ còn có mục tiêu “tối đa hóa giá CP trong ngắn hạn”, rồi đăng ký bán CP kiếm tiền. Điều này khiến nhiều công ty niêm yết chỉ hướng đến các giá trị ngắn hạn, đồng thời khuyến khích các công ty hợp tác với một số môi giới, đội lái và tận dụng MXH để truyền đi những thông tin mờ mờ ảo ảo về triển vọng tăng trưởng nhanh, là công ty đi đầu về công nghệ…

Những kiểu thông tin có tính đầu cơ, tin đồn như vậy được lan truyền để đẩy giá CP lên và phù hợp với vài giai đoạn xả hàng của các lãnh đạo công ty, nhất là các công ty kiểu Thánh Gióng, giá CP từ chưa đầy 20USD lên thẳng hơn 170USD.

Vào cuộc chơi, NĐT nhỏ phải chấp nhận

Có ý kiến cho rằng NĐT đã chấp nhận “chơi” những CP đầu cơ tăng bằng lần như vậy phải “có chơi, có chịu”, tức chấp nhận rủi ro giảm giá 80-90%. Quan điểm này đúng nhưng cũng cần nhìn nhận thêm.

Thứ nhất, luật công bố thông tin và cho phép đăng ký bán CP của người nội bộ cần chặt chẽ hơn. Thí dụ, SEC thừa nhận luật lệ hiện tại tạo điều kiện cho lãnh đạo công ty và người nội bộ khác lập nhiều kế hoạch mua bán CP trong năm, sau đó thoải mái bán hay mua CP dựa trên những lợi thế thông tin của mình mà không vi phạm, vì họ có thể viện dẫn rằng đã đăng ký giao dịch CP từ mấy tháng trước.

Các lãnh đạo này hoàn toàn biết trước được khoảng thời gian nào trong năm sẽ có tin tốt hay xấu, từ đó tính toán thời điểm đăng ký giao dịch trước phù hợp. Ngoài ra, sau khi đã đăng ký giai đoạn giao dịch rồi, họ có thể đăng ký chỉnh sửa khá dễ dàng.

Điều này đang thúc đẩy SEC thực hiện cải cách mới với những điều khoản buộc việc đăng ký giao dịch CP của người nội bộ phải đi kèm những điều kiện về thời gian cách nhau giữa những lần giao dịch dài hơn, cũng như làm cho việc chỉnh sửa kế hoạch giao dịch khó hơn.

Thứ hai, mức phạt của các hoạt động cố tình vi phạm quy định công bố thông tin cần mạnh tay hơn nữa với việc đăng ký mua bán CP của người nội bộ theo quy định, cũng như những loại công bố thông tin khác.

Ngoài ra, giảm bớt các hoạt động tạo ra bất cân xứng thông tin, như buộc những buổi gặp mặt với chuyên gia phân tích, các hoạt động gặp gỡ “NĐT VIP” cần được công bố thông tin công khai.

Ở Mỹ, Trung Quốc, những hoạt động có thể tạo ra sự không công bằng về mặt thông tin này bị giám sát chặt vẫn tạo ra nhiều vụ giao dịch nội gián, trong khi ở Việt Nam nó lại “quá thoải mái”. Khi thị trường chấp nhận những chuyện đó là bình thường, những người nội bộ sẵn sàng đạp lằn ranh đỏ để bán chui CP.

Tuy nhiên, trách nhiệm công bố thông tin dù gì vẫn trong khuôn khổ quan hệ dân sự của các cam kết và khế ước quản trị công ty. Trừ trường hợp lãnh đạo công ty cố tình công bố thông tin sai sự thật, đánh lừa NĐT như trường hợp của Enron hay gần đây là Theranos, việc chậm công bố thông tin hay công bố không đầy đủ chưa vượt qua giới hạn quan hệ dân sự trong khuôn khổ luật lệ của các nước đi trước.

Vì thế, NĐT có thể tức giận việc bán chui CP của lãnh đạo công ty, nhưng lạm dụng hình sự hóa quan hệ kinh tế không phải là con đường ưu việt. Một trong những giải pháp thay thế là cho phép cơ chế kiện tập thể.

Theo đó, tập thể NĐT có thể kiện lãnh đạo đã bán chui CP theo hình thức đại diện, và phán quyết chỉ trong 1 vụ kiện, thắng là tất cả NĐT đều thắng. Thí dụ, với vài chục ngàn NĐT kiện, mỗi NĐT đòi bồi thường 100 triệu đồng, các lãnh đạo công ty mới “biết sợ”. Giải pháp như vậy đã có tiền lệ ở nhiều nước và tốt hơn việc hình sự hóa các hoạt động kinh tế.

Khi luật công bố thông tin và cho phép đăng ký bán CP của người nội bộ còn lỏng lẻo, NĐT đã chấp nhận “chơi” CP đầu cơ tăng bằng lần phải “có chơi, có chịu”.

HỒ QUỐC TUẤN, Giảng viên Đại học Bristol, Anh

Sài Gòn Đầu Tư Tài Chính

Tin cùng chuyên mục

vietstock
Cổ phiếu

Góc nhìn 19/05: Xuất hiện áp lực điều chỉnh

18/05/2022 20:21

TVSI dự báo phiên giao dịch ngày mai (19/05) áp lực điều chỉnh sẽ xuất hiện và chỉ phù hợp mua gia tăng trạng thái với các nhà đầu tư đang có tỷ trọng cổ phiếu rất thấp trong tài khoản (< 50% tài sản).

TVSI dự báo phiên giao dịch ngày mai (19/05) áp lực điều chỉnh sẽ xuất hiện và chỉ phù hợp mua gia...

SHS 16.5 (-0.3)


vietstock
Cổ phiếu

Tự doanh 18/05: Bán ròng mạnh hơn 624 tỷ đồng, tập trung cổ VN30

18/05/2022 17:55

Phiên 18/05, tự doanh công ty chứng khoán bán ròng hơn 624 tỷ đồng. Các cổ phiếu bị bán ròng mạnh nhất là VIC, VHM, HPG, VPB... Top 10 mã bị bán ròng mạnh đều là các mã trong rổ VN30. Khối tự doanh mua yếu ớt trong phiên, BCM được mua ròng 7.4 tỷ đồng, dẫn đầu toàn thị trường.

Phiên 18/05, tự doanh công ty chứng khoán bán ròng hơn 624 tỷ đồng. Các cổ phiếu bị bán ròng mạnh...

BCM 74.9 (4.9) HPG 38.2 (0) VHM 66.9 (0)


vietstock
Cổ phiếu

Bộ Tài chính lên tiếng sau vụ việc Chủ tịch UBCKNN bị kỷ luật và Tổng Giám đốc HOSE bị khai trừ khỏi Đảng

18/05/2022 17:51

Bộ Tài chính khẳng định những sai phạm của các cá nhân sẽ không ảnh hưởng tới hoạt động của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các Sở giao dịch chứng khoán, Trung tâm Lưu ký chứng khoán và thị trường chứng khoán.

Bộ Tài chính khẳng định những sai phạm của các cá nhân sẽ không ảnh hưởng tới hoạt động của Ủy ban...

VNX 53.2 (0)


vietstock
Cổ phiếu

Khai trừ khỏi Đảng Tổng Giám đốc HOSE Lê Hải Trà

18/05/2022 16:39

Trong hai ngày 16 và 17/05/2022, tại Hà Nội, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã họp Kỳ thứ 15. Đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương chủ trì Kỳ họp. 

Trong hai ngày 16 và 17/05/2022, tại Hà Nội, Ủy ban Kiểm tra Trung ương đã họp Kỳ thứ 15. Đồng chí...


vietstock
Cổ phiếu

Top cổ phiếu đáng chú ý đầu phiên 18/05

18/05/2022 08:00

Danh sách các mã cổ phiếu tăng và giảm mạnh nhất những phiên gần đây theo số liệu thống kê của Vietstock.

Danh sách các mã cổ phiếu tăng và giảm mạnh nhất những phiên gần đây theo số liệu thống kê của...


vietstock
Cổ phiếu

18/05: Đọc gì trước giờ giao dịch chứng khoán?

18/05/2022 06:00

Cùng điểm lại những tin tức đáng chú ý về tài chính kinh tế trong nước và quốc tế diễn ra trong 24h qua trước giờ giao dịch hôm nay.

Cùng điểm lại những tin tức đáng chú ý về tài chính kinh tế trong nước và quốc tế diễn ra trong 24h...

CIA 14.2 (0.9) CNA 43.9 (0) CSV 41.7 (1.65)


vietstock
Cổ phiếu

Thị trường chứng khoán - thị trường của niềm tin!

17/05/2022 19:30

Thị trường chứng khoán mang vẻ đẹp của sự bất ngờ, diễn biến kịch tính năm ngoài sức tưởng tượng của những người sáng tạo nhất. Phiên 17/05, VN-Index bật tăng kỷ lục trong thời điểm khó khăn.

Thị trường chứng khoán mang vẻ đẹp của sự bất ngờ, diễn biến kịch tính năm ngoài sức tưởng tượng...


vietstock
Cổ phiếu

Dữ liệu tự doanh 17/05: Mua ròng mạnh HPG, STB, SSI, TCB 

17/05/2022 18:09

Chiều ngày 17/05, HOSE lần đầu công bố đại chúng dữ liệu giao dịch tự doanh công ty chứng khoán. Dưới đây là top 10 cổ phiếu được mua/bán ròng mạnh nhất trong phiên 17/05.

Chiều ngày 17/05, HOSE lần đầu công bố đại chúng dữ liệu giao dịch tự doanh công ty chứng khoán...


vietstock
Cổ phiếu

NYSE sẽ hợp tác UBCKNN Việt Nam về hỗ trợ nâng hạng thị trường

17/05/2022 14:43

Chiều ngày 16/05 (theo giờ địa phương), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã tới tham quan Sàn giao dịch chứng khoán New York (NYSE), dự tọa đàm bàn tròn với CEO của một số tập đoàn, quỹ đầu tư hàng đầu đang niêm yết tại NYSE.

Chiều ngày 16/05 (theo giờ địa phương), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã tới tham quan Sàn...

CEO 38.1 (1)


vietstock
Cổ phiếu

HOSE sẽ công bố số liệu tự doanh chiều 17/05, HNX đảm bảo công bố trước 23/05

17/05/2022 12:31

Sở GDCK TP.Hồ Chí Minh (HOSE) sẽ công bố thông tin số liệu tự doanh của công ty chứng khoán ngay trong chiều hôm nay (17/05). Sở GDCK Hà Nội (HNX) do cần chuẩn bị về kỹ thuật, nên cần thêm thời gian, nhưng đang nỗ lực cao nhất để công bố sớm và chắc chắn sẽ công bố đúng thời hạn, trước ngày 23/05 tới.

Sở GDCK TP.Hồ Chí Minh (HOSE) sẽ công bố thông tin số liệu tự doanh của công ty chứng khoán ngay...

VNX 53.2 (0)


Về đầu trang