Nguy cơ ngành đường mất "sân nhà"

22-01-2022 10:50:57+07:00
22/01/2022 10:50 3

Nguy cơ ngành đường mất "sân nhà"

Tiêu thụ đường trong nước tăng nhưng sản xuất đường lại giảm và ngày càng lệ thuộc nguồn nhập khẩu.

Ngày 21-1, tổ chức phi lợi nhuận quốc tế Forest Trends và Hiệp hội Mía đường Việt Nam (VSSA) tổ chức hội thảo "Hướng tới phát triển bền vững ngành mía đường Việt Nam" giữa bối cảnh quy mô của ngành đang giảm mạnh.

Khả năng cạnh tranh kém

Theo báo cáo "Chuỗi cung ứng ngành mía đường Việt Nam" do nhóm tác giả của VSSA, Forest Trends và Viện Nghiên cứu Mía đường (SRI) công bố tại hội thảo, giai đoạn 2017-2020, Việt Nam phải nhập khẩu 1,2-1,8 triệu tấn đường/năm, trong khi sản xuất trong nước giảm từ 1,24 triệu tấn/năm còn 770.000 tấn/năm. Đáng lưu ý, có 9/38 nhà máy đường phải đóng cửa, diện tích trồng mía giảm đến 45%. Trong khi đó, tiềm năng thị trường Việt Nam khá lớn với lượng tiêu thụ khoảng 2 triệu tấn/năm và mức tiêu thụ bình quân đầu người hiện còn thấp so với trung bình thế giới.

Nguy cơ ngành đường mất sân nhà - Ảnh 1.

Đường “Lin” xuất xứ Thái Lan được bán tại một siêu thị ở TP HCM chiều 21-1

Nhóm tác giả còn chỉ rõ đường nhập khẩu hiện nay chủ yếu có nguồn gốc Thái Lan, bao gồm cả đường nhập lậu với tỉ lệ 10%-70% tùy năm. Đường Thái ồ ạt tràn vào thị trường Việt Nam trong bối cảnh chi phí sản xuất, chế biến và quản lý sản xuất của ngành mía đường Việt Nam cao hơn Thái Lan lần lượt là 30%, 183,4% và 52,9%.

Mặt khác, giá bán mía thấp, nông dân không mặn mà gắn bó với cây mía cũng là mối đe dọa với ngành mía đường. So sánh hiệu quả kinh tế của cây mía với các cây trồng khác trên cùng diện tích đất có thể thấy mức độ chênh lệch rất lớn. Chẳng hạn, niên vụ 2019-2020, tại miền Trung - Tây Nguyên, cây sắn (mì), bắp, keo lai có hiệu quả kinh tế cao hơn cây mía khoảng 5-8 lần; tại khu vực Đông Nam Bộ, cây sắn và bắp đạt hiệu quả kinh tế cao hơn cây mía 10-30 lần; còn tại vùng Tây Nam Bộ, cây lúa cho hiệu quả cao hơn cây mía khoảng 30-44 lần.

TS Nguyễn Vinh Quang - đại diện nhóm nghiên cứu - cảnh báo Việt Nam có thể rơi vào tình trạng giống Malaysia và Đài Loan (Trung Quốc), tức phụ thuộc hoàn toàn vào đường nhập khẩu. Để ngành mía đường tồn tại, phát triển trong tương lai, TS Quang cho rằng ngành cần phải có những thay đổi ở tầm vĩ mô để nâng cao lợi thế cạnh tranh. 

Cụ thể, Chính phủ cần ban hành chính sách đặc thù về liên kết chuỗi trong ngành mía với sự chia sẻ lợi ích giữa các bên tham gia theo tỉ lệ người trồng mía hưởng 60%-70% lợi ích, phần còn lại thuộc về các nhà máy chế biến. Đồng thời, kiểm soát tình trạng đường nhập lậu bởi nguồn cung này có quy mô lớn. Ngoài ra, cũng cần hình thành tổ chức đại diện cho các hộ trồng mía bởi họ giữ vai trò sống còn với ngành.

Tăng cường gắn kết

Ông Đào Thế Anh, Phó Giám đốc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAA), cho hay Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xác định ngành đường có vị trí quan trọng nên không thể dựa vào nhập khẩu hoàn toàn. Từ đó, việc tự chủ sản xuất đường, nâng cao năng lực để cạnh tranh với đường Thái Lan cũng rất quan trọng. Ông Anh nhận định Việt Nam có điều kiện sinh thái gần giống Thái Lan, sản phẩm gạo Việt đã vượt lên thì ngành đường cũng có cơ hội cải thiện nếu có thể tổ chức lại sản xuất. Về phía nông dân, để có tiếng nói, cần phải tham gia HTX và tận dụng tốt các chính sách của HTX.

Ông Cao Anh Đương, Viện trưởng SRI, nêu thực tế nông dân vất vả trồng cây mía nhưng chỉ biết bán cho nhà máy đường và không có quyền thương lượng giá cũng như không được tham gia vào việc xác định chất lượng mía (chữ đường). Mối quan hệ giữa nông dân và doanh nghiệp luôn trong tình trạng thiếu niềm tin vào nhau, nhất là khi VSSA là cơ quan đại diện cho doanh nghiệp, không đại diện cho nông dân.

Ngoài ra, trong liên kết 4 nhà (nhà nông, doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà nước), sự gắn kết của nhà khoa học chưa cao, các nghiên cứu về mía đường chưa tác động nhiều vào sản xuất. "Một số giống mía chất lượng cao do SRI nghiên cứu đã được nông dân tin tưởng sử dụng nhưng không thu được một đồng bản quyền. Trong bối cảnh các viện được yêu cầu tự chủ, giảm nguồn ngân sách, nhà khoa học thiếu nguồn để tái đầu tư nghiên cứu" - ông Đương lý giải và cho rằng cần sự gắn kết mạnh mẽ hơn ở mọi mặt.

Doanh nghiệp cần quan tâm vùng nguyên liệu

Theo bà Võ Thị Lý, chuyên viên Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đơn vị này tiếp nhận nhiều đơn kêu cứu của nông dân liên quan đến chính sách thu mua mía của các nhà máy đường. Do vậy, VSSA cần có thành viên là nông dân; đồng thời, hiệp hội này cũng nên miễn phí hội viên cho nông dân vì nhiều người đã phải rời VSSA vì lý do hội phí.

"Nông dân không nhất thiết phải trồng mía, nhà nước cũng không tập trung chính sách chỉ cho cây mía. Các doanh nghiệp muốn ổn định sản xuất thì phải quan tâm đến vùng nguyên liệu và nông dân. Hiện một số nhà máy sản xuất mía theo kiểu vụ nào hay vụ đó mà không có tư duy dài hạn" - bà Lý chỉ rõ.

Bài và ảnh: NGỌC ÁNH

Người lao động

Tin cùng chuyên mục

vietstock
Nông sản

Bộ Công Thương gia hạn điều tra chống lẩn tránh thuế với đường mía

3 giờ trước

Bộ Công Thương gia hạn điều tra chống lẩn tránh thuế với đường mía trong 2 tháng, kết thúc vào ngày 21/7 nhằm đảm bảo việc điều tra được tiến hành một cách toàn diện, khách quan.

Bộ Công Thương gia hạn điều tra chống lẩn tránh thuế với đường mía trong 2 tháng, kết thúc vào ngày...


vietstock
Nông sản

Xuất khẩu thủy sản dồn dập tin vui, nhiều doanh nghiệp cá tra đang nhắm mục tiêu sang Mexico, Ai Cập

23/05/2022 10:43

Theo Hiệp hội chế biến xuất khẩu thủy sản Việt Nam, nhờ thị trường tiêu thụ tốt nên tổng giá trị xuất khẩu cá tra trong 4 tháng đầu năm nay đã tăng gần 97% so với cùng kỳ năm trước, đạt trên 963 triệu USD. Kết quả này đang tiếp thêm sức mạnh cho nhiều doanh nghiệp cá tra Việt Nam trên chặng đường xuất khẩu sắp tới.

Theo Hiệp hội chế biến xuất khẩu thủy sản Việt Nam, nhờ thị trường tiêu thụ tốt nên tổng giá trị...


vietstock
Nông sản

Mới chỉ có giá phân ure giảm nhẹ

23/05/2022 08:42

Thời điểm tháng 5 - 6 được xác định là giai đoạn cao điểm tiêu thụ phân bón trong năm. Nhưng ngoài mặt hàng ure giảm giá nhẹ, các loại khác vẫn rất cao làm cho nhiều nông dân không còn động lực sản xuất.

Thời điểm tháng 5 - 6 được xác định là giai đoạn cao điểm tiêu thụ phân bón trong năm. Nhưng ngoài...


vietstock
Nông sản

Sắp diễn ra phiên tham vấn áp dụng biện pháp tự vệ phân bón DAP và MAP

22/05/2022 20:30

Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công thương cho biết, phiên tham vấn công khai vụ rà soát cuối kỳ áp dụng biện pháp tự vệ phân bón DAP và MAP nhập khẩu vào Việt Nam (vụ việc ER02.SG06) dự kiến tổ chức ngày 24/06/2022.

Cục Phòng vệ thương mại, Bộ Công thương cho biết, phiên tham vấn công khai vụ rà soát cuối kỳ áp...


vietstock
Nông sản

Việt Nam trong 'cơn sốt' giá lương thực thế giới

19/05/2022 11:02

“Cơn sốt” giá lương thực thế giới mở ra cơ hội cho lúa gạo xuất khẩu của VN. Ngược lại cũng là áp lực với một số ngành khác, đặc biệt là chăn nuôi, chế biến thực phẩm.

“Cơn sốt” giá lương thực thế giới mở ra cơ hội cho lúa gạo xuất khẩu của VN. Ngược lại cũng là áp...

USD 14 (0)


vietstock
Nông sản

Không chỉ Ấn Độ, nhiều quốc gia khác cũng đang hạn chế xuất khẩu lương thực vì lo thiếu cung

19/05/2022 09:18

Không chỉ lúa mì bị hạn chế xuất khẩu, nhiều nước còn áp lệnh cấm những mặt hàng lương thực và thực phẩm khác, khiến áp lực lạm phát toàn cầu càng tăng thêm...

Không chỉ lúa mì bị hạn chế xuất khẩu, nhiều nước còn áp lệnh cấm những mặt hàng lương thực và thực...


vietstock
Nông sản

Thêm 6 nhà máy cá tra được phép xuất khẩu sang Mỹ

18/05/2022 13:31

Với việc có thêm 6 nhà máy được vào danh sách chế biến, xuất khẩu cá tra sang Mỹ sẽ giúp xuất khẩu cá tra Việt Nam sang thị trường này tăng thêm trong thời gian tới.

Với việc có thêm 6 nhà máy được vào danh sách chế biến, xuất khẩu cá tra sang Mỹ sẽ giúp xuất khẩu...


vietstock
Nông sản

Xuất khẩu gạo vào Asean: Cửa rộng nhưng vẫn vướng

18/05/2022 10:14

Khu vực Asean được đánh giá là thị trường còn rất nhiều dư địa cho gạo Việt Nam. Tuy nhiên, doanh nghiệp xuất khẩu cần có chiến lược thâm nhập bài bản, linh hoạt với từng thị trường, xây dựng thương hiệu, nâng cao sức cạnh tranh cho gạo Việt Nam...

Khu vực Asean được đánh giá là thị trường còn rất nhiều dư địa cho gạo Việt Nam. Tuy nhiên, doanh...


vietstock
Nông sản

Xuất khẩu thuỷ sản dự báo lập kỷ lục trong quý 2

17/05/2022 16:04

Với nhu cầu tăng cao từ các thị trường chủ lực, xuất khẩu thủy sản trong quý 2 đang tăng rất mạnh và dự báo có thể chạm mốc 3 tỷ USD - mốc kỷ lục về giá trị xuất khẩu trong một quý của thuỷ sản Việt Nam.

Với nhu cầu tăng cao từ các thị trường chủ lực, xuất khẩu thủy sản trong quý 2 đang tăng rất mạnh...


vietstock
Nông sản

Ấn Độ bất ngờ cấm xuất khẩu lúa mì

16/05/2022 08:37

Ấn Độ đã cấm xuất khẩu lúa mì vào thứ Bảy tuần trước – chỉ vài ngày sau khi nói rằng họ đang hướng tới mục tiêu lập kỷ lục số lượng bán ra trong năm nay - do đợt nắng nóng thiêu đốt làm giảm sản lượng và giá lúa mì trong nước chạm mức cao kỷ lục.

Ấn Độ đã cấm xuất khẩu lúa mì vào thứ Bảy tuần trước – chỉ vài ngày sau khi nói rằng họ đang hướng...

USD 14 (0)


Về đầu trang