Tại sao gọi là Tết Nguyên đán?

23/01/2023 09:30 0
23-01-2023 09:30:14+07:00

Tại sao gọi là Tết Nguyên đán?

Tết Nguyên đán là dịp lễ quan trọng nhất trong năm của người Việt Nam được tính vào đầu năm Âm lịch, thường có nhiều tên gọi khác nhau, như: Tết Cả, Tết Âm lịch, Tết ta, Tết cổ truyền.

Theo phiên âm Hán - Việt thì "Tết" theo chữ Hán là tiết, "nguyên" là sự khởi đầu và "đán" là buổi sáng sớm. Do đó, theo âm Hán Việt là Tết Nguyên đán.

Theo lịch sử Trung Quốc, nguồn gốc Tết Nguyên đán có từ đời Tam Hoàng Ngũ Đế và thay đổi theo từng thời kỳ. Đời Tam Vương, nhà Hạ chuộng màu đen nên chọn tháng Giêng, tức tháng Dần. Nhà Thương thích màu trắng nên lấy tháng Sửu, tức tháng Chạp, làm tháng đầu năm. Nhà Chu ưa sắc đỏ nên chọn tháng Tý, tức tháng mười một, làm tháng Tết.

Các vua chúa nói trên quan niệm về ngày giờ "tạo thiên lập địa" như sau: giờ Tý thì có trời, giờ Sửu thì có đất, giờ Dần sinh loài người nên đặt ra ngày Tết khác nhau.

Đến thời Đông Chu, Khổng Tử đổi ngày Tết vào một tháng nhất định là tháng Dần. Đời nhà Tần (thế kỷ 3 TCN), Tần Thủy Hoàng lại đổi qua tháng Hợi, tức tháng mười. Đến thời nhà Hán, Hán Vũ Đế (140 TCN) lại đặt ngày Tết vào tháng Dần, tức tháng Giêng. Từ đó về sau, không còn triều đại nào thay đổi về tháng Tết nữa.

Đến đời Đông Phương Sóc (khoảng 161 TCN-93 TCN), ông cho rằng ngày tạo thiên lập địa có thêm giống gà, ngày thứ hai có thêm chó, ngày thứ ba có thêm lợn, ngày thứ tư sinh dê, ngày thứ năm sinh trâu, ngày thứ sáu sinh ngựa, ngày thứ bảy sinh loài người và ngày thứ tám mới sinh ra ngũ cốc. Vì thế, ngày Tết thường được kể từ ngày mồng một cho đến hết ngày mồng bảy.

Hiện nay có khoảng 20 nước và vùng lãnh thổ ăn Tết Nguyên đán.

Phần lớn thông tin cho rằng Tết Nguyên đán có nguồn gốc từ Trung Quốc và du nhập vào Việt Nam vào thời điểm 1.000 năm Bắc thuộc. Tuy nhiên theo như truyện cổ tích lịch sử Việt Nam - truyện "Bánh chưng bánh dày" - thì người Việt Nam đã có dịp lễ này từ đời vua Hùng, nghĩa là trước 1.000 năm Bắc thuộc.

Khổng Tử có viết rằng: "Ta không biết Tết là gì, nghe đâu đó là tên của một ngày lễ hội lớn của bọn người Man, họ nhảy múa như điên, uống rượu và ăn chơi vào những ngày đó", từ đó cũng có thể suy luận rằng Tết Nguyên đán là bắt nguồn từ Việt Nam.

 Tuy có nhiều tranh cãi xoay quanh nguồn gốc của Tết Nguyên đán là bắt nguồn từ Việt Nam hay Trung Quốc nhưng có thể thấy được Tết Nguyên đán ở mỗi nước đều có những nét đặc trưng riêng và đây là dịp lễ quan trọng của người dân mỗi nước.

Với người Việt Nam, Tết Nguyên đán không chỉ là khoảng thời gian chuyển giao giữa năm cũ và năm mới Âm lịch mà nó còn chứa đựng nhiều ý nghĩa tâm linh, văn hóa…

Theo quan niệm phương Đông, đây là khoảng thời gian trời đất có sự giao hòa và con người trở nên gần với thần linh.

Tết Nguyên Đán xưa là dịp để người nông dân bày tỏ lòng thành kính đến các vị thần linh như thần Đất, thần Mưa, thần Sấm, thần Nước, thần Mặt trời,... và cầu cho một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. 

Bên cạnh đó, đây còn được coi là ngày "làm mới", ngày để mọi người có thể hy vọng vào một năm mới an lành, sung túc, thuận lợi trong cả năm và gác lại mọi điều không may mắn trong năm cũ. Do vậy, vào dịp Tết, nhà nào cũng tất bật dọn dẹp, sắm sửa, trang hoàng nhà cửa cho thật đẹp.

Đây cũng là dịp đoàn viên của mọi gia đình. Mỗi khi Tết đến, dù làm bất cứ nghề gì, ở bất cứ nơi đâu đều mong được trở về sum họp dưới mái ấm gia đình trong ba ngày Tết, cùng nhau thắp nén hương tưởng nhớ ông bà, tổ tiên, tạ ơn ông bà, tổ tiên đã phù hộ trong suốt một năm qua. 

GS Nguyễn Lân Dũng

Người lao động

ĐỌC NHIỀU NHẤT

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC

Rộ trào lưu săn lùng hoa đa lộc, đồng tiền nhí, lá bạc ngày vía Thần tài

Ngoài vàng, hoa quả, bánh kẹo, đồ cúng mặn, hoa dâng lễ ngày vía Thần tài cũng được chị em chọn lựa kỹ lưỡng để mong muốn một năm nhiều tài lộc và sung túc. Năm nay...

Tiền vô như nước

Nhân ngày đầu tuần, thử điểm qua vài dự báo kinh tế Việt Nam năm 2023 và thời tiết trong năm nay dưới góc nhìn của một người bình thường.

Bộ Tài chính yêu cầu kiểm soát chặt giá trông giữ xe tại lễ hội

Trước thực tế giá trông xe tự phát quanh địa điểm tâm linh (đình, đền, chùa, di tích văn hoá) tăng trong ngày đầu năm, Bộ Tài chính vừa đề nghị địa phương kiểm soát...

Bong bóng đồng hồ xa xỉ sắp vỡ?

Thị trường đồng hồ cao cấp khởi đầu năm 2022 ở mức cao nhưng lại liên tục xuống dốc sau đó.

Cơn sốt đồ hiệu cũ đã qua

Những tin tức về vấn đề cắt giảm việc làm và lo ngại suy thoái kinh tế nổ ra đã khiến cho người tiêu dùng sợ hãi và phải thắt chặt chi tiêu của mình, kể cả khi mua...

5 việc làm tại nhà có thể kiếm tới 100.000 USD/năm

Theo Freelancer.com, viết code, thiết kế, phát triển game, lập trình ứng dụng điện thoại hay lập trình web là những công việc tay trái có thể làm tại nhà, mang lại...

Đề xuất mới: Bắt buộc phải đổi CMND sang CCCD trước 1-1-2025

Bộ Công an đề xuất CMND đã cấp chỉ có giá trị đến hết năm 2024 , vì vậy những người đang sử dụng CMND bắt buộc phải đổi sang CCCD gắn chíp trước 2025.

Trẻ em ở độ tuổi nào có thể giữ tiền lì xì?

Luật sư Đặng Văn Cường cho rằng, nhiều người không biết hành vi thu tiền lì xì của trẻ em, sử dụng trái phép tiền lì xì của con là vi phạm pháp luật và có thể bị xử...

Ham “quà tặng đầu xuân”, coi chừng rước họa!

Ông Võ Đỗ Thắng, chuyên gia an ninh mạng, cảnh báo nếu không tỉnh táo trước những chiêu trò lừa đảo “quà tặng Tết”, “quà tặng đầu xuân”, người dùng internet có thể...

Cái Tết của người Việt ở nhiều nước trên thế giới

Tại Pháp, Nga, Lào, hay Nhật Bản... cộng đồng người Việt, các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài đã hòa chung vào không khí đón Tết cổ truyền.

TIN CHÍNH

ĐỌC NHIỀU NHẤT