Vấn đề của thị trường đánh giá xếp hạng tín dụng hiện tại

19/06/2024 13:02
19-06-2024 13:02:00+07:00

Vấn đề của thị trường đánh giá xếp hạng tín dụng hiện tại

Đầu tiên cần nói về nguyên nhân cần thiết cho xếp hạng ở các thị trường khác. Khi bạn quản lý một danh mục gồm 200 trái phiếu, hoặc tài sản dạng thu nhập cố định thì điều cần quan tâm trong danh mục này là gì? Thứ nhất, đương nhiên nó phải sinh lời và thứ hai, phải có mức vỡ nợ có khả năng kiểm soát.

Xếp hạng tín dụng là để đưa ra cho nhà đầu tư khả năng kiểm soát danh mục, bằng cách cung cấp mức độ lỗ dự kiến với từng loại xếp hạng (Expected Loss). Xếp hạng, chung quy là để quản lý được danh mục đối với mục đích của người mua. Còn đối với nhà phát hành thì mục đích là huy động được vốn.

Xếp hạng ở Việt Nam hiện rất khó xác định mức độ vỡ nợ đi kèm với trái phiếu. Tới thời điểm hiện tại, các trái phiếu của Novaland hay Tân Hoàng Minh thậm chí chưa được tính là vỡ nợ khi đã được gia hạn tới 2025. Nhìn chung, nếu những trái phiếu này được xếp hạng, vẫn rất khó đánh giá được mức độ mất mát dự kiến để dự phòng. Từ đó, theo nguyên tắc cẩn trọng, nhà đầu tư phải dự phòng toàn bộ.

Mục đích của xếp hạng, một phần để định giá trái phiếu doanh nghiệp (TPDN), nhằm mục đích mua - bán trên thị trường, nhưng hiện nay TPDN hầu hết vẫn được nắm giữ tới khi đáo hạn và thường được sử dụng làm tài sản đảm bảo trong giao dịch repo, nên xếp hạng phần nhiều chưa phát huy được tác dụng quản lý danh mục của nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Thêm một điều quan trọng nữa, pháp nhân được thực hiện các đánh giá xếp hạng này bản chất là nhà phát hành trái phiếu. Nhưng một vài loại trái phiếu ở Việt Nam lại không thực sự cần xếp hạng, như trái phiếu của tổ chức tín dụng (TCTD) thực tế không cần có xếp hạng mới bán được và người mua lại cũng không cần tới xếp hạng.

Còn đối với người bán là doanh nghiệp, điều các đơn vị này cần là huy động vốn. Khi xếp hạng xong thì liệu có người mua không? Hơn nữa, thị trường Việt Nam có quy mô tương đối nhỏ, khách mua nếu là nhà đầu tư nước ngoài, họ sẽ yêu cầu những đơn vị xếp hạng độc lập như Moody hay S&P thay vì những đơn vị trong nước. Trừ khi những xếp hạng tín dụng này được toàn cầu công nhận tương đương thì trái phiếu mới có thể phát hành toàn cầu và có người mua toàn cầu, nếu không sẽ giống hầu hết các trường hợp hiện tại phát hành tại Việt Nam - các ngân hàng đầu tư quốc tế sẽ lo toàn bộ về phân phối.

Với người mua tổ chức trong nước, nhà quản lý danh mục chuyên nghiệp quản lý khoảng 10-15 trái phiếu từ các tổ chức khác nhau thì điều quan trọng đối với họ là không có trái phiếu nào trong số này vỡ nợ. Nếu vỡ nợ, họ cần được nắm giữ tài sản đảm bảo để xử lý luôn chứ không cần xếp hạng. Tóm lại, đó cũng chỉ là tín dụng đơn thuần. Như thế, xếp hạng tín dụng ở Việt Nam đang làm những thứ... không mấy người cần.

Xếp hạng tín dụng hiện nay chỉ như một cách nhìn bên ngoài của một doanh nghiệp, chỉ thực hiện định kỳ mà thiếu vai trò giám sát doanh nghiệp, thực hiện các công việc được gọi là giám sát độc lập (Trustee). Nói cách khác là vai trò giám sát doanh nghiệp và dự án thực hiện đúng với những yêu cầu mà họ đã nêu trong mục đích sử dụng vốn. Đây chính là nguồn gốc của vấn đề.

Ở Việt Nam, khi đưa tiền cho doanh nghiệp thì tiền đó là tiền của doanh nghiệp, cũng không ai kiểm tra mục đích sử dụng hoặc nếu có cũng chỉ theo định kỳ thấp. Big 4 kiểm toán (EY, KPMG, PWC, Delloite) là những làm thẩm định độc lập (Due Diligence) cũng chỉ thẩm định ban đầu, rất khó có thể thẩm định mục đích sử dụng vốn về sau.

Nhìn chung ở Việt Nam, giám sát tín dụng chủ yếu là các ngân hàng, thi thoảng là công ty chứng khoán biết cụ thể rồi mới mua trái phiếu hoặc cho vay. Nên chính xác thì TPDN là khoản vay và không phụ thuộc vào xếp hạng tín dụng.

Quay lại năm 2022, các trái phiếu được phát hành nhằm mục đích chính là cơ cấu lại tài chính của doanh nghiệp. Nhưng vấn đề giám sát cơ cấu nợ trở thành điều khó khăn. Khi ngân hàng cho doanh nghiệp vay, họ sẽ giám sát tín dụng các khoản nợ vay của khách hàng; còn với thị trường tín dụng trực tiếp như TPDN thì xếp hạng tín dụng không có nhiệm vụ này. Nhiệm vụ của tổ chức xếp hạng tín nhiệm đơn giản là dựa trên thông tin nhận được để đánh giá về doanh nghiệp đó mà thôi.

Với việc thị trường TPDN sau năm 2022 phần nhiều suy giảm, vai trò lần này là làm sao phát triển được những chức năng mà thị trường cần chứ không phải xếp hạng. Xếp hạng chỉ là khâu được làm ra sau khi vai trò giám sát độc lập (Trustee) được thực thi.

Tuy nhiên, tạo ra các chức năng giám sát thị trường độc lập là vấn đề khá phức tạp, cần những đơn vị không phải của tư nhân tham gia. Nếu được làm lại một lần nữa về thị trường như TPDN, cơ quan quản lý nên cân nhắc thành lập cơ quan giám sát độc lập thay vì chỉ ở góc độ xếp hạng tín dụng. Chỉ sau khi vai trò giám sát được thực thi, việc đánh giá dựa trên mô hình của xếp hạng tín dụng mới “uy tín”.

Nguyễn Khánh - Founder Hedge Academy

FILI





TIN CÙNG CHUYÊN MỤC

Thêm lô trái phiếu được ngân hàng bảo đảm chảy về Hưng Thịnh Phát

CTCP Phát triển Tổng hợp Hưng Thịnh Phát ngày 18/07 công bố thông tin việc phát hành thành công 412 tỷ đồng trái phiếu.

Chủ dự án Nam Ô "thất hẹn" thanh toán gốc trái phiếu 

Mới đây, Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) – trái chủ duy nhất của lô trái phiếu TDNCH2225001 – đã đồng ý đề xuất của Trung Thủy Đà Nẵng lùi thời điểm thanh toán...

Sau khi bị UBCKNN xử phạt, Điện Mặt trời Trung Nam công bố lãi khủng

Ngày 16/07, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) thông báo tình hình tài chính định kỳ của CTCP Điện Mặt trời Trung Nam. Doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận hàng trăm...

Trái phiếu doanh nghiệp tháng 6/2024: Nhóm bất động sản trở lại, nhiều doanh nghiệp phát hành để đảo nợ

Trong tháng 6, khối ngân hàng vẫn là những “người chơi chính” trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) khi huy động gần 55 ngàn tỷ đồng, tăng thêm 35 ngàn tỷ...

Cần minh bạch hóa thị trường trái phiếu doanh nghiệp

Theo Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA) năm 2022, quy mô thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam vào khoảng 14,81% GDP, còn khá khiêm tốn so với các...

Đầu tư Địa ốc No Va đã chi bao nhiêu tiền để trả lãi trái phiếu trong nửa đầu năm 2024?

Trong báo cáo về tình hình thanh toán gốc, lãi trái phiếu nửa đầu năm 2024, CTCP Đầu tư Địa ốc No Va cho biết đã chi hơn 99 tỷ đồng để thanh toán lãi cho 5 lô trái...

Doanh nghiệp SPE phát hành trái phiếu ngày càng tăng

Doanh nghiệp SPE đặc biệt phổ biến trong nhóm bất động sản khi phát hành trái phiếu. Điểm chung là không hoạt động thật để trả nợ khoản vay trái phiếu. 1/3 doanh...

Văn Phú - Invest vay trái chủ thêm 150 tỷ góp vốn vào Văn Phú Bắc Ái

Báo cáo gửi HNX ngày 03/07 từ Văn Phú - Invest cho thấy Doanh nghiệp đã hoàn tất phát hành lô trái phiếu thứ 2 trong năm nay, qua đó thu về số tiền 150 tỷ đồng theo...

Trái chủ Trung Nam thống nhất chuyển nhượng tài sản bảo đảm của gói trái phiếu 2.1 ngàn tỷ

Theo nghị quyết trái chủ ngày 05/07 của CTCP Điện Mặt trời Trung Nam – thành viên thuộc Trungnam Group (CTCP Đầu tư Xây dựng Trung Nam), các trái chủ đã thông qua...

Vừa có hơn 1,000 tỷ đồng từ trái phiếu mới, IPA chi 700 tỷ mua lại trái phiếu cũ

Chỉ trong giai đoạn tháng 6 và đầu tháng 7/2024, CTCP Tập đoàn Đầu tư I.P.A (HNX: IPA) vừa hoàn thành chi 700 tỷ đồng mua lại trái phiếu, vừa phát hành thành công 2...


TIN CHÍNH




ĐỌC NHIỀU NHẤT


Hotline: 0908 16 98 98