Hộ kinh doanh “thở phào”: Dự thảo mới không bắt buộc lập hóa đơn khi doanh thu dưới 1 tỷ đồng
Hộ kinh doanh “thở phào”: Dự thảo mới không bắt buộc lập hóa đơn khi doanh thu dưới 1 tỷ đồng
Vừa qua, Bộ Tài chính đã có dự thảo Nghị định quy định việc kê khai, tính thuế và khấu trừ thuế, sử dụng hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Dự thảo đang được lấy ý kiến hoàn thiện trước ngày 09/12/2025. Đáng chú ý là quy định hộ kinh doanh có doanh thu hằng năm dưới 1 tỷ đồng không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế.
Nội dung cụ thể của đề xuất tại dự thảo Nghị định
Theo khoản 8 Điều 3 Dự thảo Nghị định quy định về nguyên tắc kê khai, tính thuế và sử dụng hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đề xuất sử dụng hóa đơn điện tử như sau:
“8. Sử dụng hóa đơn điện tử:
a) Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên thì phải áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nổi dữ liệu với cơ quan thuế theo quy định tại khoản 8 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP ngày 20/3/2025 của Chính phủ.
b) Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu hằng năm dưới 1 tỷ đồng không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Trường hợp đáp ứng điều kiện về cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin và có nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử thì cơ quan thuế khuyến khích và hỗ trợ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nổi dữ liệu với cơ quan thuế . Trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử , có nhu cầu sử dụng hóa đơn điện tử thì thực hiện khai và nộp thuế trước khi được cơ quan thuế cấp hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế theo từng lần phát sinh giao dịch bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ.
c) Trình tự, thủ tục đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử, mẫu đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Tài chính”.
Như vậy, dự thảo Nghị định nêu rõ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu hằng năm dưới 1 tỷ đồng không bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã hoặc từ máy tính tiền kết nối dữ liệu, nhưng nếu có nhu cầu sử dụng hóa đơn lẻ thì phải khai nộp thuế theo từng lần phát sinh để cơ quan thuế cấp mã.
Điều này khác biệt hoàn toàn với nhóm trên 1 tỷ đồng phải áp dụng hóa đơn điện tử theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP.
Cụ thể, theo Khoản 8 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP quy định hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có mức doanh thu hằng năm từ 1 tỷ đồng trở lên và doanh nghiệp có hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, trong đó có bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng (trung tâm thương mại; siêu thị; bán lẻ (trừ ô tô, mô tô, xe máy và xe có động cơ khác); ăn uống; nhà hàng; khách sạn; dịch vụ vận tải hành khách, dịch vụ hỗ trợ trực tiếp cho vận tải đường bộ, dịch vụ nghệ thuật, vui chơi, giải trí, hoạt động chiếu phim, dịch vụ phục vụ cá nhân khác theo quy định về Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam) sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế.
Đồng thời, Cơ quan thuế khuyến khích đăng ký tự nguyện, hỗ trợ nền tảng số, đào tạo sử dụng, tổ chức triển khai hướng dẫn sử dụng, tạo điều kiện thuận lợi cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chấp hành quy định.
Ngưỡng 1 tỷ đồng không phải con số ngẫu nhiên mà xuất phát từ Nghị định 70/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ 01/06/2025), vốn đã phân loại hộ kinh doanh lớn (hộ trên 1 tỷ đồng/năm) để áp dụng hóa đơn bắt buộc, không áp dụng cho mọi quy mô.
Trong các giai đoạn trước, việc áp dụng hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh đã được triển khai từng bước. Trước hết, thông qua Nghị định 123/2020/NĐ-CP cho phép hộ kinh doanh đủ điều kiện được đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử, đồng thời quy định lộ trình chuyển dần từ hóa đơn giấy sang hóa đơn điện tử,… Cùng với đó là các chương trình thí điểm hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền tại một số địa phương như Hà Nội, TPHCM, Hải Phòng, chủ yếu tập trung vào doanh nghiệp và các hộ kinh doanh mô hình lớn. Giai đoạn này cho thấy khoảng cách khá lớn giữa nhóm doanh nghiệp có hạ tầng số, nhân sự chuyên trách kế toán với nhóm hộ kinh doanh nhỏ lẻ, vốn quen dùng hóa đơn giấy hoặc thậm chí không lập hóa đơn. Do đó, cơ quan chuyên trách phải thiết kế lại lộ trình, phân nhóm rõ theo ngưỡng doanh thu và bổ sung cơ chế khuyến khích, hỗ trợ thay vì áp dụng đồng loạt cho toàn bộ hộ kinh doanh.
Tác động của đề xuất đến hộ kinh doanh và cơ quan thuế
Đề xuất miễn bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử cho hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng theo dự thảo Nghị định mới của Bộ Tài chính mang lại tác động tích cực sâu rộng, giúp giảm đáng kể gánh nặng tài chính và hành chính cho hàng triệu hộ kinh doanh nhỏ lẻ.
Trước hết, khoản tiết kiệm chi phí đầu tư máy tính tiền kết nối cơ quan thuế cùng phí phần mềm hàng năm. Việc được miễn trừ nghĩa vụ này sẽ giúp họ tiết kiệm một khoản vốn đáng kể, giúp duy trì hoạt động kinh doanh ổn định, tránh áp lực tài chính. Đặc biệt với hộ kinh doanh ở nông thôn, vùng sâu vùng xa nơi hạ tầng internet chưa ổn định, giúp họ duy trì hoạt động kinh doanh bền vững mà không lo phá sản do áp lực công nghệ.
Bên cạnh đó, các hộ kinh doanh nhỏ chủ yếu do cá nhân lớn tuổi hoặc lao động phổ thông vận hành quản lý, thiếu kỹ năng số, không phải là đội ngũ am hiểu công nghệ thông tin. Do đó, việc miễn xuất hóa đơn điện tử cho từng giao dịch khách hàng giúp hạn chế sai sót trong xuất hóa đơn, kê khai thuế, cho phép họ tập trung nguồn lực và thời gian cho hoạt động kinh doanh thực tế, cải thiện sản phẩm, dịch vụ và chăm sóc khách hàng thay vì phải dành nhiều thời gian học cách sử dụng phần mềm hóa đơn điện tử phức tạp.
Về mặt xã hội, đề xuất này giúp cải thiện chất lượng cuộc sống, tác động tích cực đến việc phát triển kinh tế địa phương, giảm thủ tục gây mất thời gian, giúp hộ kinh doanh tập trung tăng thu nhập gia đình và ổn định lao động địa phương.
Với cơ quan thuế, đề xuất phân loại theo ngưỡng doanh thu tại dự thảo giúp tập trung nguồn lực quản lý nhóm lớn trên 1 tỷ đồng theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP, giảm thất thu từ hóa đơn giả mạo. Đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu lớn từ hóa đơn tự nguyện của hộ kinh doanh nhỏ.
Hệ thống eTax sẽ tích hợp dữ liệu kê khai thủ công phân tích rủi ro, đảm bảo thu đúng thu đủ theo Luật Quản lý thuế.
Qua đó, đề xuất của Bộ Tài chính tại dự thảo Nghị định về miễn bắt buộc hóa đơn điện tử cho hộ kinh doanh doanh thu dưới 1 tỷ đồng có thể xem là một bước điều chỉnh cần thiết sau giai đoạn triển khai thí điểm hóa đơn điện tử vừa qua, khi nhiều khó khăn về chi phí, hạ tầng và kỹ thuật số của hộ nhỏ đã bộc lộ rõ,thể hiện sự công bằng và nhân văn của chính sách thuế, tạo điều kiện để những người kinh doanh nhỏ, người lao động tự do phát triển kinh tế an toàn, ổn định. Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là giải pháp xã hội, góp phần khích lệ tinh thần khởi nghiệp, bảo vệ lợi ích hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nhỏ trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ của đất nước.
ThS. LS. Huỳnh Thị Mỹ Hằng (Công ty Luật Anh Sĩ)
- 10:00 10/12/2025
