Ông Trần Anh Tuấn (PSI): 2026 là giai đoạn tái định vị về chất lượng và cấu trúc dòng vốn
Theo ông Trần Anh Tuấn, CFA, Giám đốc Trung tâm Phân tích CTCP Chứng khoán Dầu khí (HNX: PSI), năm 2026 sẽ mở đầu cho một chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường, nhưng cơ hội sinh lời chỉ thuộc về nhóm nhà đầu tư biết chọn lọc và đi cùng dòng tiền lớn. Trong bối cảnh phân hóa mạnh, chiến lược trung - dài hạn, phân bổ đa kênh và ưu tiên các ngành dẫn dắt như ngân hàng, xây dựng - vật liệu và bán lẻ sẽ là chìa khóa quyết định.
*Năm 2026, thị trường chứng khoán sẽ có xu hướng nào? Các yếu tố nội tại nào đang là nền tảng trợ lực cho thị trường?
Ông Trần Anh Tuấn: Tôi nhìn nhận năm 2026 là một năm bản lề - khi thị trường chứng khoán Việt Nam không chỉ có cơ hội bứt phá về điểm số mà còn bước vào giai đoạn tái định vị về chất lượng và cấu trúc dòng vốn. Xu hướng chủ đạo nhiều khả năng vẫn là tăng trưởng đi kèm phân hóa rõ rệt: mặt bằng chỉ số được nâng lên, nhưng cơ hội sinh lời sẽ tập trung vào những doanh nghiệp có nền tảng thực sự tốt, thay vì tăng đồng loạt như các chu kỳ nghiêng về đầu cơ trước đây.
Nền tảng của xu hướng này đến từ các yếu tố nội tại đang hội tụ tương đối rõ. Về vĩ mô, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP cao cho năm 2026, được hỗ trợ bởi đà phục hồi tích cực của năm 2025 trong bối cảnh lạm phát được kiểm soát - ước khoảng 3.5% cho cả năm - duy trì dưới mục tiêu của Ngân hàng Nhà nước. Tỷ giá ổn định và tín dụng được định hướng tăng trưởng hợp lý, tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp: chi phí vốn giảm, điều kiện mở rộng sản xuất - kinh doanh cải thiện, giúp lợi nhuận doanh nghiệp có dư địa tăng trưởng thực chất, không mang tính kỹ thuật.
Bên cạnh đó, chính sách tài khóa mở rộng và quy mô đầu tư công lớn tiếp tục là "động cơ tăng tốc" của nền kinh tế. Việc đẩy mạnh giải ngân các dự án hạ tầng trọng điểm không chỉ hỗ trợ GDP mà còn lan tỏa sang các nhóm ngành xây dựng, vật liệu, logistics, khu công nghiệp và bất động sản.
Đáng chú ý, việc FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ "cận biên" lên "mới nổi thứ cấp" mở ra cơ hội có tính lịch sử. Khi được công nhận là thị trường mới nổi, cổ phiếu Việt Nam sẽ được nhiều quỹ đầu tư toàn cầu, đặc biệt là các quỹ thụ động và các quỹ theo chỉ số, gia tăng tỷ trọng. Dòng vốn ngoại có thể vào với quy mô lớn, cải thiện thanh khoản và hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn dài hạn, đồng thời dịch chuyển cấu trúc dòng tiền từ ngắn hạn sang trung - dài hạn, ổn định và "thông minh" hơn.
Một điểm thuận lợi khác là định giá thị trường vẫn hấp dẫn so với tiềm năng tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp. P/E của thị trường đang ở mức 15.8 lần - thấp hơn trung bình 5 năm là 16.6 lần; P/E dự đoán cho năm 2026 khoảng 13.7 lần - cũng thấp hơn mức trung bình 5 và 10 năm. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp niêm yết - đặc biệt trong nhóm ngân hàng, chứng khoán, bất động sản, xây dựng - đang ghi nhận lợi nhuận và ROE cải thiện rõ rệt. Cùng lúc, cấu trúc "đa lớp tài sản" đang hình thành khi thị trường vốn ngày càng giữ vai trò trung tâm trong dẫn vốn cho nền kinh tế, giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.
Từ những yếu tố này, năm 2026 không chỉ là thời điểm chỉ số đi lên mà là sự khởi đầu của một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn, được hỗ trợ bởi nền tảng vĩ mô ổn định, cải cách chính sách, đầu tư công, nâng hạng thị trường và sự trưởng thành của các doanh nghiệp niêm yết.
*Trong bối cảnh đó, theo ông, trường phái đầu tư nào sẽ phù hợp?
- Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2026 được dự báo bước vào pha tăng trưởng nhưng phân hóa mạnh, trường phái phù hợp không phải là lướt sóng ngắn hạn mà là đầu tư theo chu kỳ, kết hợp với đầu tư tăng trưởng chất lượng. Đây là giai đoạn thuận lợi cho chiến lược "đi cùng dòng tiền lớn" thay vì chạy theo biến động nhỏ; bởi các nhóm ngành hưởng lợi trực tiếp từ chu kỳ như ngân hàng, xây dựng - vật liệu xây dựng, bất động sản khu công nghiệp và bán lẻ sẽ có nền tảng lợi nhuận cải thiện rõ rệt.
Nhà đầu tư cá nhân nên ưu tiên tích lũy cổ phiếu đầu ngành trong các nhịp điều chỉnh thay vì mua đuổi khi thị trường hưng phấn, đồng thời tập trung vào doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh và khả năng tạo dòng tiền bền vững. Nhìn chung, năm 2026 phù hợp với tư duy trung - dài hạn, kiên nhẫn nắm giữ doanh nghiệp tốt và coi biến động ngắn hạn như cơ hội tái cơ cấu danh mục, hơn là rủi ro phải né tránh.
*Với tầm nhìn về năm 2026, ông khuyên nhà đầu tư nên phân bổ tỷ trọng danh mục đầu tư chứng khoán như thế nào?
- Chiến lược đúng đắn không phải là "đánh cược theo sóng" mà là xây dựng một cấu trúc danh mục có khả năng hưởng lợi từ chu kỳ tăng trưởng mới nhưng vẫn kiểm soát tốt rủi ro.
Với nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro trung bình, tỷ trọng cổ phiếu nên ở mức 60-70% tổng tài sản, phần còn lại là tiền mặt hoặc tài sản phòng thủ để duy trì sự linh hoạt khi thị trường điều chỉnh. Bên trong danh mục cổ phiếu, cần chia thành 3 lớp: khoảng 40-45% dành cho nhóm dẫn dắt thị trường (large-cap, đầu ngành), đóng vai trò "xương sống"; 15-20% cho nhóm cổ phiếu tăng trưởng trung hạn với khả năng mở rộng lợi nhuận nhanh hơn mặt bằng chung; phần nhỏ còn lại dành cho các cơ hội mang tính chu kỳ hoặc theo chủ đề, nhưng phải kiểm soát chặt về tỷ trọng để tránh rủi ro quá lớn.
*Nếu chọn ra 3 ngành tiềm năng nổi bật nhất cho năm 2026, đó là những nhóm ngành nào?
- Nếu chọn 3 nhóm ngành tiềm năng nhất cho năm 2026, tôi ưu tiên ngân hàng, xây dựng - vật liệu xây dựng và bán lẻ. Ngân hàng tiếp tục là trụ cột của hệ thống tài chính và thường dẫn dắt mỗi chu kỳ tăng mới. Tín dụng năm 2026 được dự báo tăng 18-20%, hưởng lợi từ đầu tư công, sự phục hồi của bất động sản và các chỉ đạo hỗ trợ sản xuất - kinh doanh, đồng thời là nhóm hưởng lợi trực tiếp khi thị trường được nâng hạng. Đây nên là nhóm chiếm tỷ trọng lớn nhất trong danh mục dài hạn.
Với xây dựng - vật liệu xây dựng, đầu tư công năm 2026 tiếp tục là trụ cột tăng trưởng với kế hoạch vốn khoảng 1.08 triệu tỷ đồng, tập trung vào các dự án hạ tầng trọng điểm. Backlog dồi dào và tín hiệu phục hồi của thị trường bất động sản hỗ trợ doanh thu của doanh nghiệp xây dựng, dù giá vật liệu neo cao từ nửa cuối năm 2025 có thể gây áp lực lên biên lợi nhuận. Đây là nhóm mang tính chu kỳ rõ và phù hợp cho giai đoạn 2025-2027.
Bán lẻ cũng là ngành triển vọng khi tiêu dùng nội địa ấm lên, thể hiện qua mức tăng trưởng bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ 10 tháng năm 2025 đạt 9.3% so với cùng kỳ, vượt mức 8.8% của năm trước. Động lực từ thị trường lao động cải thiện và các chính sách kích cầu. Bước sang năm 2026, triển vọng ngành nhờ 2 điểm nhấn: vàng miếng được mở cửa theo Nghị định 232/2025/NĐ-CP, tạo cơ hội lớn cho ngành trang sức; kênh bán lẻ hiện đại tăng tốc khi các chuỗi bách hóa đã có lãi và bước vào chu kỳ mở rộng. Quá trình chuẩn hóa thị trường, bao gồm thương mại điện tử, tiếp tục nâng cao tính minh bạch và sức cạnh tranh của hệ thống bán lẻ.
Tóm lại, danh mục năm 2026 nên đặt trọng tâm vào ngân hàng, kết hợp xây dựng - vật liệu xây dựng và bán lẻ, đồng thời duy trì một phần tiền mặt để linh hoạt giải ngân khi thị trường biến động. Cách tiếp cận này giúp danh mục vừa hưởng lợi từ chu kỳ tăng trưởng, vừa hạn chế rủi ro khi thị trường xuất hiện các nhịp điều chỉnh ngắn hạn.
*Nâng hạng thị trường cùng chiến lược phát triển thị trường chứng khoán sẽ chuyên nghiệp hóa, tăng số lượng nhà đầu tư tổ chức trên thị trường? Cơ cấu nhà đầu tư mới sẽ tác động thế nào tới sự phát triển của thị trường?
- Việc nâng hạng thị trường cùng chiến lược phát triển dài hạn của thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ tác động mạnh đến cấu trúc nhà đầu tư, và đây mới là yếu tố mang tính "tăng trưởng chất lượng" quan trọng nhất của giai đoạn tới chứ không chỉ là câu chuyện điểm số.
Khi Việt Nam được công nhận là "thị trường mới nổi", nhiều quỹ đầu tư toàn cầu, đặc biệt là quỹ thụ động (ETF) hay quỹ theo chỉ số, sẽ cân nhắc tăng tỷ trọng cổ phiếu Việt Nam. Dòng vốn ngoại có thể vào ở quy mô lớn, làm tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức một cách có cấu trúc, thay vì mang tính cơ hội như trước.
Sự gia tăng này sẽ kéo theo quá trình chuyên nghiệp hóa thị trường. Thanh khoản không chỉ tăng về quy mô mà còn cải thiện về chất lượng khi các lệnh giao dịch lớn được thực hiện theo chiến lược thay vì bị chi phối bởi cảm xúc ngắn hạn. Đồng thời, yêu cầu minh bạch thông tin, chuẩn mực quản trị doanh nghiệp và chất lượng báo cáo tài chính sẽ được nâng lên. Khi thị trường vận hành theo tiêu chuẩn quốc tế về thanh toán, lưu ký, bù trừ và công bố thông tin; nhà đầu tư cá nhân trong nước cũng hưởng lợi từ môi trường đầu tư an toàn và đáng tin cậy hơn.
Cơ cấu nhà đầu tư mới, với sự tham gia lớn hơn của các tổ chức trong và ngoài nước, sẽ làm thay đổi cách vận hành thị trường theo hướng ổn định và bền vững hơn. Các chu kỳ "sóng đầu cơ diện rộng" sẽ ít xuất hiện, thay vào đó là các chu kỳ tăng trưởng dựa trên nền tảng lợi nhuận thực của doanh nghiệp. Điều này buộc nhà đầu tư cá nhân phải thay đổi tư duy từ lướt sóng ngắn hạn sang chọn lọc cổ phiếu, phân tích kỹ doanh nghiệp và kiểm soát rủi ro, tránh bị cuốn theo biến động của dòng vốn ngoại.
Ở góc độ chiến lược dài hạn, nâng hạng thị trường không phải là dấu mốc mang tính kỹ thuật hay hình thức mà là sự dịch chuyển quan trọng, giúp thị trường tiến gần hơn với vai trò của một kênh dẫn vốn trung - dài hạn cho nền kinh tế. Quá trình này mở ra cơ hội tái cấu trúc thị trường vốn, nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực, thúc đẩy phát triển doanh nghiệp và tăng cường hội nhập với hệ thống tài chính toàn cầu. Nếu được triển khai bài bản và đồng bộ, thị trường chứng khoán sẽ trở thành khung tài chính vững chắc, đóng vai trò then chốt trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, mở rộng cơ hội đầu tư và hướng tới phát triển bền vững.
*Thị trường hứa hẹn có nhiều sản phẩm mới (giao dịch trong ngày, bán khống, ETF mới) sẽ tác động thế nào tới chiến lược đầu tư của nhà đầu tư?
- Sự xuất hiện của các sản phẩm mới như giao dịch trong ngày (T+0), bán khống và các quỹ ETF mới sẽ tạo ra bước chuyển quan trọng trong cách vận hành cũng như chiến lược đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Trước đây, thị trường mang tính "một chiều", nhà đầu tư chủ yếu kiếm lợi nhuận khi giá cổ phiếu tăng, dựa nhiều vào tâm lý đám đông và chu kỳ sóng. Khi các công cụ mới được triển khai, thị trường sẽ tiến gần hơn tới cơ chế "hai chiều", trở nên chuyên nghiệp hơn và tiệm cận tiêu chuẩn của các thị trường phát triển.
Các sản phẩm mới cũng sẽ khiến chiến lược đầu tư dịch chuyển từ mô hình "mua - chờ - bán" sang cấu trúc linh hoạt hơn, đòi hỏi nhà đầu tư xác định rõ mình thuộc nhóm giao dịch ngắn hạn, phòng vệ rủi ro hay tích lũy dài hạn. Cơ hội tăng lên nhưng thị trường cũng khắt khe hơn: nhà đầu tư không quản trị rủi ro tốt sẽ gặp bất lợi, trong khi những người có chiến lược rõ ràng và kỷ luật cao sẽ hưởng lợi từ một thị trường ngày càng chuyên nghiệp.
*Bên cạnh chứng khoán, nhà đầu tư có thể lựa chọn kênh đầu tư tiềm năng nào trong năm 2026 (bất động sản, tài sản số, vàng…)?
- Năm 2026 sẽ là giai đoạn nhiều kênh đầu tư cùng phát triển, nhưng khác với trước đây ở chỗ nhà đầu tư cần tiếp cận theo hướng phân bổ chiến lược thay vì đặt cược vào một kênh duy nhất. Mỗi loại tài sản giữ một vai trò riêng trong danh mục, tùy khẩu vị rủi ro và mục tiêu tài chính của từng người.
Với bất động sản, triển vọng năm 2026 nghiêng về phục hồi có chọn lọc, thay vì tăng nóng diện rộng. Các phân khúc có lợi thế là bất động sản khu công nghiệp, nhà ở trung cấp tại đô thị lớn và khu vực hưởng lợi trực tiếp từ đầu tư hạ tầng. Đây không còn là giai đoạn phù hợp cho chiến lược lướt sóng đất nền mà hợp hơn với nhà đầu tư trung - dài hạn, ưu tiên pháp lý rõ ràng, dòng tiền cho thuê ổn định và khả năng tăng giá theo tiến độ hạ tầng.
Vàng tiếp tục là kênh phòng thủ trong bối cảnh thế giới còn nhiều biến động về địa chính trị, lạm phát và chính sách tiền tệ khó đoán. Vai trò của vàng trong năm 2026 thiên về bảo toàn giá trị hơn là tạo lợi nhuận vượt trội. Nhà đầu tư nên coi vàng như lớp bảo hiểm giúp giảm biến động danh mục, đặc biệt khi thị trường tài chính chịu tác động mạnh.
Tài sản số (crypto) vẫn có tiềm năng sinh lời cao nhưng rủi ro lớn. Năm 2026 sẽ chứng kiến sự phân hóa giữa các dự án có nền tảng công nghệ, tính ứng dụng và các token thuần đầu cơ. Với nhà đầu tư Việt Nam, crypto phù hợp ở tỷ trọng nhỏ, dành cho những người hiểu rõ thị trường, chấp nhận biến động và xem đây là khoản đầu tư mạo hiểm có kiểm soát.
Một kênh đáng chú ý khác là trái phiếu doanh nghiệp chất lượng cao và các sản phẩm thu nhập cố định. Sau giai đoạn thanh lọc mạnh, thị trường trái phiếu trở nên minh bạch và chuẩn hóa hơn, phù hợp với nhà đầu tư ưu tiên sự ổn định và cần dòng tiền định kỳ.
Tổng thể, chiến lược hiệu quả của năm 2026 không nằm ở việc chọn một kênh tốt nhất mà ở danh mục đa tài sản. Chứng khoán đảm nhiệm tăng trưởng, bất động sản là trụ cột dài hạn, vàng đóng vai trò phòng thủ, crypto là phần mạo hiểm có kiểm soát, còn trái phiếu tạo sự ổn định dòng tiền. Nhà đầu tư thành công là người cân bằng được kỳ vọng lợi nhuận với khả năng chịu rủi ro, thay vì chạy theo những kênh "nóng" nhất thời.
- 08:06 22/01/2026
