Thị trường dầu mỏ thế giới năm 2026 tiếp tục dư thừa
Thị trường dầu mỏ thế giới năm 2026 tiếp tục dư thừa
Sau khi suy giảm mạnh trong năm 2025, giá dầu thế giới được dự báo sẽ tiếp tục chịu sức ép lớn trong năm 2026 trong bối cảnh tình trạng dư cung ngày càng trở nên rõ rệt.
 |
Venezuela - “quả bom” không còn sức công phá
Thị trường dầu mỏ bước vào năm 2026 với những biến động địa chính trị tại Nam Mỹ sau khi quân đội Mỹ tiến vào lãnh thổ Venezuela, bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro và vợ đưa về Mỹ xét xử với các cáo buộc liên quan đến ma túy.
Với trữ lượng dầu thô khoảng 303 tỷ thùng - tương đương 17% trữ lượng toàn cầu - Venezuela về lý thuyết là một “điểm nghẽn” lớn của thị trường năng lượng. Tuy nhiên, phản ứng thực tế của thị trường lại cho thấy điều ngược lại. Trong cuộc họp trực tuyến ngày 4-1, Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và các đối tác (còn gọi là OPEC+) thậm chí không đưa Venezuela vào chương trình nghị sự chính thức. Sang phiên giao dịch đầu tuần tại châu Á (5-1), giá dầu còn giảm nhẹ.
Nguyên nhân nằm ở thực tế rằng dầu mỏ Venezuela hiện không còn giữ vai trò quá quan trọng đối với cán cân cung - cầu toàn cầu. Theo Reuters, nước này từng sản xuất tới 3,5 triệu thùng/ngày trong thập niên 1970, chiếm hơn 7% sản lượng toàn cầu. Tuy nhiên, do thiếu đầu tư, hạ tầng xuống cấp, khủng hoảng kinh tế kéo dài và tác động từ các lệnh trừng phạt của Mỹ, sản lượng dầu Venezuela đã giảm mạnh, chỉ còn trung bình khoảng 1,1 triệu thùng/ngày trong năm ngoái - tương đương 1% nguồn cung thế giới. Lượng dầu xuất khẩu vào khoảng 500.000 thùng/ngày.
Diễn biến tại Venezuela phản ánh một thực tế rộng hơn của thị trường dầu mỏ hiện nay. Trong năm 2025, bất chấp xung đột kéo dài tại Trung Đông và cuộc chiến Nga - Ukraine, giá dầu đã ghi nhận mức sụt giảm mạnh nhất kể từ năm 2020. Điều này đánh dấu sự đảo ngược hoàn toàn so với giai đoạn trước đó, khi giá dầu từng tăng vọt từ khoảng 70 đô la/thùng lên gần 130 đô la/thùng chỉ hai tuần sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát.
Khi dầu mỏ không còn khan hiếm
Nền tảng của xu hướng này là sự gia tăng mạnh mẽ của nguồn cung toàn cầu. Mỹ - nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới - tiếp tục mở rộng khai thác dưới thời Tổng thống Donald Trump. Cùng với đó, các quốc gia ngoài OPEC như Canada và Brazil cũng đóng vai trò ngày càng lớn trong việc bổ sung nguồn cung.
Trước áp lực mất thị phần, OPEC+ đã buộc phải có những điều chỉnh mang tính chiến lược. Sau nhiều năm theo đuổi chính sách cắt giảm khai thác để bảo vệ giá, liên minh này đã bơm thêm khoảng 2,9 triệu thùng/ngày ra thị trường kể từ tháng 4 năm ngoái, nhằm giành lại thị phần đã mất.
Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), trong năm 2026 nguồn cung dầu toàn cầu có thể vượt cầu tới 3,85 triệu thùng/ngày, tương đương gần 4% nhu cầu thế giới.
Các yếu tố địa chính trị hiện nay không làm thắt chặt thị trường, mà trái lại còn củng cố kỳ vọng dư cung. Những tuyên bố của Tổng thống Donald Trump về khả năng các tập đoàn năng lượng Mỹ quay lại đầu tư vào Venezuela đã khiến khối lượng dầu từng bị “đóng băng” không còn bị loại khỏi các kịch bản cung ứng dài hạn.
Theo JPMorgan, trong kịch bản chuyển đổi chính trị, Venezuela có thể nâng sản lượng lên 1,3-1,4 triệu thùng/ngày trong vòng hai năm và đạt khoảng 2,5 triệu thùng/ngày trong thập kỷ tới. Tuy nhiên, triển vọng này hiện vẫn còn xa vời.
Ngoài Venezuela, Iran cũng nổi lên như một nguồn cung bổ sung tiềm năng. Xuất khẩu dầu của nước này đã phục hồi lên khoảng 1,5-2 triệu thùng/ngày, gần mức cao nhất trong nhiều năm, chủ yếu sang Trung Quốc trong bối cảnh các lệnh trừng phạt được thực thi không thực sự chặt chẽ.
Sau cuộc xung đột với Israel hồi giữa năm ngoái, Iran được cho là có xu hướng ưu tiên ổn định kinh tế hơn là leo thang đối đầu trong bối cảnh lạm phát cao, đồng nội tệ suy yếu và nền kinh tế phụ thuộc nặng vào nguồn thu từ dầu mỏ.
Triển vọng giá dầu năm 2026
Phần lớn các tổ chức dự báo lớn đều giữ quan điểm thận trọng về triển vọng giá dầu. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) dự kiến giá dầu Brent bình quân khoảng 55 đô la/thùng trong quí 1-2026 và duy trì quanh mức này trong phần còn lại của năm. Goldman Sachs đưa ra dự báo mức giá trung bình 56 đô la/thùng, đồng thời cảnh báo dầu Brent có thể giảm về 51 đô la/thùng nếu Nga và Ukraine đạt được thỏa thuận hòa bình.
Trong bối cảnh dư cung chi phối, chỉ cần niềm tin rằng thị trường không còn đối mặt với nguy cơ thiếu hụt đã đủ để tạo áp lực giảm giá, ngay cả khi không xuất hiện nguồn cung mới đáng kể. Oxford Economics dự báo dầu Brent sẽ kết thúc năm 2026 quanh mức 58 đô la/thùng và giảm xuống 55 đô la/thùng trong năm 2027.
Tuy vậy, mặt bằng giá thấp kéo dài cũng tiềm ẩn rủi ro thiếu hụt nguồn cung trong trung và dài hạn, khi các doanh nghiệp trì hoãn đầu tư vào các dự án mới, đặc biệt là tại các mỏ dầu đá phiến của Mỹ.
Làn sóng sáp nhập mới của ngành dầu mỏ
Giá dầu ở mức thấp thường đóng vai trò chất xúc tác cho các đợt tái cấu trúc và sáp nhập trong ngành dầu khí. Xu hướng này từng diễn ra rõ nét trong giai đoạn 2020-2021 và lặp lại vào cuối năm 2023, khi giá dầu hạ nhiệt từ mức đỉnh sau xung đột Nga - Ukraine năm 2022.
Trong những năm gần đây, ExxonMobil và Chevron đã nổi lên như hai “người mua chủ động” trên thị trường. Exxon thâu tóm Denbury Resources với giá gần 5 tỉ đô la cuối năm 2023, sau đó hoàn tất thương vụ trị giá 60 tỉ đô la với Pioneer Natural Resources vào tháng 5-2024. Về phía mình, Chevron mua lại PDC Energy với giá hơn 6 tỉ đô la năm 2023 và hoàn tất thương vụ 55 tỉ đô la với Hess vào tháng 7-2025. Những thương vụ quy mô lớn này giúp hai tập đoàn củng cố trữ lượng, mở rộng quy mô khai thác và duy trì tăng trưởng sản lượng, dòng tiền ít nhất đến cuối thập kỷ.
Xu hướng hợp nhất không chỉ giới hạn ở các “ông lớn”. Tại Mỹ, hàng chục công ty thăm dò và khai thác độc lập đang niêm yết được dự báo sẽ tìm cách sáp nhập nhằm tăng quy mô, giảm chi phí và cải thiện khả năng chống chịu trong môi trường giá dầu thấp kéo dài.
Trước mắt, các doanh nghiệp dầu khí đang chuẩn bị cho một năm nhiều thách thức. Chevron, ExxonMobil và TotalEnergies đã giảm kế hoạch chi tiêu khoảng 10% cho năm 2026, đồng thời triển khai các chương trình cắt giảm chi phí sâu để bảo vệ lợi nhuận. Tuy nhiên, song song với sự thận trọng trong ngắn hạn là cái nhìn lạc quan về dài hạn, khi các doanh nghiệp này vẫn duy trì đầu tư vào các dự án thăm dò và khai thác dự kiến đi vào hoạt động vào cuối thập kỷ này hoặc đầu những năm 2030.
Nhìn chung, theo giới chuyên gia, trong năm 2026, thị trường dầu sẽ tiếp tục được dẫn dắt bởi thực tế dư cung ngày càng rõ rệt. Trong bối cảnh đó, các biến động địa chính trị chỉ còn tạo ra những nhịp sóng ngắn, trong khi xu hướng dài hạn sẽ dần nghiêng về áp lực giá thấp và quá trình tái cấu trúc sâu rộng của ngành dầu khí toàn cầu.
Ngân Diệp
- 13:00 10/01/2026
