Chủ tịch Saigon Ratings: Thị trường trái phiếu sẽ phân hóa mạnh từ 2026
Theo Chủ tịch Saigon Ratings Phùng Xuân Minh, từ năm 2026, thị trường trái phiếu doanh nghiệp sẽ vận hành dựa nhiều hơn trên chất lượng tín dụng và hồ sơ xếp hạng tín nhiệm, tạo ra sự phân hóa rõ rệt giữa các doanh nghiệp khỏe và nhóm rủi ro cao.
Sau cú sốc trái phiếu giai đoạn 2022-2023, thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang dần tìm lại nhịp hồi phục, song đi kèm là một loạt thay đổi về khung pháp lý. Từ năm 2026, Nghị định 245/2025/NĐ-CP yêu cầu tất cả các đợt phát hành trái phiếu ra công chúng phải có xếp hạng tín nhiệm, thay cho cách tiếp cận trước đây vốn chỉ áp dụng với một số ngưỡng quy mô nhất định. Cùng với đó, các quy định sửa đổi Nghị định 153/2020/NĐ-CP cũng định hướng mở rộng yêu cầu xếp hạng tín nhiệm đối với trái phiếu phát hành riêng lẻ trong trường hợp phân phối cho nhà đầu tư cá nhân chuyên nghiệp.
Trong bối cảnh những thay đổi mang tính bước ngoặt này, người viết đã có cuộc trao đổi với ông Phùng Xuân Minh - Chủ tịch HĐQT Saigon Ratings - về những chuyển động được dự báo sẽ định hình thị trường trái phiếu doanh nghiệp từ năm 2026 và trong các năm tiếp theo.
* Thưa ông, ông nhìn nhận thế nào về việc mở rộng yêu cầu xếp hạng tín nhiệm theo Nghị định 245 cũng như các quy định tương tự?
Ông Phùng Xuân Minh: Chúng tôi đánh giá đây là sự thay đổi rất tích cực đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp.
Trước đây, yêu cầu xếp hạng tín nhiệm chủ yếu gắn với các ngưỡng quy mô phát hành, khiến nhiều doanh nghiệp tìm cách thiết kế đợt phát hành để “né ngưỡng”. Khi phạm vi áp dụng được mở rộng, câu chuyện không còn là tối ưu thủ tục nữa mà chuyển sang tối ưu chất lượng tín dụng thực chất.
Điều này buộc doanh nghiệp phải nhìn lại toàn bộ cấu trúc tài chính, dòng tiền và mức độ minh bạch nếu muốn tiếp cận thị trường vốn bền vững hơn.
* Sự thay đổi này sẽ làm hành vi huy động vốn của doanh nghiệp trông như thế nào từ năm 2026?
- Trước hết, doanh nghiệp sẽ đưa xếp hạng tín nhiệm vào kế hoạch huy động vốn ngay từ đầu, chứ không xem đó là bước bổ sung sau cùng.
Cách thiết kế trái phiếu sẽ thay đổi rõ rệt - từ kỳ hạn, lịch trả lãi, tài sản bảo đảm đến các cam kết dòng tiền - tất cả đều phải phù hợp với mức rủi ro mà thị trường có thể chấp nhận.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp sẽ phân tầng nhà đầu tư rõ hơn. Với nhóm cá nhân (kể cả cá nhân chuyên nghiệp) và các tổ chức thận trọng, trái phiếu có xếp hạng tín nhiệm tốt sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh rất lớn về lãi suất và khả năng phân phối. Ngược lại, các thương vụ chất lượng thấp buộc phải chấp nhận chi phí vốn cao hơn hoặc chuyển sang kênh huy động khác.
Quan trọng hơn, doanh nghiệp sẽ chịu áp lực chuẩn hóa báo cáo tài chính, quản trị rủi ro và minh bạch sử dụng vốn trong suốt vòng đời trái phiếu.
* Như vậy, có thể hiểu rằng, thị trường từ năm 2026 sẽ phân hóa rất mạnh?
- Đúng vậy. Khả năng tiếp cận vốn sẽ phân hóa rõ theo chất lượng tín dụng và hồ sơ xếp hạng tín nhiệm.
Những doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, dòng tiền ổn định và mức xếp hạng cao sẽ huy động vốn dễ hơn, lãi suất thấp hơn và quy mô lớn hơn.
Ngược lại, nhóm doanh nghiệp có đòn bẩy cao, dòng tiền yếu hoặc minh bạch hạn chế sẽ gặp nhiều khó khăn hơn khi tiếp cận thị trường trái phiếu.
Đây là sự khác biệt rất lớn so với giai đoạn trước - khi nhiều trái phiếu được phát hành chủ yếu dựa trên lãi suất cao.
* Trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế giai đoạn tới rất lớn, điều này sẽ tác động thế nào đến thị trường trái phiếu?
- Từ năm 2026, nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao hơn, kéo theo nhu cầu vốn trung và dài hạn rất lớn cho đầu tư tư nhân và các dự án hạ tầng.
Trong khi đó, hệ thống ngân hàng ngày càng khó đáp ứng toàn bộ nhu cầu vốn dài hạn do các giới hạn an toàn tài chính. Thực tế cho thấy, các ngân hàng thương mại sẽ không đủ sức cung ứng vốn dài hạn quy mô lớn như trước.
Cùng với xu hướng lãi suất tăng và tín dụng thắt chặt hơn, doanh nghiệp buộc phải đa dạng hóa nguồn vốn. Trái phiếu doanh nghiệp, vì thế, sẽ tiếp tục là kênh huy động rất quan trọng và nguồn cung dự báo gia tăng trong năm 2026.
Ngân hàng sẽ là nhóm phát hành năng động nhất để bổ sung vốn trung - dài hạn, trong khi các doanh nghiệp bất động sản tích cực huy động vốn cho dự án mới và tái cơ cấu các khoản trái phiếu đến hạn.
* Khi lượng phát hành gia tăng, vai trò của xếp hạng tín nhiệm sẽ thể hiện rõ ra sao trên thị trường?
- Xếp hạng tín nhiệm sẽ trở thành thước đo trung tâm của rủi ro.
Hồ sơ tín dụng của tổ chức phát hành được chuẩn hóa, nhà đầu tư có thể so sánh mức độ an toàn giữa các trái phiếu khác nhau. Lợi suất sẽ phản ánh sát hơn chất lượng tín dụng thay vì bị cào bằng.
Thanh khoản thị trường thứ cấp được kỳ vọng cải thiện khi niềm tin của nhà đầu tư tăng lên, đặc biệt ở các kỳ hạn ngắn.
Quan trọng hơn, thị trường sẽ vận hành dựa trên rủi ro thực chất chứ không chỉ chạy theo lãi suất cao.
* Với kênh phát hành ra công chúng, trong khi nhà đầu tư đã có bản cáo bạch, xếp hạng tín nhiệm bổ sung giá trị gì thêm?
- Bản cáo bạch cung cấp nền tảng thông tin pháp lý và tài chính, nhưng khối lượng rất lớn và mang tính mô tả nhiều hơn phân tích.
Xếp hạng tín nhiệm chuyển hóa toàn bộ dữ liệu phức tạp thành một chỉ báo rủi ro tổng hợp, tập trung vào khả năng thực hiện nghĩa vụ nợ của doanh nghiệp phát hành - yếu tố cốt lõi nhất với nhà đầu tư trái phiếu.
Bên cạnh đó, xếp hạng mang góc nhìn độc lập, giúp giảm bất cân xứng thông tin và hạn chế việc diễn giải thiên lệch.
Khi 2 công cụ này đi song song, nhà đầu tư không chỉ tiếp cận thông tin mà còn hiểu và so sánh được rủi ro.
* Ở các thị trường phát triển, việc này đã trở thành thông lệ như thế nào?
- Trên thị trường quốc tế, trái phiếu không có xếp hạng thường bị xem là rủi ro cao và rất khó thu hút vốn trung - dài hạn.
Xếp hạng tín nhiệm ở đó không phải do nhà nước áp đặt mà là yêu cầu tự nhiên của nhà đầu tư. Khi xếp hạng trở thành “văn hóa kinh doanh”, doanh nghiệp buộc phải duy trì kỷ luật tài chính nếu muốn huy động vốn bền vững.
Tôi kỳ vọng doanh nghiệp Việt Nam sẽ từng bước hội nhập với thông lệ này.
* Khi xếp hạng ngày càng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động vốn, vai trò của các tổ chức xếp hạng sẽ thay đổi ra sao?
- Trách nhiệm lớn nhất là duy trì tính độc lập, chuẩn hóa phương pháp và theo dõi liên tục rủi ro của tổ chức phát hành trong suốt vòng đời trái phiếu.
Xếp hạng không phải là chấm điểm một lần mà là quá trình giám sát liên tục. Khi thị trường mở rộng nhanh, yêu cầu về chất lượng phân tích và kỷ luật nghề nghiệp càng cao.
* Nhìn về giai đoạn 2026-2028, ông kỳ vọng thị trường trái phiếu doanh nghiệp sẽ phát triển theo hướng nào?
- Thị trường sẽ bước vào giai đoạn mới với tính minh bạch và kỷ luật tín nhiệm cao hơn.
Chất lượng tín dụng bình quân của các tổ chức phát hành được kỳ vọng cải thiện nhờ các quy định mới về đòn bẩy tài chính, minh bạch thông tin và giám sát sử dụng vốn.
Tuy nhiên, khả năng tiếp cận thị trường sẽ phân hóa rất mạnh. Doanh nghiệp khỏe sẽ hưởng lợi rõ rệt, trong khi nhóm rủi ro cao sẽ gặp nhiều khó khăn.
Về dài hạn, điều này giúp thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam phát triển bền vững hơn, dựa trên rủi ro thực chất thay vì chạy theo lãi suất cao.
* Xin cảm ơn ông.
Thiết kế: TM
- 10:00 18/02/2026
