Một doanh nghiệp xuất khẩu cá ngừ, ghẹ lo mất thị trường Mỹ từ 2026 vì MMPA

Một doanh nghiệp xuất khẩu cá ngừ, ghẹ lo mất thị trường Mỹ từ 2026 vì MMPA

CTCP Thủy Đặc sản (Seaspimex, UPCoM: SPV) ước tính có thể mất khoảng 150 tỷ đồng doanh thu và 15 tỷ đồng lợi nhuận trong năm 2026 nếu các sản phẩm cá ngừ và ghẹ không còn được phép vào thị trường Mỹ theo quy định Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú Biển (MMPA).

Năm 2025, SPV ghi nhận doanh thu thuần gần 691 tỷ đồng, tăng 23% so với năm trước và vượt xa kế hoạch. Lợi nhuận trước thuế 46 tỷ đồng, tăng 67% - mức cao nhất kể từ khi hoạt động và cao hơn nhiều so với mục tiêu 25 tỷ đồng.

Xuất khẩu vẫn là trụ cột chính. Doanh thu từ thị trường nước ngoài vượt 20 triệu USD, chiếm phần lớn tổng nguồn thu. Các sản phẩm chủ lực gồm đùi ếch đông lạnh vào EU và Mỹ, ghẹ đóng hộp và cá ngừ đóng hộp. Nhà máy Bình Chánh tiếp tục giữ vai trò đầu tàu khi đóng góp hơn 98% doanh thu, còn cơ sở Ba Tri tại Bến Tre chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ.

Dù vậy, đà tăng trưởng đó đang đối mặt phép thử lớn từ Mỹ. Theo tài liệu Doanh nghiệp công bố, Việt Nam chưa cung cấp đủ dữ liệu để chứng minh hoạt động khai thác cá ngừ và ghẹ đáp ứng tiêu chuẩn “tương đương” theo đạo luật MMPA của Hoa Kỳ. Nếu không được công nhận, các sản phẩm liên quan sẽ bị cấm nhập khẩu từ ngày 01/01/2026.

MMPA (Marine Mammal Protection Act) là luật bảo vệ động vật có vú biển của Mỹ, yêu cầu các quốc gia xuất khẩu thủy sản khai thác tự nhiên phải chứng minh hoạt động đánh bắt không gây tổn hại quá mức đến các loài như cá heo, cá voi. Cơ quan thực thi là Cục quản lý đại dương và khí quyển quốc gia Mỹ (NOAA).

Tháng 8/2025, NOAA công bố kết quả rà soát khoảng 2,500 nghề cá tại 135 quốc gia. Có 240 nghề cá từ 46 nước bị từ chối công nhận tương đương. Các sản phẩm từ những nghề cá này sẽ không được vào Mỹ từ đầu năm 2026 nếu không bổ sung hồ sơ và được chấp thuận.

Với SPV, rủi ro tập trung vào cá ngừ và ghẹ đóng hộp. Hai nhóm này có thể khiến Công ty hụt khoảng 150 tỷ đồng doanh thu, tương đương hơn 20% mức thực hiện năm 2025, và làm giảm 15 tỷ đồng lợi nhuận.

Không chỉ đối diện nguy cơ cấm cửa, thủy sản Việt Nam còn chịu thêm áp lực thuế. Từ ngày 01/08/2025, Mỹ áp thuế 20% với hàng hóa Việt Nam, cao hơn mức 19% của Thái Lan, Indonesia, Philippines hay Malaysia. Chênh lệch 1 điểm phần trăm tuy nhỏ nhưng ảnh hưởng đáng kể trong bối cảnh khách hàng nhạy cảm về giá.

Tại châu Âu, thẻ vàng IUU vẫn chưa được gỡ bỏ, yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng nghiêm ngặt. Cá hộp chịu kiểm soát chặt về chứng nhận, còn đùi ếch dù tăng trưởng nhờ nguồn cung ổn định vẫn phải vượt qua rào cản vi sinh và dư lượng kháng sinh.

SPV lo ngại nguồn thu sản phẩm cá ngừ đóng hộp tại thị trường Hoa Kỳ sẽ giảm mạnh trong năm 2026 - Ảnh: SPV

Bên trong chính Doanh nghiệp, áp lực cũng không ít. Theo Ban Lãnh đạo, nguồn cá và ghẹ phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, lại chịu giám sát chặt hơn nên nguy cơ sụt giảm sản lượng và biến động giá luôn hiện hữu. Thiết bị tại nhà máy Ba Tri xuống cấp sau nhiều năm vận hành, phát sinh chi phí bảo trì. Sản xuất còn dựa nhiều vào lao động thủ công, khiến chi phí nhân công ở mức cao.

Trước bức tranh đó, SPV đặt kế hoạch 2026 với doanh thu 600 tỷ đồng, giảm 13% so với năm trước. Xuất khẩu dự kiến đạt 18.4 triệu USD, lợi nhuận trước thuế 30 tỷ đồng, thấp hơn 35%.

Để ứng phó, Công ty duy trì hợp tác với khách hàng gia công hiện hữu, tìm thêm đối tác mới và mở rộng danh mục sản phẩm. Song song đó, chủ trương tăng nguồn nguyên liệu trong nước, tìm thêm nguồn nhập khẩu, siết chặt chi phí và nâng chuẩn quản lý chất lượng để hạn chế sai sót trong sản xuất.

Thị trường nội địa được xem là điểm tựa. Năm 2025, doanh thu trong nước đạt 110 tỷ đồng, lợi nhuận 5.6 tỷ đồng. Doanh nghiệp mở rộng phân phối tại miền Tây, miền Đông Nam Bộ và tiếp cận Campuchia, đồng thời phát triển thêm các dòng chế biến như xúc xích tiệt trùng, pate gan, chả lụa, lạp xưởng tươi để đa dạng nguồn thu.

SPV có tiền thân là Công ty Xuất Nhập Khẩu Thủy Đặc Sản, thành lập năm 1983 từ phòng Kinh doanh của Tổng Công ty Thủy sản Việt Nam. Năm 2002, đơn vị là một trong những doanh nghiệp đầu tiên được cổ phần hóa trong hệ thống, với tỷ lệ vốn Nhà nước còn 18%, chính thức hoạt động theo mô hình cổ phần từ năm 2002.

Năm 2008, Công ty di dời nhà máy về Bình Chánh với tổng vốn đầu tư khoảng 220 tỷ đồng, công suất thiết kế 15,000 tấn sản phẩm mỗi năm và hơn 1,000 lao động. Sau hơn 3 thập kỷ, SPV xây dựng được mạng lưới phân phối trong nước, duy trì xuất khẩu và gia công, đồng thời phát triển thêm dịch vụ kho lạnh, sân bãi và ủy thác xuất nhập khẩu.

Tử Kính

FILI

- 13:00 12/02/2026