Nông sản Việt muốn đi xa phải đi theo hướng xanh
Nông sản Việt muốn đi xa phải đi theo hướng xanh
Từ gạo phát thải thấp đến mô hình nông nghiệp tái sinh, chuyển đổi xanh đang trở thành “tấm vé thông hành” để nông sản Việt bước vào phân khúc giá trị cao trên thị trường thế giới.
Những năm trước, tăng trưởng nông nghiệp chủ yếu dựa vào mở rộng diện tích và tăng sản lượng. Nhưng thực tế năm 2025 cho thấy cuộc chơi đã thay đổi. Khi các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản siết chặt tiêu chuẩn môi trường, lao động và truy xuất nguồn gốc, sản xuất xanh không còn là lựa chọn, mà là điều kiện bắt buộc nếu muốn giữ thị phần xuất khẩu.
Nông nghiệp xanh được hiểu là giảm phát thải khí nhà kính, tiết kiệm tài nguyên đất - nước - năng lượng, hạn chế hóa chất đầu vào và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. Theo Food and Agriculture Organization, chuyển đổi sang hệ thống lương thực - thực phẩm bền vững là yếu tố then chốt để bảo đảm an ninh lương thực và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững toàn cầu.
Ông Nguyễn Đỗ Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết xu hướng cạnh tranh đã chuyển sang “giá trị xanh”. Những sản phẩm có chứng nhận hữu cơ, bền vững hoặc phát thải thấp thường bán cao hơn 10-25% so với sản phẩm truyền thống. Điều này phản ánh rõ thay đổi trong hành vi tiêu dùng: người mua sẵn sàng trả giá cao hơn cho sản phẩm có trách nhiệm với môi trường.
Một ví dụ đáng chú ý là lô hàng “Gạo Việt xanh phát thải thấp” xuất khẩu sang Nhật Bản trong năm 2025. Đây là thị trường nổi tiếng khắt khe, không chỉ yêu cầu an toàn thực phẩm mà còn đòi hỏi minh bạch chuỗi giá trị và tiêu chí giảm phát thải. Việc thâm nhập thành công cho thấy gạo Việt đang từng bước nâng chuẩn.
Nhiều sản phẩm nông sản Việt đang hướng đến các mục tiêu phát triển bền vững - Ảnh: VGP/Đỗ Hương
|
Giống gạo ST25 - từng đạt danh hiệu “Gạo ngon nhất thế giới” - cũng đang được đầu tư mạnh cho bảo hộ sở hữu trí tuệ, kiểm soát chất lượng vùng nguyên liệu và hoàn thiện chuỗi giá trị. Khi thương hiệu được bảo vệ tốt, sản phẩm có thể giữ vị thế ở phân khúc cao cấp thay vì cạnh tranh bằng giá rẻ.
Tại Đồng bằng sông Cửu Long, dự án “Trung tâm đổi mới sáng tạo xanh” do Việt Nam phối hợp với Deutsche Gesellschaft fur Internationale Zusammenarbeit triển khai giai đoạn 2021-2025 đã hỗ trợ chuỗi lúa gạo và xoài giảm phát thải, tối ưu đầu vào và ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc. Khi toàn bộ quy trình từ trồng trọt đến chế biến được chuẩn hóa theo tiêu chí xanh, sản phẩm có cơ sở vững chắc để xây dựng thương hiệu xuất khẩu.
Không chỉ lúa gạo, nhiều địa phương đang phát triển nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch trải nghiệm. Yếu tố văn hóa bản địa và trách nhiệm môi trường được đưa vào “câu chuyện sản phẩm”, tạo thêm giá trị khác biệt trên thị trường.
Ở cấp độ thị trường, các chứng nhận như Organic, Fairtrade hay Rainforest Alliance ngày càng trở thành “giấy thông hành” để tiếp cận phân khúc cao cấp. Tham gia các hệ thống này giúp doanh nghiệp minh bạch chuỗi cung ứng và nâng uy tín thương hiệu.
Ông Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, cho biết năm 2025 đánh dấu bước chuyển rõ rệt khi nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực lương thực, thủy sản, cà phê công bố lộ trình giảm phát thải carbon và đầu tư vào chuyển đổi số vùng nguyên liệu. Đây là bước đi cần thiết để thích ứng với các rào cản kỹ thuật mới như cơ chế điều chỉnh carbon biên giới của EU hay yêu cầu chống phá rừng.
Chính phủ cũng đang hoàn thiện cơ chế hỗ trợ nông nghiệp công nghệ cao, hệ thống truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu gắn với chỉ dẫn địa lý như cà phê Buôn Ma Thuột, vải thiều Lục Ngạn hay thanh long Bình Thuận. Khi thương hiệu được bảo vệ và chuẩn hóa, giá trị xuất khẩu không chỉ tăng về lượng mà còn tăng về chất.
Thực tế năm 2025 cho thấy nông nghiệp xanh không còn là khẩu hiệu. Từ mô hình giảm phát thải đến chuỗi giá trị minh bạch, nhiều sản phẩm đã bước đầu tạo được chỗ đứng ở phân khúc cao. Khi sản xuất xanh gắn với xây dựng thương hiệu, nông sản Việt có cơ hội thoát khỏi hình ảnh xuất khẩu nguyên liệu thô và tiến vào nhóm sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
Con đường đi ra thế giới của nông sản Việt vì thế không chỉ dựa vào sản lượng, mà dựa vào uy tín, trách nhiệm và chất lượng bền vững.
- 17:00 14/02/2026
