Bước ngoặt AI

Các công cụ để vibe coding hiện nay gồm Claude Code của Anthropic, Codex của OpenAI, Gemini Code của Google… Tác giả một bài viết trên New York Times kể lại cách tương tác với Claude Code. “Tôi mở Claude Code và viết - Hãy nhìn vào dữ liệu trong các files tôi vừa tải lên, đưa chúng vào một cơ sở dữ liệu, rồi tạo giao diện để có thể tìm kiếm thông tin trong dữ liệu này; tất cả chạy trên nền web”. Tác giả còn bảo Claude Code làm thêm một trò chơi nhỏ trên web này bên cạnh một chương trình nghe nhạc - tất cả được Claude Code hoàn tất trong một thời gian ngắn. Điểm đặc biệt, Claude Code viết ứng dụng xong còn tự cho chạy thử, test thử các chức năng rồi tinh chỉnh cho đến khi hài lòng.

Trong một cuộc thử nghiệm khác, một phóng viên công nghệ dùng Claude Code để thiết kế một trang web cá nhân bằng các thông tin tự nó tìm trên mạng, kể cả ảnh và âm thanh. Trước đó anh này chụp hình các thứ bên trong tủ lạnh nhà anh rồi bảo AI nghĩ ra giùm các món ăn anh có thể nấu với các nguyên liệu sẵn có.

Anthropic giới thiệu Claude Code từ tháng 5-2025 nhưng chỉ đến đầu tháng 2-2026 nó mới được cộng đồng công nghệ sử dụng rộng rãi, lan ra đến người dùng bình thường. Bỗng nhiên, viễn cảnh 100 triệu hay thậm chí cả 1 tỉ lập trình viên không cần kiến thức lập trình xuất hiện, tạo ra bất kỳ phần mềm nào họ muốn trở nên không còn quá xa vời.

Hệ quả đầu tiên là giá cổ phiếu các công ty chuyên viết phần mềm tụt dốc thảm hại. Chỉ số Nasdaq 100 mất 500 tỉ đô la trong vòng hai ngày. Điều này cũng dễ hiểu. Trước nay các công ty chuyên viết phần mềm pháp lý tìm khách hàng từ các công ty luật với đơn hàng, chẳng hạn như viết cho tôi một phần mềm có thể tìm kiếm các án lệ liên quan đến một số từ khóa. Công ty phần mềm sẽ giao các lập trình viên viết trong vài tháng, test tới test lui, hoàn thiện và bàn giao. Nay công ty luật có thể giao cho Claude Code nhiệm vụ tương tự để nó hoàn tất trong một buổi sáng - bảo sao giá cổ phiếu của công ty phần mềm, sắp mất nhiều hợp đồng béo bở, không sụt giảm cho được.

Điều tương tự xảy ra cho các công ty phần mềm viết ứng dụng cho ngành ngân hàng, tài chính, tiếp thị, nghiên cứu… Thậm chí công ty luật nói trên có thể giao cho một “đặc vụ AI” nhiệm vụ rà soát các hợp đồng họ soạn cho khách hàng, xem thử có chỗ nào sơ hở không, có chỗ nào có thể dẫn đến tranh chấp sau này không.

Dĩ nhiên sản phẩm của Claude Code vẫn còn tương đối thô sơ, làm sao sánh được với sản phẩm do “con người làm” nhưng Claude Code có hai lợi thế con người khó lòng cạnh tranh: chi phí thấp và thời gian hoàn tất nhanh. Phóng viên công nghệ của tờ New York Times nói giá thiết kế một trang web bình thường mất chừng 25.000 đô la; giá làm sạch một cơ sở dữ liệu, sắp xếp lại rồi thiết kế giao diện để tương tác đẹp mắt, dễ theo dõi có thể lên đến 350.000 đô la. Giá thuê bao Claude Code hiện chỉ từ 20-200 đô la mỗi tháng và nó sẵn sàng viết code ngày đêm.

Người ta thường dị ứng với sản phẩm AI như hình chế, văn bản bóng bẩy nhưng vô hồn hay video giả tạo. Nhưng với phần mềm do AI biên soạn, vấn đề chỉ là nó có chạy tốt, có đúng yêu cầu hay không mà thôi. Vì thế nhiều người nhận định phần mềm viết theo kiểu vibe coding sẽ tràn ngập thị trường, đẩy nhiều lập trình viên vào chỗ thất nghiệp.

Bước tiếp theo sẽ là khi các công ty công nghệ cải tiến các công cụ vibe coding để chúng dễ sử dụng hơn với người bình thường, chưa có kiến thức gì về lập trình. Phiên bản có trả phí mới nhất của Claude Code được thiết kế cho người ngoài giới công nghệ; phiên bản Codex mới của OpenAI giúp người dùng “làm được bất kỳ điều gì trên máy tính như một người có chuyên môn sâu từng làm”.

Salvatore Sanfilippo, một chuyên gia công nghệ thông tin nhận định: “Nay đã rõ, với hầu hết các dự án, tự các nhà lập trình ngồi viết ứng dụng là điều không có ý nghĩa nữa”. Họ sẽ đảm nhận phần việc tư duy hình hài của ứng dụng, xác định nó sẽ làm gì, giao diện như thế nào - còn lại phần việc vất vả nhất là viết code sẽ giao cho AI làm. Sanfilippo cho biết các dự án trước đây ông phải mất vài tuần để hoàn tất nay giao cho AI ông sẽ có sản phẩm sau vài giờ. Những người còn trụ lại sau bước ngoặt đầy ấn tượng này của AI sẽ là những ai còn có thể suy nghĩ ra việc để giao cho AI làm.