Lãi suất và thị trường chứng khoán

Cơ hội đầu tư chứng khoán trong bối cảnh lãi suất lên cao

13/04/2026 13:02

13-04-2026 13:02:00+07:00

Mặt bằng lãi suất tăng lên khiến nhiều nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu dòng tiền có rời khỏi thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, từ góc độ dữ liệu thị trường và quan sát thực tế cho thấy, bức tranh không hoàn toàn theo một chiều.

Lãi suất tăng, dòng tiền có rời thị trường?

Về mặt lý thuyết, lãi suất tăng đồng nghĩa với cơ hội tăng trưởng của nền kinh tế nói chung và nhiều ngành nghề nói riêng bị thu hẹp. Với thị trường chứng khoán, dòng tiền ít nhiều cũng chịu ảnh hưởng.

Tuy nhiên, các dữ liệu hiện tại đang chỉ ra rằng, dù mặt bằng lãi suất có tăng lên, thu nhập từ thị trường chứng khoán vẫn có độ hấp dẫn nhất định.

Cụ thể, chênh lệch giữa E/P (nghịch đảo P/E) của VN-Index và lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng tại ngân hàng quốc doanh Vietcombank từng có thời điểm nhảy vọt lên 2.7 điểm phần trăm sau khi thị trường chứng khoán điều chỉnh mạnh, dẫn đến lợi suất đầu tư cao hơn rất nhiều so với tiền gửi tiết kiệm. Tính đến thời điểm ngày 03/04/2026, mức chênh lệch đang là 2.1 điểm phần trăm.

Dữ liệu tính đến ngày 03/04/2026 - Nguồn: VietstockFinance

Từ một góc nhìn thực tế hơn, qua trao đổi với các nhà môi giới chứng khoán nhiều kinh nghiệm - những người tiếp xúc với lượng lớn nhà đầu tư mỗi ngày và nắm bắt dòng chảy thanh khoản - bức tranh phần nào đã được lột tả.

Theo ông Nguyễn Hữu Anh Khoa - Giám đốc Tư vấn đầu tư, Chứng khoán Kafi - việc dòng tiền vào kênh chứng khoán bị ảnh hưởng trong môi trường lãi suất cao là có, nhưng theo hai chiều.

Cụ thể, khoảng 95% số lượng khách hàng do ông Khoa quản lý là nhà đầu tư ngắn hạn, nên khi thấy lãi suất tăng, họ có xu hướng thận trọng hơn, thậm chí rút tiền hoặc giảm giao dịch.

Nhóm khách hàng lớn hơn lại có cách tiếp cận khác. Khi thị trường biến động, họ có thể chuyển tiền sang các sản phẩm thu nhập cố định để bảo toàn sức mua, đồng thời chờ đợi những nhịp chiết khấu sâu của thị trường. Khi định giá giảm về mức hấp dẫn, đó sẽ là cơ hội để họ giải ngân.

Vẫn còn đó những ngành sống tốt với lãi suất cao

Ở góc độ khác, ông Trương Hiền Phương - Giám đốc cấp cao môi giới, Chứng khoán KIS Việt Nam - nêu ra sự khác biệt xét theo mức độ “thân quen” với thị trường. Chỉ cần một phiên tăng trần của cổ phiếu đã có thể vượt qua mức lãi suất huy động phổ biến hiện nay. Với những nhà đầu tư lâu năm, việc tìm kiếm cơ hội trên thị trường ở những giai đoạn này thực sự không nằm ngoài tầm với. Tuy nhiên, với những người đang cân nhắc hoặc mới tham gia thị trường, lãi suất ngân hàng tăng có thể khiến họ xem xét đến việc gửi tiết kiệm thay vì đầu tư.

Tỷ lệ nhà đầu tư chứng khoán chịu ảnh hưởng bởi lãi suất tuy nhỏ nhưng không phải không có. Trong bối cảnh đó, để giữ chân các khách hàng của mình, ông Trương Hiền Phương cho rằng, cách duy nhất là giúp họ nhìn thấy cơ hội đầu tư. “Khi nhà đầu tư hiểu được cơ hội và tiềm năng lợi nhuận trên thị trường chứng khoán, họ sẽ có động lực giải ngân thay vì chỉ gửi tiền ngân hàng” - ông Phương chia sẻ.

Thông thường, lãi suất tăng mạnh tạo ra bức tranh đối lập giữa các nhóm hưởng lợi và bị ảnh hưởng. Theo chứng khoán SSI, những ngành có mức độ thâm dụng vốn cao và phụ thuộc lớn vào nguồn vay như bất động sản hay xây dựng sẽ phải đối mặt với áp lực chi phí tài chính gia tăng.

Ở chiều ngược lại, một số nhóm doanh nghiệp lại được hưởng lợi từ môi trường lãi suất cao. Điển hình là các công ty bảo hiểm hoặc những doanh nghiệp sở hữu lượng tiền mặt lớn; trong đó, thu nhập từ tiền gửi chiếm tỷ trọng đáng kể trong lợi nhuận ròng. Bên cạnh đó, các cổ phiếu có lượng tiền mặt ròng cao và tỷ lệ lãi tiền gửi trên lợi nhuận lớn thuộc các ngành dầu khí, đạm, tiêu dùng… trong đó phần lớn là nhóm doanh nghiệp Nhà nước, cũng có thể hưởng lợi từ đà tăng của lãi suất.

Hay trong báo cáo phân tích của Chứng khoán FPT (FPTS), ngành bảo hiểm cũng được nhắc đến như một tiêu điểm đầu tư hưởng lợi trực tiếp từ mặt bằng lãi suất tăng, nhấn mạnh việc ưu tiên doanh nghiệp có danh mục đầu tư tài chính chủ yếu ngắn hạn và tỷ lệ kết hợp thấp.

Ngoài ra, ngành ngân hàng cũng có thể được lựa chọn, bất chấp áp lực cạnh tranh và thanh lọc trong bối cảnh lãi suất tăng. FPTS cho biết, nên ưu tiên các ngân hàng có khả năng cạnh tranh huy động tiền gửi, sở hữu lợi thế trong tăng lãi suất cho vay và kiểm soát chặt tỷ lệ nợ xấu cũng như chi phí tín dụng.

Theo VietstockFinance, trong các giai đoạn lãi suất tăng sốc như tháng 9/2022 - 3/2023 hay mới đây nhất từ tháng 10/2025 (không tính đến cú giảm do chiến tranh Trung Đông), nhóm bảo hiểm có hiệu suất tốt hơn hẳn VN-Index, bên cạnh ngân hàng cho kết quả không tồi.

Trong khi đó, bất động sản lại vô cùng ảm đạm. Giai đoạn gần đây, kết quả của ngành này khó lòng tích cực nếu không có sự góp mặt của VIC hay VHM.

Có thể thấy, có những nhóm ngành vẫn không bị ảnh hưởng, thậm chí sống tốt trong môi trường lãi suất cao. Và với những nhà đầu tư nhạy bén, một cơ hội nhỏ cũng đủ sức tạo ra sự khác biệt.

Ngành bảo hiểm, ngân hàng và bất động sản biến động trái chiều trong bối cảnh lãi suất cao