Lực đẩy nào biến Hệ sinh thái Tài chính Hàng hải thành điểm đến tỷ USD?

21/05/2026 15:21

21-05-2026 15:21:17+07:00

Diễn đàn Hệ sinh thái Tài chính Hàng hải là 1 trong 4 trụ cột chiến lược của VIFC-HCMC, hướng tới mục tiêu đưa TPHCM trở thành “cảng trung chuyển dòng vốn” cho kinh tế biển Việt Nam.

Sáng ngày 21/05, Diễn đàn cấp cao về thúc đẩy Hệ sinh thái Tài chính Hàng hải (IMFE) trong khuôn khổ Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TPHCM (VIFC-HCMC) được tổ chức.

Nghịch lý tỷ USD và lời giải từ "bộ não" mới của nền kinh tế biển

Nhiều năm qua, khu vực phía Nam với hạt nhân là TPHCM và cụm cảng Cái Mép - Thị Vải đã khẳng định vị thế là trung tâm logistics và cảng biển trọng yếu của Đông Nam Á. Với những dự án tầm cỡ như Cảng quốc tế Gemalink, hệ thống cảng Cát Lái và định hướng siêu cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, Việt Nam đang tiến sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, đằng sau lưu lượng hàng hóa khổng lồ ước tính vượt 1,000 tỷ USD mỗi năm lại là khoảng trống lớn. Chúng ta đang nắm giữ dòng chảy vật chất nhưng lại để vuột mất dòng chảy tài chính có giá trị gia tăng cao nhất vào tay các trung tâm quốc tế như Singapore, Hong Kong hay London. Hầu hết các nghiệp vụ như tài trợ thương mại, tài trợ tàu biển, bảo hiểm hàng hải và phòng ngừa rủi ro đều đang được xử lý bên ngoài biên giới.

Để giải quyết bài toán trên, ông Nguyễn Công Vinh - Phó Chủ tịch UBND TPHCM - nhấn mạnh định hướng chiến lược của Thành phố là phát triển một hệ sinh thái kết nối trực tiếp hạ tầng logistics và tài chính quốc tế. Mục tiêu không chỉ là thu hút vốn ngoại mà còn biến IMFE thành trung tâm trung chuyển dòng vốn cho nền kinh tế biển, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận dịch vụ tài chính hiện đại. Chia sẻ chung tầm nhìn vĩ mô, ông Phạm Quốc Long - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Gemadept nhận định Việt Nam đang đứng trước vận hội hướng tới quy mô GDP 780-800 tỷ USD vào năm 2030. TPHCM hiện mang dáng dấp của một siêu đô thị (mega city) thực thụ, đóng góp 1/4 GRDP cả nước và sở hữu sản lượng thông qua cảng biển lọt top 10 toàn cầu. Sự hội tụ của dòng hàng, dòng vốn và nguồn nhân lực chất lượng cao tạo ra nền tảng vững chắc, song nút thắt về cơ chế, dịch vụ tài chính chuyên ngành và sự rời rạc trong hệ sinh thái đòi hỏi một giải pháp mang tính cấu trúc.

Trong bối cảnh đó, IMFE được định vị là trụ cột chuyên ngành không thể thiếu của Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam. Nếu Khu phức hợp Hàng hải (IMC) là nơi tạo ra tài sản vật chất và dòng hàng hóa, thì IMFE chính là "bộ não" điều phối, quản lý giao dịch, kết nối vốn và giải quyết tranh chấp. Sự cộng sinh này biến IMFE thành hạ tầng chiến lược, nâng cấp toàn diện vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông Nguyễn Công Vinh - Phó Chủ tịch UBND TPHCM chia sẻ tại sự kiện

Bốn trụ cột cấu trúc và bước đột phá từ tài chính xanh lam

PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC

Để hệ sinh thái vận hành đồng bộ, PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành VIFC-HCMC - đã chia sẻ 4 khối cấu trúc trọng tâm. Cấu phần đầu tiên là thương mại và công nghiệp hàng hải, đóng vai trò tạo lực cầu thực tế. Tiếp đến là sự tham gia của các định chế tài chính hàng đầu thế giới để cung cấp dịch vụ chuyên sâu. Yếu tố nền tảng thứ ba chính là khung pháp lý chuẩn mực quốc tế, áp dụng chuẩn Thông luật Anh (Common Law) thông qua Tòa án quốc tế và Trung tâm trọng tài quốc tế ngay tại khu vực tài chính nhằm tạo niềm tin tối đa. Cuối cùng là khối đổi mới sáng tạo, nơi các giải pháp công nghệ số sẽ tối ưu hóa tốc độ luân chuyển dòng vốn và hàng hóa.

Nguồn: VIFC-HCMC

Trên nền tảng cấu trúc đó, IMFE sẽ đưa ra thị trường 5 nhóm sản phẩm ưu tiên. Thứ nhất là trung tâm tài trợ hàng hải và cho thuê tàu, ứng dụng công nghệ để đa dạng hóa nguồn vốn. Thứ hai, điểm nhấn tạo nên bản sắc riêng cho TPHCM chính là Trung tâm tài chính xanh lam (Blue Finance) chuyên biệt cho nền kinh tế đại dương. Cơ quan điều hành đang xúc tiến hợp tác cùng IFC thuộc Ngân hàng Thế giới và các định chế nội địa như HDBank, BIDV để phát hành trái phiếu xanh lam, tạo nên mô hình hoàn toàn mới trên thế giới. Thứ ba là trung tâm trọng tài hàng hải với lợi thế chi phí cạnh tranh. Thứ tư là trung tâm bảo hiểm hàng hải nhắm đến các thị trường mới nổi, với sự chung tay của cả các tập đoàn quốc tế và doanh nghiệp nội địa như Bảo Việt. Cấu phần thứ năm là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) cho phép ứng dụng AI, Blockchain và token hóa tài sản hàng hải, mở ra kỷ nguyên gọi vốn linh hoạt từ cộng đồng thay vì phụ thuộc vào những định chế lớn.

Nguồn: VIFC-HCMC

Kỷ nguyên dữ liệu tập trung và sức hút từ cơ chế đặc quyền

Để đảm bảo hoạt động vận hành, IMFE đảm nhận 6 vai trò then chốt từ kiến tạo sản phẩm đến giám sát thị trường, trong đó việc xây dựng trung tâm dữ liệu tập trung là quan trọng nhất. Hiện trạng dữ liệu phân mảnh của ngành hàng hải toàn cầu sẽ được giải quyết triệt để thông qua nền tảng số chia sẻ thông tin, tích hợp hợp đồng thông minh, thư tín dụng và blockchain. Sự minh bạch này không chỉ giúp quản trị rủi ro mà còn tạo ra một cuộc cách mạng về thanh toán và đối soát.

Sức hấp dẫn của IMFE còn được khuếch đại bởi hàng loạt ưu đãi. Điểm nhấn là cơ chế đầu tư một cửa cùng các đặc quyền vượt trội như tự do hóa ngoại hối, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm đầu và chỉ áp dụng mức 10% cho giai đoạn sau, cạnh tranh trực tiếp với các trung tâm tài chính lớn. Đi kèm là chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân đến năm 2030, cấp thị thực lên tới 10 năm cho chuyên gia quốc tế và lợi thế từ Khu thương mại tự do. Để giải quyết bài toán nhân lực cốt lõi, TPHCM dự kiến thành lập Học viện IFC, tận dụng chi phí đào tạo cạnh tranh để cung ứng đội ngũ chuyên gia chất lượng cao.

Sự cam kết mạnh mẽ từ chính quyền TPHCM trong việc hoàn thiện khung pháp lý và hạ tầng số, kết hợp cùng sức sáng tạo của cộng đồng doanh nghiệp và đối tác chiến lược hay Viện Nghiên cứu Phát triển đang tạo ra sức mạnh to lớn. Các quỹ đầu tư chuyên biệt và trung tâm xúc tiến hàng hải cũng đã nằm trong lộ trình triển khai.

Cát Lam

FILI

- 14:19 21/05/2026