Từ đầu năm 2026 đến nay, đã xử lý 159 'điểm nghẽn' về thể chế

Từ đầu năm 2026 đến nay, đã xử lý 159 'điểm nghẽn' về thể chế

Tại Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho biết, các bộ, ngành đã triển khai, báo cáo Chính phủ theo thẩm quyền và trình Quốc hội xử lý 469 nội dung điểm nghẽn. Còn lại 317 nội dung từ đầu năm 2026 đến nay, chúng ta đã xử lý 159 'điểm nghẽn'. 

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh trả lời câu hỏi của phóng viên về tháo gỡ "điểm nghẽn" thể chế - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Trả lời câu hỏi của phóng viên về tình hình xử lý dứt điểm các 'điểm nghẽn' về thể chế, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh: Từ năm 2005 thực hiện mục tiêu cơ bản hoàn thành việc tháo gỡ các "điểm nghẽn" thể chế pháp luật theo Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị, Bộ Tư pháp đã chủ trì cùng với các bộ, ngành, địa phương và đã báo cáo Ban Chỉ đạo Trung ương do Tổng Bí thư làm Trưởng ban, xác định 787 văn bản là "điểm nghẽn" của pháp luật.

Trên cơ sở đó, các bộ, ngành đã triển khai, báo cáo Chính phủ theo thẩm quyền và trình Quốc hội xử lý 469 nội dung điểm nghẽn. Còn lại 317 nội dung từ đầu năm 2026 đến nay, chúng ta đã xử lý 159 'điểm nghẽn'.

Chúng tôi xác định các trọng tâm ưu tiên: Thứ nhất, đề nghị Chính phủ tập trung chỉ đạo các bộ, ngành tập trung xử lý 158 nội dung được Ban Chỉ đạo Trung ương xác định là 'điểm nghẽn' còn lại.

Thứ hai, chúng ta cần phải triển khai nghiên cứu, đánh giá và đề xuất phương án ban hành các nghị quyết theo Nghị quyết 26 của Chính phủ về các cơ chế đặc thù, đặc biệt để xử lý những khó khăn, vướng mắc. Đến nay, Chính phủ đã ban hành 16 Nghị quyết, quy phạm theo Nghị quyết 26. Tới đây sẽ ban hành thêm ba Nghị quyết để cải cách thủ tục hành chính.

Tổng số các luật được điều chỉnh theo Nghị quyết 26 này được thống kê là hơn 60 luật. Đấy là cơ chế pháp lý dành quyền cho Chính phủ hết sức chủ động, kịp thời để khắc phục những điểm nghẽn.

Thứ ba là thực hiện Kết luận số 18 của Hội nghị Trung ương 2 cũng như Nghị quyết số 89 của Chính phủ ngày 15/4 gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Trọng tâm là phân cấp phân quyền, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Thứ tư, cần tăng cường kỷ cương xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt là bảo đảm từ nay không để nợ đọng văn bản hướng dẫn thi hành của Chính phủ.

Thứ năm là tập trung thực hiện kế hoạch tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật theo Nghị quyết 2092 ngày 3/4/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Bộ Tư pháp là cơ quan thường trực đã triển khai và các bộ, ngành cũng đã có kế hoạch triển khai.

Cắt giảm điều kiện kinh doanh có thực chất không?

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Thanh Tịnh cũng đã trả lời về vấn đề cắt giảm thủ tục hành chính và các điều kiện kinh doanh không cần thiết.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh thông tin về việc thực hiện cắt giảm các thủ tục hành chính, các điều kiện kinh doanh - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Thứ trưởng cho biết, đến ngày 26/4/2026, Bộ Tư pháp đã tổng hợp báo cáo của các bộ, ngành và thấy rằng các bộ, ngành đã đề xuất các phương án cơ bản đạt mục tiêu theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Nói cách khác đã đạt các chỉ tiêu theo Nghị quyết số 18 của Trung ương. Đó là những giải pháp, biện pháp căn cơ để chúng ta thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, cụ thể là cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh.

Đối với phương án thực thi cần điều chỉnh các Nghị định: Sẽ áp dụng quy định tại khoản 2 Điều 14 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật để Chính phủ ban hành các nghị quyết theo thủ tục rút gọn để thực thi ngay.

Đối với phương án cần sửa đổi luật: Sẽ áp dụng cơ chế đặc biệt giải quyết khó khăn vướng mắc theo Nghị quyết số 206 của Quốc hội để ban hành các văn bản quy phạm pháp luật và nghị quyết.

Đến ngày 29/4, Chính phủ đã ban hành 8 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Đến thời điểm này, Bộ Tư pháp đã thẩm định 3 Nghị quyết quy phạm theo Nghị quyết 206, do Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì soạn thảo, theo đúng yêu cầu, sẽ báo cáo Chính phủ xem xét thông qua vào ngày 5/5.

Đây là nỗ lực rất lớn, có thể nói là một "chiến dịch 15 ngày đêm thần tốc" xây dựng phương án và tham mưu ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để thực thi cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo yêu cầu của Nghị quyết 18 của Trung ương.

Về câu hỏi "việc cắt giảm có thực chất hay không? Có tình trạng tới đây "mọc ra" các điều kiện kinh doanh mới, các thủ tục mới khác hay không?", đây là vấn đề mà Thường trực Chính phủ chỉ đạo rất cụ thể, rõ ràng.

Căn cứ vào tinh thần Nghị quyết 18 của Trung ương là triệt để chuyển đổi từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", tư duy cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện thủ tục hành chính hiện nay có sự khác biệt. Bộ Tư pháp khi thẩm định các Nghị quyết quy phạm đều yêu cầu các bộ, ngành đồng thời với việc cắt giảm, bãi bỏ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và các thủ tục "tiền kiểm", thì phải có giải pháp thay thế để bảo đảm việc cắt giảm, đơn giản hóa khả thi, không phải chỉ trên số liệu.

Cụ thể với 8 Nghị quyết đã ban hành và 3 Nghị quyết tới đây sẽ được xây dựng theo hướng chuyển tư duy từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm", cùng với quy định của pháp luật thực thi các phương án cải cách thủ tục hành chính thì các bộ, ngành sẽ phải quy định cụ thể các quy chuẩn, tiêu chuẩn về đầu tư kinh doanh dịch vụ. Khi người dân và doanh nghiệp hội đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn đó thì tự quyết định việc đầu tư kinh doanh mà không phải qua thủ tục cấp phép. Khi thực hiện mô hình kinh doanh như vậy, người dân và doanh nghiệp sẽ thông báo cho cơ quan quản lý nhà nước. Căn cứ vào thông báo đó, cơ quan quản lý nhà nước sẽ "hậu kiểm". Chúng tôi cũng đề nghị gắn với phân cấp, phân quyền thì chức năng quản lý của bộ, ngành và ở cấp tỉnh sẽ phải gắn liền với cấp xã. Đây chính là yêu cầu tăng cường năng lực quản lý ở cơ sở, cấp chính quyền cơ sở.

Về giải pháp, các bộ ngành cũng đã đề xuất rất cụ thể. Ví dụ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đưa giải pháp thực hiện "hậu kiểm" là yêu cầu các chủ thể thực hiện sản xuất kinh doanh đầu tư tự điền thông tin ở trên Cổng thông tin điện tử của Bộ hoặc của cấp tỉnh, cấp xã. Sau khi có thông tin đầy đủ thì được thực hiện những hoạt động sản xuất, đầu tư kinh doanh dịch vụ. Ở thời điểm ấy các cơ quan quản lý nhà nước mới phát huy trách nhiệm quản lý của mình. Đồng thời, để thực hiện cơ chế mới này, cá nhân, doanh nghiệp, người dân tham gia sản xuất kinh doanh cũng phải tăng cường trách nhiệm thực thi, tức là thượng tôn pháp luật.

Để thực thi tốt, tăng cường trách nhiệm thực thi thì pháp luật cũng phải có chế tài. Ví dụ, đối với các chủ thể đăng ký, thông báo hoạt động theo phương án của họ, họ phải trung thực và quy định pháp luật phải bảo đảm hội đủ điều kiện để đầu tư ngành nghề kinh doanh. Nếu không đủ điều kiện, khi "hậu kiểm", cơ quan nhà nước phát hiện được sẽ thu hồi những chứng chỉ hành nghề và cấm cá nhân, tổ chức vĩnh viễn kinh doanh ngành nghề đó và xử phạt vi phạm hành chính rất nặng.

Cơ quan nhà nước phải tăng cường chuyển đổi công nghệ thông tin, chuyển đổi số để quản lý. Bộ Tư pháp đã báo cáo Chính phủ tới đây triển khai xây dựng hệ thống thông tin về kiểm soát thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong lĩnh vực kiểm soát thủ tục hành chính để bảo đảm được yêu cầu đó.

Với tinh thần trên, việc "mọc ra" các điều kiện kinh doanh, các thủ tục hành chính làm tăng chi phí cho doanh nghiệp sẽ không tái diễn.

Nhật Quang

FILI

- 09:20 05/05/2026