Kinh tế chia sẻ được xác định là động lực mới trong quy hoạch phát triển TPHCM tầm nhìn 100 năm
Kinh tế chia sẻ được xác định là động lực mới trong quy hoạch phát triển TPHCM tầm nhìn 100 năm
Trong dự thảo Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm, kinh tế chia sẻ được xác định là một trong những cấu phần quan trọng của nền kinh tế số, đóng vai trò thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực và gia tăng năng lực cạnh tranh của đô thị.
Kinh tế chia sẻ được phát triển trên nền tảng dữ liệu số, công nghệ số và các nền tảng kết nối nhằm tối ưu hóa việc khai thác tài sản, dịch vụ và hạ tầng hiện có, đồng thời hình thành các mô hình kinh doanh mới gắn với đổi mới sáng tạo, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
Kinh tế chia sẻ là gì?
Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy đến nay chưa có một định nghĩa thống nhất về kinh tế chia sẻ (Sharing Economy - SE) do phạm vi hoạt động rất đa dạng và liên tục thay đổi.
Theo cách hiểu được sử dụng trong đồ án, kinh tế chia sẻ là mô hình kinh tế - xã hội dựa trên các nền tảng số đóng vai trò trung gian kết nối giữa các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân có nhu cầu cung cấp hoặc sử dụng tài sản, hàng hóa, dịch vụ. Mô hình này giúp khai thác hiệu quả các nguồn lực nhàn rỗi, giảm chi phí giao dịch, gia tăng giá trị kinh tế và thúc đẩy phát triển bền vững.
Bên cạnh khái niệm kinh tế chia sẻ, quy hoạch cũng đề cập các mô hình có liên quan như kinh tế nền tảng (platform economy), kinh tế tiếp cận (access economy), tiêu dùng hợp tác (collaborative consumption), kinh tế hợp tác (collaborative economy) hay kinh tế cộng đồng.
Sau hợp nhất, TPHCM sở hữu không gian phát triển kinh tế chia sẻ lớn nhất cả nước
Sau khi hợp nhất TPHCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, thành phố mới hình thành một không gian kinh tế quy mô rất lớn với dân số hàng chục triệu người, tạo điều kiện mở rộng thị trường cho các mô hình kinh tế nền tảng và kinh tế chia sẻ.
Ba khu vực được đánh giá có lợi thế bổ trợ lẫn nhau và hình thành ba không gian phát triển chính.
Tại khu vực TPHCM cũ, kinh tế chia sẻ phát triển mạnh nhất cả nước nhờ quy mô dân số lớn, mức độ đô thị hóa cao, hạ tầng số phát triển và hệ sinh thái khởi nghiệp năng động. Các mô hình gọi xe công nghệ, giao hàng, thương mại điện tử, không gian làm việc chung (coworking space), lao động nền tảng (gig economy), lưu trú ngắn hạn... đã trở thành một phần quan trọng của nền kinh tế đô thị.
Riêng lĩnh vực lưu trú chia sẻ, theo thống kê của Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA), đến năm 2025 thành phố có 8,740-8,750 căn hộ Airbnb đang hoạt động tại 24 chung cư lớn. Các nền tảng như Grab, Be, ShopeeFood, Airbnb và nhiều nền tảng kết nối dịch vụ khác đã trở thành một phần quan trọng của hoạt động kinh tế đô thị, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản, giảm chi phí giao dịch và tạo thêm cơ hội việc làm linh hoạt cho người dân.
Bình Dương phát triển mạnh các mô hình kinh tế chia sẻ gắn với công nghiệp, logistics và chuỗi cung ứng. Nhu cầu lớn về vận tải công nghệ, kho bãi dùng chung, thương mại điện tử, logistics thông minh và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp tạo điều kiện cho nhiều nền tảng số phát triển.
Đối với Bà Rịa - Vũng Tàu, lợi thế nằm ở du lịch và kinh tế biển. Các nền tảng đặt phòng trực tuyến, lưu trú chia sẻ và dịch vụ du lịch số phát triển nhanh. Theo dữ liệu AirROI, riêng thành phố Vũng Tàu hiện có hơn 670 cơ sở lưu trú hoạt động trên nền tảng Airbnb.
Quy hoạch đánh giá sự kết hợp của ba khu vực sẽ tạo nên hệ sinh thái kinh tế chia sẻ đa dạng gồm dịch vụ đô thị, sản xuất công nghiệp, logistics, cảng biển và du lịch, qua đó mở rộng khả năng kết nối các nguồn lực trên phạm vi toàn vùng.
Kinh tế chia sẻ đóng góp ngày càng lớn cho kinh tế số
Theo quy hoạch, kinh tế chia sẻ đang từng bước trở thành một bộ phận quan trọng của nền kinh tế số và đóng góp tích cực vào quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng của thành phố.
Các nền tảng số trong lĩnh vực vận tải, giao nhận, thương mại điện tử, lưu trú, logistics và dịch vụ cá nhân giúp nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản xã hội, giảm chi phí giao dịch, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường và tạo thêm nhiều việc làm linh hoạt.
Việc phát triển kinh tế chia sẻ cũng thúc đẩy quá trình chuyển đổi số của doanh nghiệp, hỗ trợ hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, nâng cao hiệu quả khai thác tài sản nhàn rỗi và gia tăng tính linh hoạt của thị trường lao động.
Đặc biệt, sau khi hợp nhất ba địa phương, hệ sinh thái kinh tế chia sẻ được kỳ vọng sẽ kết nối hiệu quả giữa khu vực dịch vụ đô thị, công nghiệp - logistics và kinh tế biển, tạo ra chuỗi giá trị mới có quy mô lớn hơn.
Còn nhiều rào cản
Bên cạnh những kết quả đạt được, quy hoạch cũng chỉ ra nhiều hạn chế của kinh tế chia sẻ tại TPHCM.
Hiện nay, các mô hình kinh tế chia sẻ chủ yếu vẫn tập trung ở vận tải công nghệ, thương mại điện tử, giao hàng và lưu trú ngắn hạn, trong khi các lĩnh vực như chia sẻ năng lượng, chia sẻ hạ tầng, chia sẻ dữ liệu, logistics dùng chung, tài chính ngang hàng (P2P Lending), dịch vụ công thông minh hay kinh tế tuần hoàn vẫn phát triển chậm.
Khung pháp lý được đánh giá chưa theo kịp tốc độ phát triển của các nền tảng số. Các quy định về thuế, điều kiện kinh doanh, bảo vệ người tiêu dùng, trách nhiệm của nền tảng, bảo hiểm xã hội cho lao động nền tảng hay giải quyết tranh chấp còn thiếu đồng bộ.
Hạ tầng dữ liệu cũng là điểm nghẽn lớn khi dữ liệu giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý còn phân tán, thiếu liên thông, gây khó khăn cho công tác quản lý, giám sát và hoạch định chính sách.
Bên cạnh đó, lao động nền tảng như tài xế công nghệ hay nhân viên giao hàng vẫn chưa được bảo đảm đầy đủ về an sinh xã hội, bảo hiểm, điều kiện lao động và quyền lợi nghề nghiệp.
Trong lĩnh vực Airbnb và lưu trú chia sẻ, việc quản lý tiêu chuẩn dịch vụ, đăng ký kinh doanh, nghĩa vụ thuế, quản lý cư trú và an ninh trật tự vẫn còn nhiều bất cập.
Ngoài ra, khoảng cách chuyển đổi số giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ, giữa khu vực trung tâm với vùng ngoại vi vẫn còn khá lớn, làm hạn chế khả năng lan tỏa của kinh tế chia sẻ trên toàn thành phố.
Mục tiêu hình thành hệ sinh thái kinh tế chia sẻ quy mô khu vực
Theo định hướng phát triển, TPHCM đặt mục tiêu đưa kinh tế chia sẻ trở thành một cấu phần quan trọng của nền kinh tế số, góp phần xây dựng thành phố trở thành cực tăng trưởng của cả nước, trung tâm tài chính, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và logistics hàng đầu Đông Nam Á vào năm 2030, hướng tới vị thế nổi bật tại châu Á vào năm 2045.
Thành phố sẽ phát triển hệ sinh thái kinh tế nền tảng hiện đại dựa trên dữ liệu số, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng kết nối nhằm tối ưu hóa việc huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực xã hội.
Các mô hình kinh tế chia sẻ sẽ được mở rộng sang nhiều lĩnh vực như thương mại điện tử, logistics, vận tải thông minh, tài chính số, du lịch, lưu trú, không gian làm việc chung, dịch vụ đô thị thông minh, chia sẻ năng lượng, chia sẻ dữ liệu, chia sẻ hạ tầng và kinh tế tuần hoàn.
Quy hoạch xác định dữ liệu số, hạ tầng số và nền tảng số dùng chung là nền tảng của kinh tế chia sẻ.
TPHCM sẽ đầu tư phát triển đồng bộ hạ tầng viễn thông, mạng 5G, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, nền tảng định danh điện tử, thanh toán số và hệ thống chia sẻ dữ liệu liên thông trên phạm vi toàn thành phố.
Bên cạnh đó là việc xây dựng hệ thống quản trị số, quản lý dựa trên dữ liệu, tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân nhằm tạo môi trường giao dịch minh bạch, an toàn và hiệu quả.
Quy hoạch cũng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện khung pháp lý đối với các mô hình kinh doanh dựa trên nền tảng số, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các mô hình truyền thống và mô hình kinh tế chia sẻ.
Thành phố sẽ thúc đẩy phát triển hệ sinh thái doanh nghiệp nền tảng, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã chuyển đổi số; đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các trung tâm đổi mới sáng tạo nhằm thương mại hóa công nghệ mới.
Theo định hướng không gian, khu vực TPHCM sẽ tập trung phát triển thương mại điện tử, tài chính số, dịch vụ đô thị thông minh và coworking space; Bình Dương ưu tiên logistics thông minh, kho bãi dùng chung và dịch vụ hỗ trợ sản xuất; Bà Rịa - Vũng Tàu sẽ phát triển du lịch số, lưu trú chia sẻ, dịch vụ biển và logistics cảng biển.
Thành phố cũng đặt mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực số, mở rộng tiếp cận nền tảng số cho doanh nghiệp nhỏ và người dân, hoàn thiện cơ chế bảo vệ lao động nền tảng và thúc đẩy phát triển kinh tế chia sẻ theo hướng xanh, kinh tế tuần hoàn và hội nhập quốc tế.
- 14:57 17/07/2026
