Ngành công nghiệp 14 tỷ USD rung chuyển vì trí tuệ nhân tạo

22/07/2026 08:51

22-07-2026 08:51:00+07:00

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại một ngành công nghiệp trị giá 14 tỷ USD, giúp tiết kiệm chi phí nhưng cũng đẩy hàng loạt nhân sự vào cảnh thất nghiệp.

Phim ngắn chiếu mạng của Trung Quốc - vốn nổi tiếng với những cốt truyện kịch tính về tình yêu sóng gió, “xuyên không” báo thù hay bí mật gia tộc - đang đối mặt với "cú sốc" của chính mình, khi AI thay đổi toàn diện ngành công nghiệp này.

Được thiết kế định dạng dọc để phục vụ người dùng điện thoại di động, phim ngắn thu hút hàng trăm triệu khán giả bằng nhịp độ dồn dập, mỗi tập chỉ dài 60-90 giây. Tuy nhiên, công nghệ hiện nay đã đảo lộn hoàn toàn quy trình viết kịch bản, sản xuất và diễn xuất.

"AI đang thay đổi mọi thứ vì nó giúp tiết kiệm lượng lớn tiền bạc", đạo diễn phim ngắn Gao Qingge tại Bắc Kinh nói với NBC News.

Theo Nhật báo Nhân Dân, trong số khoảng 100.000 phim ngắn ra mắt vào quý I năm nay, có tới 95% được sản xuất hoàn toàn bằng AI. Thực tế này đẩy vô số diễn viên và nhân viên đoàn phim vào tình trạng bấp bênh.

Một đoàn phim làm việc tại Trung tâm video ngắn quốc tế Thượng Hải năm 2024. Ảnh: Xinhua

Tại Trịnh Châu - nơi được mệnh danh là "thủ đô phim ngắn" của Trung Quốc, sự chững lại thể hiện rõ rệt. Tại Đại Trí, phim trường rộng gần 18.600 m2 với hơn 50 bối cảnh đa dạng từ ga tàu điện ngầm, bệnh viện đến văn phòng CEO, chỉ có 4 đoàn phim hoạt động vào cuối tháng trước.

Quản lý phim trường Wu Hongbin cho biết, vài tháng trước từng có tới 15 đoàn cùng quay và bối cảnh được đặt kín trước nhiều tuần. "So với năm ngoái, khối lượng công việc đã giảm 60-70%, một phần do tác động của AI", ông nói.

Làn sóng này ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của giới diễn viên. Liu Yuan, 45 tuổi, chuyên đóng vai cha của các nam chính giàu có, kể lại trước đây anh gần như không có ngày nghỉ. Nhưng từ đầu năm nay, nhiều nền tảng thay đổi chính sách, chuyển hướng sang AI khiến phim do người đóng trở nên khan hiếm. "Nhiều đoàn phim đã phải ngừng hoạt động", Liu chia sẻ.

Động lực chính của các công ty sản xuất là cắt giảm thù lao diễn viên. Theo đạo diễn Gao, sử dụng AI giúp tiết kiệm chi phí gấp 5-8 lần so với phim người thật.

Bên cạnh đó, AI còn mang lại sự linh hoạt tối đa. "Nếu kịch bản yêu cầu trời nắng nhưng bên ngoài đang mưa, đoàn phim truyền thống phải chờ đợi. Còn với AI, bạn muốn nắng sẽ có nắng", quay phim Huang Dingxuan giải thích.

Với những cảnh đòi hỏi kinh phí lớn, AI càng phát huy tác dụng. Anina Net, diễn viên người Mỹ thường tham gia các dự án phim ngắn Trung Quốc, kể lại việc một đạo diễn muốn có 7 chiếc trực thăng cho cảnh quay nhưng ngân sách không cho phép. Cuối cùng, AI đã giải quyết bài toán này.

Dù vậy, Net gọi AI là "con dao hai lưỡi" khi khiến nhiều nhân sự chuyên nghiệp mất việc. Cô hiện yêu cầu bổ sung điều khoản "không sử dụng AI" trong hợp đồng để bảo vệ hình ảnh cá nhân, tránh bị ghép lời nói hay hành động ngoài ý muốn.

Thực tế, rủi ro pháp lý và đạo đức liên quan đến AI đang ngày càng gia tăng. Tháng 4 vừa qua, nền tảng iQIYI bị phản ứng mạnh khi ra mắt cơ sở dữ liệu cho phép tạo bản sao kỹ thuật số của diễn viên. Cùng thời điểm, một bộ phim AI ăn khách bị gỡ bỏ, còn nhà sản xuất bị phạt vì sử dụng hình ảnh người dùng mạng trái phép.

Để kiểm soát tình hình, chính quyền Trung Quốc từ năm 2025 đã yêu cầu tất cả nội dung do AI tạo ra phải được dán nhãn rõ ràng.

Bất chấp sự bành trướng của công nghệ, nhiều người trong ngành vẫn lạc quan vào sự phục hồi của phim truyền thống. Trên mạng xã hội, không ít khán giả phàn nàn về cảm giác "thung lũng kỳ lạ" - sự rợn người khi xem các nhân vật AI có hình dáng giống người nhưng biểu cảm thiếu tự nhiên.

Ma Shuchang, sinh viên thường đóng phim ngắn vào thời gian rảnh, thừa nhận phim AI có ưu thế về kỹ xảo, nhưng tin rằng cả hai hình thức có thể bổ trợ cho nhau. "Về lâu dài, những tác phẩm chất lượng cao với nội dung ý nghĩa mới thực sự chinh phục được khán giả", cô nói.