Quy hoạch TPHCM 100 năm: Trở thành trung tâm dịch vụ số và AI hàng đầu Việt Nam, vươn tầm khu vực

16/07/2026 21:01

16-07-2026 21:01:13+07:00

Theo Dự thảo Quy hoạch Tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm đang được lấy ý kiến, dịch vụ số và trí tuệ nhân tạo (AI) được xác định là một trong 10 ngành kinh tế trọng điểm của Thành phố; là ngành trụ cột thuộc nhóm động lực đổi mới sáng tạo cốt lõi, cùng với trung tâm tài chính và kinh doanh khu vực và sản xuất tiên tiến.

Quy hoạch xác định phát triển dịch vụ số và AI là động lực trực tiếp cho mô hình tăng trưởng mới của TPHCM, hướng tới chuyển dịch nền kinh tế từ dựa trên vốn, lao động và mở rộng không gian sang tăng trưởng dựa trên tri thức, dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong đó, dữ liệu, hạ tầng số và an toàn thông tin được xem là nền tảng; người dân, doanh nghiệp và khu vực công là trung tâm của quá trình ứng dụng và khai thác công nghệ.

Theo mục tiêu đặt ra, đến năm 2030, TPHCM tiếp tục giữ vai trò đầu tàu cả nước về dịch vụ số và AI, đồng thời từng bước hình thành vị thế trung tâm của khu vực Đông Nam Á. Kinh tế số dự kiến đóng góp 30% GRDP vào năm 2030 và tăng lên 45% GRDP vào năm 2045.

Thành phố cũng đặt mục tiêu hình thành hệ sinh thái AI hoàn chỉnh; số lượng công trình nghiên cứu, bằng sáng chế và quyền tác giả phần mềm liên quan đến AI tăng bình quân 20% mỗi năm; số doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp số phát triển và ứng dụng AI cùng vốn đầu tư vào lĩnh vực AI tăng khoảng 10% mỗi năm; đến năm 2030, 100% sở, ngành và chính quyền địa phương ứng dụng AI trong hoạt động quản lý nhà nước.

Định hướng phát triển ngành được xây dựng trên bốn trụ cột chính.

Thứ nhất, phát triển TPHCM thành trung tâm phần mềm và dịch vụ số có năng lực cạnh tranh trong nước và khu vực. Thành phố sẽ ưu tiên phát triển các sản phẩm phần mềm, nền tảng số và giải pháp có khả năng thương mại hóa cao, từng bước chuyển từ gia công phần mềm sang phát triển sản phẩm và nền tảng quy mô lớn. Các lĩnh vực trọng tâm gồm tài chính - ngân hàng số, thương mại điện tử, logistics, y tế, giáo dục, bất động sản, chính phủ số và an ninh mạng.

Quy hoạch xác định ba phân khúc ưu tiên gồm phần mềm chuyên ngành (enterprise software, SaaS, ERP, CRM, WMS, TMS...), phần mềm theo tình huống sử dụng như fintech, GovTech, y tế số, giáo dục số, thương mại điện tử, trò chơi điện tử và các nền tảng dịch vụ đô thị; cùng với nhóm phần mềm hạ tầng như nền tảng tích hợp dữ liệu, quản trị API, quản trị hệ thống, định danh số, an toàn thông tin và nền tảng đám mây.

Quy mô và tiềm năng các phân khúc trong thị trường Phần mềm ứng dụng đặc thù theo ngành – Nguồn: Quy hoạch Tổng thể TPHCM thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm (đang được lấy ý kiến).

Theo quy hoạch, TPHCM có thể có thể cân nhắc ba phân khúc chính. Trong đó, phần mềm ứng dụng theo ngành được đánh giá là phân khúc lớn nhất, dự kiến đạt quy mô 423.8 tỷ USD vào năm 2030, chiếm 43.7% thị trường phần mềm toàn cầu, với tốc độ tăng trưởng bình quân 7.2%/năm giai đoạn 2016-2030. Trọng tâm là các nền tảng SaaS và phần mềm doanh nghiệp phục vụ logistics, chuỗi cung ứng, tài chính - ngân hàng, bán lẻ, sản xuất và quản lý đô thị thông minh.

Phần mềm theo tình huống sử dụng là phân khúc lớn thứ hai với quy mô dự kiến khoảng 269.9 tỷ USD vào năm 2030, chiếm 27.8% thị trường và tăng trưởng bình quân 7.5%/năm. Thành phố ưu tiên phát triển các sản phẩm fintech, thương mại điện tử, bán lẻ đa kênh, y tế số, giáo dục số, GovTech, trò chơi điện tử và các nền tảng dịch vụ đô thị có khả năng mở rộng sang thị trường khu vực.

Cuối cùng là phần mềm hạ tầng hệ thống được dự báo đạt 173.5 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng khoảng 3.5%/năm. Đây là nhóm phần mềm nền tảng phục vụ quản trị cơ sở dữ liệu, tích hợp và chia sẻ dữ liệu, quản lý API, định danh số, vận hành hệ thống, sao lưu, khôi phục dữ liệu và an toàn thông tin. Quy hoạch xác định đây là lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược nhằm nâng cao năng lực vận hành chính quyền số, đô thị thông minh và kinh tế số, đồng thời tạo nền tảng để doanh nghiệp công nghệ trong nước từng bước làm chủ hạ tầng số trọng yếu.

Định hướng thứ hai, dịch vụ ứng dụng và môi trường thử nghiệm (testbed) AI cấp đô thị. TPHCM định hướng trở thành môi trường thử nghiệm AI quy mô lớn, nơi các giải pháp trí tuệ nhân tạo được kiểm thử, hoàn thiện và triển khai trực tiếp trên các bài toán thực tiễn của đô thị.

Trọng tâm là những lĩnh vực có nhu cầu ứng dụng cao và nguồn dữ liệu lớn như giao thông, y tế, giáo dục, hành chính công, logistics, an ninh đô thị, môi trường và quy hoạch. Thành phố ưu tiên phát triển các dịch vụ có khả năng thương mại hóa nhanh, gồm chuẩn hóa dữ liệu, kiểm thử và đánh giá mô hình AI, tinh chỉnh giải pháp, tích hợp AI vào quy trình nghiệp vụ và triển khai các ứng dụng AI theo từng ngành, qua đó rút ngắn quá trình từ nghiên cứu, thử nghiệm đến ứng dụng thực tế và thương mại hóa sản phẩm.

Thay vì tập trung phát triển mô hình AI nền tảng quy mô lớn, TPHCM ưu tiên phát triển các dịch vụ AI có khả năng thương mại hóa nhanh như chatbot, AI Copilot, trợ lý lập trình, thị giác máy tính (Computer Vision), Document AI, AI Agent và các giải pháp AI theo ngành dành cho tài chính, bán lẻ, logistics, sản xuất, y tế và dịch vụ công.

Thành phố cũng khuyến khích phát triển các dịch vụ triển khai AI, tích hợp AI vào ERP, CRM, Core Banking, nền tảng đám mây, an ninh mạng và vận hành doanh nghiệp; đồng thời từng bước xây dựng năng lực tinh chỉnh mô hình, RAG, MLOps, LLMOps và kiểm thử mô hình AI.

Các mô hình ngôn ngữ lớn - Nguồn: Quy hoạch Tổng thể TPHCM thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm (đang được lấy ý kiến).

Định hướng 3 là dẫn đầu về Chuyển đổi số tại Việt Nam. Thành phố định hướng hình thành ngành dịch vụ chuyển đổi số chuyên nghiệp, tập trung vào tư vấn công nghệ, xây dựng kiến trúc doanh nghiệp, tích hợp hệ thống lõi, điện toán đám mây, quản trị dữ liệu, tự động hóa quy trình, an toàn thông tin và vận hành số.

Xét theo chuỗi giá trị dịch vụ chuyển đổi số TP.HCM nên tập trung vào nhóm dịch vụ có giá trị gia tăng cao trong chuỗi giá trị chuyển đổi số, gồm tư vấn triển khai hạ tầng và dịch vụ quản trị, tư vấn công nghệ, cùng tư vấn triển khai ứng dụng và vận hành hệ thống. Đây được đánh giá là những lĩnh vực phù hợp nhất với lợi thế về quy mô đô thị, nhu cầu chuyển đổi số ngày càng lớn và hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ của Thành phố. So với các dịch vụ hỗ trợ CNTT cơ bản hay dịch vụ thuê ngoài quy trình kinh doanh (BPO), các nhóm dịch vụ này có khả năng tạo giá trị thực tiễn và hiệu quả kinh tế cao hơn, đồng thời góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của TPHCM trong lĩnh vực chuyển đổi số.

Theo quy hoạch, TPHCM sẽ ưu tiên các dịch vụ triển khai hạ tầng số, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, lưu trữ dữ liệu, tài nguyên tính toán hiệu năng cao (HPC), cùng các dịch vụ triển khai ERP, CRM, SCM, HRM, nền tảng dữ liệu, an ninh mạng và quản trị vận hành theo mô hình thuê ngoài. Thành phố cũng hướng tới phát triển năng lực tư vấn công nghệ quy mô khu vực, thay vì chỉ đóng vai trò thị trường triển khai trong nước.

Thứ tư, phát triển hạ tầng số thế hệ mới. Quy hoạch xác định hạ tầng số là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của toàn bộ hệ sinh thái dịch vụ số và AI. Thành phố sẽ đầu tư đồng bộ mạng 5G/6G, mạng cáp quang tốc độ cao, cáp quang biển, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, hạ tầng GPU và điện toán hiệu năng cao phục vụ AI, cùng các nền tảng chia sẻ dữ liệu an toàn.

Dữ liệu thị trường cho thấy, tổng công suất trung tâm dữ liệu toàn cầu dự kiến tăng từ 62GW năm 2022 lên 199GW vào năm 2030. Tốc độ tăng trưởng của ngành cũng được dự báo tăng từ 12%/năm giai đoạn 2022-2025 lên 18%/năm trong giai đoạn 2025-2030, chủ yếu nhờ nhu cầu bùng nổ của trí tuệ nhân tạo tạo sinh (GenAI), với mức tăng trưởng 173%/năm giai đoạn 2022-2025 và duy trì khoảng 38%/năm giai đoạn 2025-2030. Quy hoạch đánh giá đây là cơ sở để TPHCM đẩy mạnh đầu tư hạ tầng tính toán, lưu trữ và kết nối dữ liệu nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển AI trong dài hạn.

Trong đó, TPHCM định hướng phát triển các cụm trung tâm dữ liệu AI quy mô lớn, đáp ứng nhu cầu huấn luyện mô hình, suy luận AI, lưu trữ dữ liệu, cloud computing, colocation và khôi phục dữ liệu. Thành phố cũng nghiên cứu cơ chế hỗ trợ về năng lượng xanh, tiêu chuẩn hiệu quả năng lượng, chỉ số PUE và chính sách quản trị, chia sẻ, lưu trữ dữ liệu nhằm bảo đảm chủ quyền dữ liệu và đáp ứng nhu cầu xử lý dữ liệu quy mô lớn.

Về tổ chức không gian phát triển, hệ sinh thái dịch vụ số và AI được quy hoạch theo ba cụm chức năng.

Nhu cầu điện toán AI - Nguồn: Nguồn: Quy hoạch Tổng thể TPHCM thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm (đang được lấy ý kiến)

Về tổ chức không gian phát triển, hệ sinh thái dịch vụ số và AI được quy hoạch theo ba cụm chức năng.

Cụm Quận 12 - Hóc Môn - Bến Cát được định hướng trở thành trung tâm sản xuất, triển khai ứng dụng AI và robot quy mô công nghiệp, tập trung phát triển robot, camera AI, cảm biến thông minh, dây chuyền sản xuất tự động, IoT, điện toán biên và giải pháp nhà máy thông minh.

Cụm Thủ Đức - Dĩ An - Thuận An - Quận 7 được xác định là trung tâm nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa AI của vùng TPHCM mở rộng. Đây sẽ là nơi tập trung phát triển mô hình AI, phần mềm doanh nghiệp, giải pháp số hóa và các ứng dụng AI trong sản xuất, logistics, tài chính, đô thị thông minh và dịch vụ công; đồng thời kết nối hệ sinh thái đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, startup, quỹ đầu tư và đối tác quốc tế.

Trong khi đó, Long Sơn được định vị là khu hạ tầng tính toán, dữ liệu và kết nối quốc tế cho hệ sinh thái AI của vùng TP.HCM mở rộng. Quy mô khoảng 800ha, khu này có thể phát triển các trung tâm dữ liệu hyperscale, cụm GPU phục vụ huấn luyện AI, cloud computing, lưu trữ dữ liệu, disaster recovery và các dịch vụ dữ liệu chuyên sâu.

Về phương thức vận hành, Long Sơn đóng vai trò là trung tâm hạ tầng dữ liệu và điện toán của hệ sinh thái AI TP.HCM, tập trung phát triển các trung tâm dữ liệu quy mô lớn với hạ tầng điện công suất cao, hệ thống làm mát hiệu suất lớn, kết nối cáp quang biển, trung tâm an ninh mạng và điểm trung chuyển mạng trung lập giữa các nhà mạng. Khi được đầu tư đồng bộ hạ tầng truyền dẫn quốc tế, Long Sơn có khả năng cung cấp kết nối độ trễ thấp tới các trung tâm số trong khu vực như Singapore, Hong Kong và Nhật Bản, đồng thời đóng vai trò nền tảng điện toán, lưu trữ và xử lý dữ liệu, hỗ trợ hoạt động nghiên cứu, phát triển và triển khai AI của Cụm 1 và Cụm 2.

Phân bổ không gian hệ sinh thái dịch vụ số và AI - Nguồn: Quy hoạch Tổng thể TPHCM thời kỳ 2025 - 2050, tầm nhìn 100 năm (đang được lấy ý kiến).

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, TPHCM sẽ triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp như hoàn thiện thể chế và cơ chế sandbox cho AI và dịch vụ số; mở rộng dữ liệu dùng chung và nền tảng dữ liệu mở; phát triển thị trường thông qua cơ chế đặt hàng công và mua sắm đổi mới sáng tạo; lựa chọn các bài toán đô thị để thử nghiệm AI; nâng cấp năng lực chuyển đổi số cho khu vực công và doanh nghiệp; phát triển dữ liệu dùng chung và nền tảng số dùng chung; phát triển hạ tầng kết nối nhằm đảm bảo tỷ lệ phủ sóng 5G tối thiểu 60%; phát triển nhân lực dịch vụ số và AI;

Hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ phát triển sản phẩm; tăng cường quản trị AI, bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin; thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu, quỹ đầu tư và đối tác quốc tế; đồng thời xây dựng thương hiệu TP.HCM trở thành trung tâm cung cấp phần mềm ứng dụng, dịch vụ AI và chuyển đổi số của Việt Nam, hướng tới xuất khẩu các giải pháp số và AI ra thị trường quốc tế.