Hà Nội vận động hợp thửa, hợp khối để ngăn nhà 'siêu mỏng, siêu méo'

16/08/2026 16:00

16-08-2026 16:00:00+07:00

Phương án hợp thửa, hợp khối được xác định là hướng xử lý cần ưu tiên đối với các phần đất nhỏ, hẹp, vừa bảo đảm quyền sử dụng đất của người dân, vừa hạn chế hình thành những công trình "siêu mỏng."

Ngôi nhà dù với diện tích khá nhỏ, nhưng được xây dựng nhiều tầng tại dốc đường La Thành. (Ảnh: Nguyễn Thắng/TTXVN)

Trong thời gian chờ hoàn thiện quy định xử lý những thửa đất không đủ điều kiện tồn tại sau thu hồi, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đề nghị các xã, phường vận động người dân hợp thửa, hợp khối công trình và kiểm soát chặt trật tự xây dựng, không để phát sinh nhà “siêu mỏng, siêu méo” trên các tuyến đường mới mở.

Yêu cầu trên được đưa ra trong bối cảnh quá trình thu hồi đất thực hiện các dự án giao thông, phát triển kinh tế-xã hội có thể làm phát sinh những phần đất còn lại với diện tích nhỏ, hình dạng không phù hợp hoặc không đáp ứng điều kiện xây dựng.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, việc xử lý những phần diện tích này trước hết phải căn cứ khoản 7 Điều 91 Luật Đất đai năm 2024.

Quy định nêu rõ, khi Nhà nước thu hồi đất theo Điều 78 và Điều 79 của Luật Đất đai mà phần diện tích còn lại của thửa đất nhỏ hơn diện tích tối thiểu do Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh quy định, nếu người sử dụng đất đồng ý thu hồi thì Ủy ban Nhân dân có thẩm quyền quyết định thu hồi, thực hiện bồi thường, hỗ trợ và quản lý diện tích này theo quy định của pháp luật.

Như vậy, việc tiếp tục thu hồi phần đất còn lại chỉ được thực hiện khi có sự đồng ý của người sử dụng đất. Người dân được bồi thường, hỗ trợ đối với diện tích tiếp tục thu hồi theo quy định; phần đất sau đó được cơ quan nhà nước quản lý.

Trường hợp người sử dụng đất không đồng ý thu hồi, theo hướng dẫn của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, phần diện tích còn lại được quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật về đất đai, xây dựng và các quy định có liên quan.

Không phải mọi lô đất dưới 15m2 đều được xây dựng

Đối với phần đất được người dân tiếp tục quản lý, khả năng xây dựng công trình phải được xem xét theo Quy chế quản lý kiến trúc thành phố Hà Nội ban hành kèm theo Quyết định số 73/2024/QĐ-UBND ngày 31/12/2024.

Theo Quy chế, không xây dựng công trình trên lô đất có diện tích còn lại sau giải phóng mặt bằng nhỏ hơn 15m2 và nằm tiếp giáp mặt đường, phố. Tuy nhiên, nhằm hoàn thiện liên tục tuyến hoặc đoạn tuyến phố và bảo đảm cảnh quan đô thị, một số trường hợp đặc biệt có thể được xem xét cho phép xây dựng.

Cụ thể, lô đất dưới 15m2 phải có kích thước các cạnh từ 3m trở lên, đủ điều kiện bố trí cầu thang, phòng ở và khu phụ theo tiêu chuẩn hiện hành. Lô đất phải chỉ có một mặt tiền, nằm giữa hai nhà liền kề đủ điều kiện xây dựng.

Công trình được xem xét xây dựng phải có tầng cao, chiều cao và kiến trúc mặt tiền đồng nhất với ít nhất một nhà liền kề theo hướng hợp khối. Công trình không được tạo ra các mặt bên, mặt đứng khác hướng ra bên ngoài hoặc vượt quá chiều cao nhà liền kề.

Những điều kiện này cho thấy lô đất có diện tích dưới 15m2 không đương nhiên được cấp phép xây dựng. Cơ quan có thẩm quyền phải đánh giá đồng thời diện tích, kích thước, vị trí, khả năng bố trí công năng và yêu cầu về kiến trúc, cảnh quan.

Đối với lô đất có diện tích lớn hơn 15m2 nhưng một cạnh thửa nhỏ hơn 3m, quy chế cho phép xây dựng công trình một tầng, chiều cao dưới 4,5m.

Sau giải phóng mặt bằng đường Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu-Voi Phục xuất hiện những ngôi nhà có hình dáng lạ. (Ảnh: Nguyễn Thắng/TTXVN)

Cùng với việc quy định điều kiện xây dựng, Hà Nội khuyến khích hợp thửa đất hoặc hợp khối công trình nhà ở liên kế trong khu dân cư hiện hữu. Lô đất sau khi hợp thửa cần có diện tích từ 15m2 trở lên; chiều rộng mặt tiền và chiều sâu so với chỉ giới xây dựng đều từ 3m trở lên.

Phương án hợp thửa, hợp khối được xác định là hướng xử lý cần ưu tiên đối với các phần đất nhỏ, hẹp, vừa bảo đảm quyền sử dụng đất của người dân, vừa hạn chế hình thành những công trình có hình dạng bất hợp lý, ảnh hưởng kiến trúc tuyến phố.

Chờ quy định xử lý các trường hợp không đủ điều kiện tồn tại

Theo Thông báo kết luận số 723 ngày 8/8 của Văn phòng Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, thành phố giao Sở Tư pháp chủ trì rà soát các quy định pháp luật liên quan đến việc xử lý những trường hợp không đủ điều kiện tồn tại khi Nhà nước thu hồi đất.

Trên cơ sở Luật Thủ đô số 02/2026/QH16, Sở Tư pháp tham mưu, đề xuất Ủy ban Nhân dân thành phố ban hành quy định xử lý các trường hợp phát sinh khi thu hồi đất để thực hiện dự án phát triển kinh tế-xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng hoặc phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh.

Nếu cần thiết, Sở Tư pháp sẽ tham mưu Ủy ban Nhân dân thành phố xin ý kiến Bộ Tư pháp và Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội. Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Trước đây, Điều 15 Quy định ban hành kèm theo Quyết định số 61/2024/QĐ-UBND của Ủy ban Nhân dân thành phố đã quy định việc xử lý những trường hợp không đủ điều kiện tồn tại sau thu hồi đất. Điều khoản này được bãi bỏ theo Quyết định số 40/2025/QĐ-UBND, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025.

Trong khi chờ Sở Tư pháp hoàn thành rà soát và đề xuất quy định mới, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Ủy ban Nhân dân các xã, phường chủ động tuyên truyền, vận động người dân hợp thửa với lô đất liền kề hoặc hợp khối công trình nhà ở liên kế.

Các địa phương đồng thời phải kiểm tra, quản lý chặt trật tự xây dựng, ngăn chặn công trình vi phạm và không để những phần đất nhỏ, hẹp trở thành điểm phát sinh mất trật tự, văn minh đô thị trên các tuyến đường sau giải phóng mặt bằng.

Việc lựa chọn phương án thu hồi, hợp thửa, hợp khối hoặc xem xét xây dựng phải căn cứ từng trường hợp cụ thể, bảo đảm tuân thủ pháp luật về đất đai, xây dựng và kiến trúc, đồng thời hài hòa quyền lợi của người sử dụng đất với yêu cầu chỉnh trang đô thị

Trung Nguyên

VietnamPlus

- 12:36 16/08/2026