Các nhà máy lọc dầu lãi khủng giữa xung đột Iran

03/10/2026 10:16

03-10-2026 10:16:30+07:00

Các nhà máy lọc dầu Mỹ đang đứng trước một mùa lợi nhuận đột biến, khi giá diesel và xăng tăng vọt do cuộc chiến của Tổng thống Donald Trump với Iran và các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các cơ sở năng lượng của Nga.

Nhà máy lọc dầu của Marathon Petroleum Corp tại Los Angeles. Công ty được dự báo đạt lợi nhuận 10.9 tỷ USD trong 6 tháng kết thúc vào tháng 9. © David McNew/Getty Images

Tám nhà máy lọc dầu độc lập niêm yết tại Mỹ được dự báo ghi nhận tổng lợi nhuận 32.4 tỷ USD trong hai quý kể từ khi chiến tranh bắt đầu, cao hơn 4 lần so với mức 6.8 tỷ USD cùng kỳ năm trước. Doanh thu được dự báo đạt 325.5 tỷ USD, tăng từ 242.9 tỷ USD của cùng kỳ, theo phân tích của Financial Times dựa trên kết quả quý 2 của từng công ty và dự báo của Phố Wall cho quý 3.

Cuộc chiến với Iran cùng các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (drone) của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu Nga đã đẩy giá nhiên liệu toàn cầu lên gần mức kỷ lục. Dù sản lượng dầu trong nước tăng, Mỹ vẫn không tránh khỏi cú sốc năng lượng. Giá diesel đã tăng hơn 2.50 USD, lên 6.38 USD/gallon, kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran ngày 28/2.

Lợi nhuận kỷ lục của các công ty khai thác dầu thu hút nhiều sự chú ý, nhưng diễn biến hiện tại cũng đang mang lại khoản lợi nhuận đột biến cho một mảng thường bị bỏ qua của ngành năng lượng: Lọc dầu. Đây là sự đảo chiều đáng kể sau nhiều năm các nhà máy lọc dầu Mỹ phải đối mặt với biên lợi nhuận thấp và cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ tại Trung Đông và châu Á.

“Chúng ta đang chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ về hiệu quả tài chính của các nhà máy lọc dầu Mỹ do nguồn cung nhiên liệu bị gián đoạn nghiêm trọng bởi các cuộc xung đột tại Trung Đông và Nga”, Arne Skjæveland, Chuyên gia phân tích tại Rystad Energy, nhận định.

Ông cho biết biên lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu đang tiến gần mức từng ghi nhận trong cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022, khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine. Theo ông, biên lợi nhuận nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao khi bất ổn địa chính trị kéo dài.

Biên lợi nhuận gộp của các nhà máy lọc dầu Mỹ

Nguồn: FT

Các nhà máy lọc dầu phải đối mặt với chi phí đầu vào cao hơn khi giá dầu thô tăng kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Tuy nhiên, giá các sản phẩm sau lọc dầu còn tăng mạnh hơn, qua đó đẩy “crack spread” - phần chênh lệch giữa giá sản phẩm đầu ra và giá dầu thô đầu vào - lên mức kỷ lục.

Ba nhà máy lọc dầu độc lập lớn nhất gồm Valero, Marathon Petroleum và Phillips 66 được dự báo lần lượt đạt lợi nhuận ròng 8.7 tỷ USD, 10.9 tỷ USD và 7.9 tỷ USD trong 6 tháng kết thúc vào cuối tháng 9.

Lần đầu tiên trong một năm, cả 8 nhà máy lọc dầu được dự báo đều có lãi trong quý 3, khi các doanh nghiệp nâng sản lượng lên mức kỷ lục để đáp ứng tình trạng thiếu hụt diesel và các sản phẩm nhiên liệu khác trên toàn cầu.

Theo Rystad Energy, sản lượng lọc dầu của Mỹ đạt mức cao nhất trong 5 năm, 17.4 triệu thùng/ngày, vào tháng 8. Các nhà máy lọc dầu đã vận hành trên 95% công suất trong 15 tuần liên tiếp, chuỗi dài nhất kể từ năm 1998.

Xuất khẩu diesel, xăng, nhiên liệu máy bay và naphtha của Mỹ tăng lên 2.8 triệu thùng/ngày trong tháng 8, từ 2.3 triệu thùng/ngày một năm trước. Các khách hàng tại châu Âu và Mỹ Latinh đẩy mạnh tìm kiếm nguồn cung thay thế khi dòng nhiên liệu từ Trung Đông và Nga bị hạn chế.

ExxonMobil và Chevron, hai tập đoàn sở hữu nhiều nhà máy lọc dầu tại Mỹ bên cạnh hoạt động khai thác dầu khí, cũng đang hưởng lợi lớn từ diễn biến này. Chevron ghi nhận lợi nhuận quý cao nhất lịch sử trong 3 tháng kết thúc vào cuối tháng 6, trong khi lợi nhuận của Exxon đạt mức cao nhất kể từ năm 2022.

Vương Đông

FILI

- 09:14 03/10/2026