Nghịch lý trên thị trường lao động

09/10/2026 16:00
09-10-2026 16:00:00+07:00

Nghịch lý trên thị trường lao động

Trong khi doanh nghiệp sản xuất cần lao động trẻ có kỹ năng công nghệ, một bộ phận người trẻ lại không mấy "mặn mà" vì nghĩ làm ở nhà máy là công việc chân tay.

Đây là thực tế mà bà Khánh Nguyễn, Giám đốc Nhân sự của Jabil Việt Nam nhìn thấy trên thị trường lao động hiện nay. Theo bà, nghịch lý này đang gây khó khăn cho nhiều doanh nghiệp sản xuất.

Thống kê vào thời điểm tháng 3 năm nay cho thấy các doanh nghiệp tại TP.HCM có nhu cầu tuyển đến 10.966 lao động vận hành máy và thợ lành nghề, nhưng chỉ có 1.521 người tìm việc nhóm này.

Còn theo số liệu từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên 15-24 tuổi trong quý III/2026 là hơn 9%, cao hơn 0,4 điểm phần trăm so với quý trước và cao hơn 0,1 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên khu vực thành thị là gần 12,5% và khu vực nông thôn là hơn 7%.

Đáng chú ý, cả nước có khoảng 1,6 triệu thanh niên 15-24 tuổi không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo, chiếm 11,2% tổng số thanh niên, cao hơn 195.100 người so với quý trước.

Bà Khánh cho rằng vấn đề nằm ở "khoảng cách" giữa kỹ năng, kỳ vọng của người trẻ và cách họ nhìn nhận về công việc.

Người trẻ ngày càng coi trọng cơ hội phát triển nghề nghiệp

Một khảo sát mới đây của McKinsey với 12.802 người lao động và người sử dụng lao động tại Mỹ, Anh và Canada cho thấy Gen Z thực tế không "đóng cửa" với ngành sản xuất. Quan trọng là doanh nghiệp có cho họ thấy được con đường nghề nghiệp hấp dẫn hay không.

Điểm đáng chú ý trong nghiên cứu là tiền lương không phải yếu tố duy nhất. Thậm chí với Gen Z, tiền lương xếp sau nhiều yếu tố khác khi quyết định nhận việc hoặc ở lại. Cơ hội phát triển nghề nghiệp, khả năng thăng tiến, sự linh hoạt, ý nghĩa công việc và một môi trường tôn trọng người lao động có sức nặng rất lớn.

Đặc biệt, trong ngành sản xuất, thiếu cơ hội phát triển nghề nghiệp là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến Gen Z có ý định rời bỏ công việc.

Liên quan đến yếu tố tiền lương, TS Phạm Thanh Hằng, giảng viên ngành Quản trị nhân sự, Đại học RMIT Việt Nam, cũng nhận thấy nếu trước đây thành công thường được đo bằng thu nhập, chức danh hoặc thời gian gắn bó với tổ chức, nhiều người trẻ ngày nay có góc nhìn rộng hơn.

Theo bà, bên cạnh tiền lương và vị trí công việc, giới trẻ còn đánh giá thành công thông qua mức độ phù hợp với giá trị cá nhân, chất lượng cuộc sống, cơ hội học hỏi và khả năng phát triển lâu dài.

Điều này phản ánh xu hướng "sự nghiệp tự định hướng" (protean career), trong đó mỗi cá nhân chủ động thiết kế con đường nghề nghiệp của mình thay vì chỉ đi theo những chuẩn mực thành công truyền thống.

Khi lựa chọn công việc, họ sẽ tự hỏi liệu công việc đó có giúp mình phát triển hay không, có phù hợp với những điều mình coi trọng hay không, và sau vài năm nữa mình sẽ trở thành người như thế nào nếu tiếp tục gắn bó với môi trường ấy.

Theo bà Khánh Nguyễn, đây cũng là điều doanh nghiệp sản xuất cần thay đổi mạnh nhất khi tuyển dụng. Một thông báo "tuyển công nhân" chỉ tập trung vào mức lương, phụ cấp, ca làm việc và yêu cầu công việc có thể giải quyết nhu cầu tuyển người trước mắt. Nhưng để thu hút một thế hệ trẻ có nhiều lựa chọn, doanh nghiệp phải trả lời một câu hỏi lớn hơn: "Sau khi vào đây, người trẻ có thể phát triển thành ai?".

Khi lựa chọn công việc, người trẻ ngày càng coi trọng cơ hội học hỏi và khả năng phát triển lâu dài. Ảnh minh họa: NVCC.

Nghiên cứu của McKinsey cho thấy Gen Z rất coi trọng sự an toàn về thể chất và tâm lý, sự tôn trọng đối với đóng góp của họ và cơ hội học hỏi. Một môi trường mà người trẻ có thể mắc lỗi, được hướng dẫn và có cơ hội nâng cấp kỹ năng sẽ có sức hút lớn hơn.

Do đó, bà Khánh cho rằng nhà máy muốn thu hút người trẻ phải đồng thời giải bài toán công nghệ và con người. Máy móc có thể tự động hóa một công đoạn, nhưng doanh nghiệp vẫn phải đào tạo người có khả năng vận hành, giám sát, phân tích và cải tiến hệ thống.

Các nhà máy đều đang bước vào kỷ nguyên công nghệ

Trước đây, hình ảnh nhà máy vẫn gắn với dây chuyền sản xuất, nơi chỉ có công nhân đứng chuyền và ít cơ hội phát triển. Tuy nhiên, trong bối cảnh tự động hóa, robot, cảm biến, dữ liệu và AI được đưa sâu hơn vào sản xuất, công việc trong nhà máy đã khác, hàm lượng tri thức đang ngày càng tăng.

Bà Khánh phân tích một kỹ sư sản xuất không chỉ giám sát dây chuyền, cũng như một chuyên viên chất lượng không chỉ kiểm tra sản phẩm.

Thay vào đó, họ đang làm việc với công nghệ, dữ liệu, tiêu chuẩn và những bài toán ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, chất lượng và khả năng vận hành của cả hệ thống. Từ đó, vai trò của người lao động cũng dịch chuyển từ thực hiện thủ công một công đoạn sản xuất sang làm chủ một phần công nghệ của hệ thống sản xuất.

Sự thay đổi trên cho thấy nhà máy không còn là nơi chỉ cần những thao tác lặp lại, mà đang trở thành một hệ sinh thái nghề nghiệp với nhiều hướng phát triển khác nhau. Người học cơ khí có thể phát triển trong kỹ thuật sản xuất, người học điện, điện tử có thể làm việc với thiết bị tự động, người học logistics có thể tham gia chuỗi cung ứng...

"Nhà máy hiện đại không chỉ cần người vận hành dây chuyền, mà cần cả những nhân sự hiểu về thiết bị, dữ liệu, quy trình, chất lượng, chuỗi cung ứng và phát triển con người", Giám đốc Nhân sự Jabil Việt Nam lưu ý.

Anh Nguyễn

Znews

- 13:35 09/10/2026





TIN CÙNG CHUYÊN MỤC

Hệ thống OK9-Lương Sơn TV lôi kéo hàng chục nghìn tài khoản tham gia cá cược, giao dịch 1.500 tỷ đồng/ tháng

Núp sau các buổi phát sóng bóng đá trái phép, hệ thống OK9-Lương Sơn TV lôi kéo hàng chục nghìn tài khoản tham gia cá cược. Công an tỉnh Quảng Trị đã triệt phá...

Bạn gái và bố mẹ của Mr Pips bị tuyên phạt tổng cộng 21 năm tù

Với cáo buộc rửa tiền, bị cáo Phó Đức Thắng và Lê Thị Liễu (bố mẹ của Mr Pips) bị phạt tổng mức án 12 năm tù; bị cáo Nguyễn Thanh Tâm (bạn gái của Mr Pips) bị phạt...

Bắt Tổng giám đốc Công ty Redeyes lừa đảo gần 34 tỷ đồng để chơi 'vàng ảo'

Đưa ra thông tin gian dối về 83 thương vụ mua bán đất, Thái Thị Thu Đào khiến bị hại tin tưởng, chuyển hơn 1.340 tỷ đồng để góp vốn. Số tiền này được Đào sử dụng để...

Shark Bình lĩnh 10 năm tù vì rửa tiền cho Mr Pips

Tòa tuyên bị cáo Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình) mức án 10 năm tù với cáo buộc "rửa tiền" hơn 319 tỷ đồng cho đường dây lừa đảo chiếm đoạt tài sản của Mr Pips. Hai cấp...

Mr Pips và Mr Hunter cùng lĩnh án chung thân, phải bồi thường hơn 1.400 tỷ đồng

Với cáo buộc chủ mưu, cầm đầu đường dây lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Mr Pips Phó Đức Nam và Mr Hunter Lê Khắc Ngọ đều bị tuyên án tù chung thân.

Không để giá cước vận tải tăng nhanh, giảm chậm theo giá xăng dầu

Việc điều chỉnh thuế suất, giảm giá xăng dầu giúp doanh nghiệp giảm áp lực chi phí đầu vào, tạo dư địa đầu tư phương tiện mới, thúc đẩy chuyển đổi xanh, giảm phát...

Người Việt chơi casino sẽ không phải chứng minh tài chính?

Bộ Tài chính đề xuất bỏ quy định về hồ sơ, chứng từ chứng minh người Việt Nam có đủ năng lực tài chính khi tham gia chơi casino. Người chơi sẽ mua vé với mức 2,5...

Bộ trưởng Bộ Y tế: Minh bạch giá thuốc, thiết bị y tế, tránh tăng giá, đẩy giá

Chiều 9/11, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội về hai dự án luật liên quan đến lĩnh vực y tế, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan tập trung làm rõ các vấn đề về độ tuổi...

Đại biểu Quốc hội đề nghị mở rộng diện hưởng trợ cấp hưu trí xã hội

Sáng 9/11, tiếp tục Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa...

Bộ Y tế khẩn trương xây dựng giải pháp cụ thể cắt giảm các khâu trung gian trong mua sắm thuốc, thiết bị y tế

Trong Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10/2026, Chính phủ yêu cầu Bộ Y tế khẩn trương xây dựng các nhóm giải pháp cụ thể cắt giảm các khâu trung gian...


TIN CHÍNH




ĐỌC NHIỀU NHẤT


Link đã được sao chép
Chào mừng bạn đã trở lại
Mình là Chatbot AI Chứng Sỹ
Bạn cần thông tin hay ý tưởng hay lời khuyên về chứng khoán? Hãy hỏi mình nhé!
Chứng Sỹ
Hotline: 0908 16 98 98