Trái phiếu quốc tế đầu tư giao thông
Công ty CP BOT cầu Phú Mỹ (PMC) vừa kiến nghị phát hành 700 triệu USD trái phiếu quốc tế có sự bảo lãnh Chính phủ để huy động vốn xây dựng 3 công trình giao thông trọng điểm cho TP.HCM.
Đây là hình thức huy động vốn chưa từng có tiền lệ cả về đối tượng phát hành (doanh nghiệp tư nhân) lẫn mục đích (đầu tư giao thông).
Kênh gọi vốn mới
Ông Nguyễn Thành Thái - Tổng giám đốc PMC - cho biết đang nghiên cứu triển khai xây dựng 3 dự án giao thông trọng điểm của TP.HCM, gồm: BOT cầu Sài Gòn 2 (vốn đầu tư 136 triệu USD), BOT tuyến xe điện mặt đất - tramway số 1 (vốn đầu tư 246 triệu USD), BOT và BT cầu Nhơn Trạch (vốn đầu tư 246 triệu USD). Tổng đầu tư các dự án này là 762 triệu USD, ngoài vốn chủ sở hữu tham gia đầu tư là 62 triệu USD, PMC đề xuất huy động 700 triệu USD bằng hình thức phát hành trái phiếu ra thị trường quốc tế.
Theo ông Thái, vốn dành cho giao thông bao giờ cũng lâm vào cảnh "thiếu trước hụt sau", nhất là trong điều kiện ngân sách hạn hẹp và nguồn tiền cung ứng từ các ngân hàng trong nước còn nhiều khó khăn. Do đó, sẽ rất tốt và thuận lợi nếu huy động được nguồn vốn đầu tư dài hạn từ phát hành trái phiếu trên thị trường quốc tế. Vừa qua, PMC đã làm việc với Tập đoàn Goldman Sachs (Mỹ) - một trong những tổ chức tài chính quốc tế hàng đầu về kinh nghiệm thu xếp tài chính trên thị trường vốn quốc tế. Tập đoàn này cho rằng PMC có thể huy động vốn theo hình thức phát hành trái phiếu trên thị trường quốc tế thay vì vay tín dụng thương mại của ngân hàng như ở dự án cầu Phú Mỹ. Goldman Sachs đã thỏa thuận đứng ra thu xếp để PMC huy động được số tiền trên bằng phương thức phát hành trái phiếu quốc tế có sự bảo lãnh của Chính phủ với lãi suất USD hợp lý và tương đối thấp trên thị trường hiện nay.
Theo ông Thái, nếu được Chính phủ chấp thuận, việc phát hành trái phiếu sẽ khá thuận lợi do Goldman Sachs là chuyên gia về thu xếp vốn đã có sẵn nhiều khách hàng lớn. Tập đoàn này cũng cam kết sẽ mua hết toàn bộ trái phiếu trong trường hợp không phát hành được hoặc phát hành không hết trái phiếu. Sau khi đã phát hành xong, PMC sẽ thỏa thuận với một số ngân hàng thương mại quốc doanh (như Vietcombank, Vietinbank, BIDV...) để các ngân hàng này tiếp nhận trực tiếp khoản vốn huy động từ phát hành trái phiếu nhằm tổ chức quản lý, sử dụng và cung ứng vốn cho PMC theo tiến độ xây dựng các dự án trên. Ưu điểm là mức lãi suất phát hành trái phiếu quốc tế có thể chỉ thấp bằng 1/2 hoặc 1/3 so với lãi suất vay ngân hàng trong nước.
Theo đánh giá của UBND TP.HCM, trong điều kiện ngân sách hạn hẹp thì việc giao cho doanh nghiệp huy động các nguồn vốn khác nhau ngoài ngân sách để phục vụ dự án theo nhu cầu đầu tư phát triển hệ thống giao thông của TP là phù hợp. Trong đó việc phát hành trái phiếu trên thị trường quốc tế cũng là một kênh huy động vốn khả thi. UBND TP đã đề nghị Bộ Tài chính xem xét hướng dẫn PMC trong việc thực hiện các thủ tục theo quy định.
Cân nhắc khả năng thu hồi vốn
TS Lê Thẩm Dương - Trưởng khoa Quản trị kinh doanh Đại học Ngân hàng TP.HCM - cho rằng, việc doanh nghiệp phát hành trái phiếu quốc tế để huy động vốn đầu tư là một hình thức còn mới và đáng khuyến khích. Tuy nhiên, phải lường trước gánh nặng về lãi suất trái phiếu cũng như rủi ro về tỷ giá. Trong kế hoạch phát hành 700 triệu USD trái phiếu quốc tế của PMC, càng phải lưu ý đến tính đặc thù của ngành bởi hệ số rủi ro trong đầu tư cho giao thông thường cao hơn, vòng quay thu hồi vốn chậm hơn so với các ngành khác. Trong khi đó, thời hạn phát hành từ 3 - 5 năm của trái phiếu chưa đủ để doanh nghiệp có thể ổn định nguồn thu đối với các dự án phát triển cơ sở hạ tầng dài hạn. Chưa kể tỷ lệ thất thoát trong đầu tư các công trình giao thông khá cao, thời gian thi công có thể kéo dài do nhiều nguyên nhân (vướng mặt bằng, vướng tiện ích ngầm) làm phát sinh thêm kinh phí cũng là yếu tố mà nhà đầu tư phải tính tới. Đồng thời, phải cân nhắc thật kỹ khả năng và thời gian thu hồi vốn, bởi nếu không thì ngân sách quốc gia sẽ lãnh đủ trong trường hợp có bảo lãnh Chính phủ.
Về vấn đề thu hồi vốn, ông Lương Hoàng Trung - Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội vận tải hàng hóa TP.HCM - khuyến cáo PMC nên xem lại tính khả thi của dự án BOT cầu Sài Gòn 2, nằm trong gói phát hành trái phiếu quốc tế. Theo ông Trung, đặt ra vấn đề xây dựng cầu Sài Gòn 2 cách đây vài năm là cần thiết, bởi vào thời điểm đó, việc đi lại tại cửa ngõ phía Đông TP.HCM chỉ có ba cây cầu là Sài Gòn, Bình Triệu 1 và Bình Triệu 2 - trong đó cả cầu Sài Gòn và Bình Triệu 1 đều xuống cấp. Còn hiện nay, hàng loạt công trình cầu, hầm nằm trên cửa ngõ phía Đông đã và sắp hoàn thành sẽ chia tải phần lớn cho cầu Sài Gòn như cầu Phú Mỹ, cầu Thủ Thiêm, cầu Bình Triệu 1... Như vậy, chỉ trong một thời gian ngắn tới đây, mật độ phương tiện qua cầu Sài Gòn sẽ được giảm tải đáng kể, vì đây không còn là hướng lưu thông chính nữa. Ông Lương cho rằng trước mắt chưa cần xây dựng cầu Sài Gòn 2 mà nên ưu tiên vốn cho các công trình khác cấp bách hơn.
Mặt khác, việc hoàn vốn cho dự án cầu Sài Gòn 2 rất nan giải, do từ cầu Sài Gòn đến trạm xa lộ Hà Nội (cách nhau có 4 km) không còn vị trí nào để đặt thêm trạm thu phí. Còn nếu thu chung tại trạm xa lộ Hà Nội cũng rất khó vì trạm này đang và sẽ hoàn vốn cho các công trình đường Điện Biên Phủ, cầu Rạch Chiếc mới và mở rộng xa lộ Hà Nội đến năm 2045. Do đó, cầu Sài Gòn 2 chỉ có thể bắt đầu thu phí hoàn vốn sau thời điểm này.
Phương Thanh
THANH NIÊN