Kịch bản lãi suất liên ngân hàng năm 2022 và kỳ vọng về chính sách tiền tệ

14-01-2022 10:30:27+07:00
14/01/2022 10:30 0

Kịch bản lãi suất liên ngân hàng năm 2022 và kỳ vọng về chính sách tiền tệ

Câu hỏi đặt ra là sự giảm sút về thanh khoản trong hệ thống ngân hàng hiện nay liệu có phải trong ngắn hạn? Thanh khoản liên ngân hàng là chỉ báo quan trọng, có thể cho ta biết về cầu vốn của nền kinh tế và xu hướng điều hành tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước trong thời gian tới.

Dấu hiệu thanh khoản giảm sút trên thị trường liên ngân hàng

Bắt đầu từ nửa cuối năm 2021, lãi suất liên ngân hàng (LNH) đã bắt đầu tăng tại nhiều kỳ hạn có nhu cầu vay/gửi cao, như kỳ hạn qua đêm đến một tháng. Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), lãi suất LNH kỳ hạn qua đêm, một tuần và một tháng tại ngày 7-1-2022 lần lượt ở mức 1,26%; 1,68% và 1,93%; tăng mạnh lần lượt 0,61; 0,92 và 0,63 điểm phần trăm so với mức 0,65%; 0,76% và 1,3% tại ngày 13-12-2021. Đáng chú ý, phiên giao dịch ngày 31-12-2021, NHNN đã bơm 10.000 tỉ đồng trên thị trường mở thông qua mua kỳ hạn giấy tờ có giá kỳ hạn hai tuần, lãi suất 2,5% để hỗ trợ thanh khoản thị trường. Đây cũng là lần hiếm hoi NHNN phải bơm tiền cho hệ thống trong năm 2021.

Qua những lập luận về nguồn cung thanh khoản trên đây, có thể thấy kịch bản lãi suất LNH ở mức cao và thanh khoản hệ thống eo hẹp hơn là hoàn toàn có thể.

Lãi suất LNH tăng mạnh và thanh khoản cần tới sự trợ giúp của NHNN cho thấy nhìn chung thanh khoản hệ thống ngân hàng đã giảm sút, song chưa tới mức eo hẹp, khi mặt bằng lãi suất các kỳ hạn có nhu cầu vay mượn nhiều từ kỳ hạn qua đêm đến một tháng đều trong khoảng 1,2-2%; vẫn ở mức thấp và dưới lãi suất cho vay trên thị trường mở đang ở mức 2,5%. Phiên NHNN cho vay trên thị trường mở vào ngày 31-12-2021 cũng chỉ có hai tổ chức tín dụng (TCTD) tham gia, cho thấy thanh khoản chỉ thiếu hụt ở số ít TCTD.

Vậy dấu hiệu giảm sút thanh khoản này có báo hiệu cho một thời kỳ thanh khoản eo hẹp sắp tới hay chỉ mang tính chất mùa vụ dịp cận Tết như hàng năm?

Những chỉ báo tác động thanh khoản năm 2022

Về phía nhu cầu thanh khoản

Tín dụng có thể là kênh hút vốn của thị trường LNH cần chú ý trong năm 2022. Còn nhớ năm 2020, chính nhu cầu tín dụng sụt giảm mạnh do tác động của dịch bệnh là nguyên nhân chủ đạo khiến thanh khoản dư thừa trên thị trường LNH, kéo lãi suất thị trường này sụt giảm mạnh, thậm chí lãi suất kỳ hạn qua đêm về cận 0%, khi các TCTD hầu như không có nhu cầu vay mượn trong ngày. Năm 2021 ghi nhận tín dụng đã tăng trưởng mạnh mẽ, khi cả năm tăng 12,97% so với cuối năm 2021; cao hơn so với số cùng kỳ năm ngoái (ở mức 10,14%).

So với tương quan tốc độ huy động vốn, tín dụng có tốc độ tăng mạnh hơn, khi huy động vốn năm 2021 chỉ đạt 8,44%. Nhu cầu vốn ở mức cao trong năm 2021 còn thể hiện qua room tín dụng thường xuyên ở trạng thái thiếu hụt. Các ngân hàng thường xuyên phải đong đếm room tín dụng mỗi dịp cuối quí, cuối năm do hạn mức tín dụng mà NHNN cấp đã dùng hết trước đó.

Dòng tiền đổ về kênh gửi tiền tiết kiệm đã sụt giảm khi lãi suất huy động duy trì ở mức thấp, trong khi mở cửa nền kinh tế thúc đẩy nhu cầu tín dụng tăng cao. Điều này rõ ràng đã tác động tới thanh khoản hệ thống ngân hàng và nó có thể là chỉ báo quan trọng cho thanh khoản năm 2022.

Năm nay, với kỳ vọng nền kinh tế mở cửa liên tục ngay cả khi dịch Covid-19 vẫn tiếp diễn, thì nhu cầu vốn của nền kinh tế sẽ tiếp đà tăng trưởng trong năm 2021.

Tăng trưởng của tín dụng có thể là yếu tố then chốt tác động tới thanh khoản hệ thống ngân hàng và kéo mặt bằng lãi suất LNH lên một mặt bằng mới. Có thể chúng ta sẽ không thấy lãi suất LNH dưới 1% ở bất cứ kỳ hạn nào trong nửa cuối năm 2022.

Việc NHNN tăng lãi suất có thể cần cân đối tới khả năng thích ứng của thị trường, nhất là trong bối cảnh kinh tế vừa phục hồi sau dịch bệnh.

Còn về nguồn cung vốn, liệu có đủ lớn để giữ thanh khoản hệ thống ngân hàng ở mức ổn định và duy trì mặt bằng lãi suất LNH ở mức thấp như năm 2021?

Về phía nguồn cung thanh khoản

Trong khuôn khổ bài viết, chúng ta sẽ điểm qua nhận định về hai nguồn cung thanh khoản trọng yếu cho hệ thống ngân hàng là nguồn tiền gửi của cư dân, doanh nghiệp và nguồn từ phía NHNN.

Về kênh bơm tiền của NHNN, chúng ta điểm qua ba kênh: dự trữ bắt buộc, tỷ giá và thị trường mở – cũng là ba kênh chủ đạo của chính sách tiền tệ những năm qua.

Dự trữ bắt buộc là kênh bơm tiền mạnh, song đang dần hết dư địa do tỷ lệ dự trữ đang ở mức rất thấp và NHNN cũng đã giảm thêm tỷ lệ này trong những năm qua áp dụng cho nhóm ngân hàng tham gia hỗ trợ tái cơ cấu các TCTD thuộc diện kiểm soát đặc biệt (chủ yếu là nhóm ngân hàng quốc doanh có lượng tiền gửi rất lớn trong hệ thống ngân hàng) và giảm thêm dự trữ bắt buộc cho Agribank trong năm 2021 do đặc thù cho vay lĩnh vực tam nông.

Kênh tỷ giá và thị trường mở đều bơm tiền thông qua cơ chế mua tài sản là ngoại tệ hoặc mua kỳ hạn giấy tờ có giá. Trong khi kênh thị trường mở có tính chất bổ sung thanh khoản ngắn hạn do cơ chế mua kỳ hạn giấy tờ có giá chỉ trong ngắn ngày thì kênh tỷ giá là kênh bơm vốn chủ đạo của NHNN trong những năm qua. Tuy nhiên, có thể thấy ngay đặc điểm chung của hai kênh này đều là NHNN không thể chủ động bơm tiền, hoặc phải bơm tiền ở mức lãi suất cao.

Với kênh tỷ giá, NHNN phải bơm tiền thông qua mua đô la Mỹ, ở mức giá mua mà NHNN niêm yết. Năm 2022, với kỳ vọng Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) sẽ tăng nhiều lần lãi suất và ngưng hẳn gói QE (đồng nghĩa sẽ hạn chế bơm đô la ra thị trường), nguồn cung đô la sẽ hạn chế hơn và tỷ giá sẽ gặp nhiều áp lực tăng do tác động từ lãi suất đô la tăng. Việc NHNN có thể mua được đô la vì thế cũng đối diện với nhiều áp lực hơn.

Nhìn lại giai đoạn Fed tăng lãi suất trong năm 2018, tỷ giá đô la Mỹ/tiền đồng đã tăng khá nhiều và áp lực bán đô la để bình ổn tỷ giá là tương đối lớn, chứ chưa nói tới khả năng NHNN mua được đô la ở giai đoạn này. Vì vậy, với việc Fed chắc chắn sẽ tăng mạnh lãi suất trong năm nay, rủi ro tăng tỷ giá là hiện hữu, trong khi kỳ vọng NHNN mua đô la để bơm tiền đồng vào thị trường sẽ giảm đáng kể.

Với kênh thị trường mở, do lãi suất thị trường mở cao hơn đáng kể so với lãi suất LNH nên NHNN chỉ có thể bơm tiền khi nhu cầu thanh khoản tăng nóng, lãi suất tăng mạnh. Vì vậy, tựu trung lại, việc bơm thanh khoản vào thị trường của NHNN sẽ là không chủ động hoặc bơm tiền ở mức lãi suất thị trường mở (2,5%), hoặc cao hơn nếu nhu cầu thanh khoản của hệ thống cần tới sự trợ giúp của các công cụ chính sách tiền tệ khác như lãi suất tái cấp vốn (4%); lãi suất cho vay qua đêm trong thanh toán điện tử liên ngân hàng và cho vay bù đắp thiếu hụt vốn trong thanh toán bù trừ (5%).

Điều này đồng nghĩa với việc, nếu có áp lực từ tăng trưởng tín dụng lên thanh khoản LNH và mặt bằng lãi suất LNH, thì viễn cảnh lãi suất LNH tăng mạnh, neo quanh vùng lãi suất thị trường mở (2,5%) là hoàn toàn khả thi.

Về kênh tiền gửi khu vực dân cư, doanh nghiệp (thị trường 1): Khi nhu cầu tín dụng tăng cao, khả năng rất cao ngân hàng sẽ tăng lãi suất tiền gửi cho nhóm đối tượng này thay vì chờ đợi NHNN bơm tiền đủ lớn để đáp ứng nhu cầu vốn của hệ thống, cũng bởi những lý do kể trên.

Lãi suất thị trường 1 nếu tăng có thể là một cú tăng mạnh trong năm 2022 do lãi suất huy động đang thấp hơn tỷ suất sinh lời của kênh trái phiếu doanh nghiệp hay chứng khoán khá nhiều. Và dĩ nhiên, khi lãi suất thị trường 1 tăng đồng nghĩa với chi phí vốn của ngân hàng tại thị trường 1 tăng và họ sẽ không sẵn sàng cho vay hoặc gửi tiền ở thị trường LNH với mức giá thấp nữa. Lãi suất thị trường 1 tăng sẽ là áp lực tăng lãi suất thị trường LNH.

Qua những lập luận về nguồn cung thanh khoản trên đây, có thể thấy kịch bản lãi suất LNH ở mức cao và thanh khoản hệ thống eo hẹp hơn là hoàn toàn có thể. Nó đồng nghĩa với nhu cầu vốn của nền kinh tế ở mức cao, là dấu hiệu tốt cho tăng trưởng kinh tế, nhưng cũng đi kèm rủi ro nợ xấu tiềm tàng.

Kỳ vọng về chính sách tiền tệ năm 2022

Trong kịch bản nêu ở phần trên, NHNN có thể hỗ trợ nền kinh tế bằng việc duy trì bộ khung lãi suất điều hành như hiện tại để bình ổn lãi suất LNH và mặt bằng lãi suất thị trường 1 khi nhu cầu vốn của doanh nghiệp tăng mạnh. Lạm phát năm 2021 ở mức rất thấp, chỉ tăng 1,84% so với cùng kỳ năm 2020. Lạm phát thấp là điều kiện tốt để chính sách tiền tệ có nhiều dư địa trong việc giữ lãi suất điều hành ổn định trước các sức ép tăng lãi suất từ Fed trong giai đoạn tới.

Tuy nhiên, giai đoạn 2022-2023 được kỳ vọng là giai đoạn Fed sẽ tăng mạnh lãi suất với lần tăng đầu tiên được thị trường dự đoán vào tháng 3-2022, ngay sau khi Fed kết thúc hẳn gói QE. Áp lực tăng lãi suất từ Fed có thể đè nặng lên tỷ giá và khả năng duy trì lãi suất điều hành không đổi của NHNN, nếu nhìn nhận lại bối cảnh tỷ giá tăng mạnh trong năm 2018 (Fed nhiều lần tăng lãi suất trong năm 2018).

Vì vậy, việc NHNN tăng lãi suất trong năm nay là có thể và sẽ là hợp lý nếu việc tăng lãi suất có thể ổn định được tỷ giá nói riêng và nền tảng vĩ mô nói chung. Bởi chỉ khi vĩ mô ổn định mới tạo được môi trường hoạt động tốt nhất cho mọi chủ thể trong nền kinh tế. Song việc tăng lãi suất có thể cần cân đối tới khả năng thích ứng của thị trường, nhất là trong bối cảnh kinh tế vừa phục hồi sau dịch bệnh.

Phạm Long

TBKTSG

Tin cùng chuyên mục

vietstock
Ngân hàng

Vụ cướp ngân hàng ở Hải Phòng: Cầm 1,3 tỷ đồng, người yêu tên cướp vung tiền đi mua sắm

1 giờ trước

Sau khi cướp hơn 3 tỷ đồng tại Phòng giao dịch Vietcombank Đình Vũ (Hải An, Hải Phòng), Nam về nhà phi tang đồ vật gây án, chôn 400 triệu đồng giấu dưới gốc đào sau nhà. Tên cướp cũng đưa người yêu hơn 1,3 tỷ đồng, sau đó cô gái này đi mua máy tính, điện thoại, nhẫn vàng, mỹ phẩm... và nhờ bạn giữ hộ 1,24 tỷ đồng tiền mặt.

Sau khi cướp hơn 3 tỷ đồng tại Phòng giao dịch Vietcombank Đình Vũ (Hải An, Hải Phòng), Nam về nhà...


vietstock
Ngân hàng

Khác biệt gì trong chiếc thẻ doanh nghiệp Sacombank Mastercard đầu tiên xuất hiện trên thị trường?

2 giờ trước

Hội tụ đầy đủ đặc quyền vượt trội cùng những tính năng đầu tiên trên thị trường, thẻ doanh nghiệp Sacombank Mastercard vừa được Sacombank ra mắt đã tạo nên sự khác biệt so với các dòng thẻ doanh nghiệp khác hiện nay. 

Hội tụ đầy đủ đặc quyền vượt trội cùng những tính năng đầu tiên trên thị trường, thẻ doanh nghiệp...


vietstock
Ngân hàng

Rủi ro tăng trưởng khi tăng vốn điều lệ ngân hàng

3 giờ trước

Năm 2021 chứng kiến làn sóng tăng vốn ngân hàng mạnh mẽ hơn bao giờ hết từ các ngân hàng thương mại tư nhân đến các ngân hàng quốc doanh.

Năm 2021 chứng kiến làn sóng tăng vốn ngân hàng mạnh mẽ hơn bao giờ hết từ các ngân hàng thương mại...

OCB 26.6 (0.2) SHB 20.55 (-0.05)


vietstock
Ngân hàng

LienVietPostBank chào bán trái phiếu ra công chúng đợt 2 năm 2021 để tăng vốn trung dài hạn

3 giờ trước

Từ ngày 24/01/2022, Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank) chính thức chào bán hơn 24.4 triệu trái phiếu, với mệnh giá 100,000 đồng/trái phiếu ra công chúng nhằm bổ sung nguồn vốn trung dài hạn để đáp ứng nhu cầu tăng quy mô vốn hoạt động của Ngân hàng và nhu cầu vay vốn trung dài hạn của Khách hàng.

Từ ngày 24/01/2022, Ngân hàng TMCP Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank) chính thức chào bán hơn...

SHS 37.4 (0.5)


vietstock
Ngân hàng

Cận Tết, ATM vắng khách trong khi app ngân hàng "tắc đường"

24/01/2022 10:32

Trong dịp nghỉ Tết, người dùng nên thực hiện chuyển khoản qua phương thức chuyển tiền nhanh 24/7 thay vì chuyển tiền thường. Và đối với những giao dịch lớn, khách hàng nên thực hiện trước kỳ nghỉ.

Trong dịp nghỉ Tết, người dùng nên thực hiện chuyển khoản qua phương thức chuyển tiền nhanh 24/7...


vietstock
Ngân hàng

SHB triển khai phương thức xác thực Smart OTP cho khách hàng doanh nghiệp

21/01/2022 17:48

Nhằm nâng cao tiện ích cho khách hàng doanh nghiệp khi sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử (Ebank), Ngân hàng Sài Gòn – Hà Nội (SHB) đã chính thức triển khai xác thực giao dịch qua SHB Smart OTP trên điện thoại thông minh an toàn, thuận tiện.

Nhằm nâng cao tiện ích cho khách hàng doanh nghiệp khi sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử (Ebank)...

SHB 20.55 (-0.05)


vietstock
Ngân hàng

Đồng USD tăng giá trở lại

21/01/2022 17:35

Tuần qua (17-21/01/2022), đồng USD trên thị trường quốc tế tăng giá trở lại trong bối cảnh lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ tăng trước thềm cuộc họp chính sách tiền tệ định kỳ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Tuần qua (17-21/01/2022), đồng USD trên thị trường quốc tế tăng giá trở lại trong bối cảnh lợi suất...

SBV 15.8 (-0.7) USD 14 (0) VCB 90.8 (-2.2)


vietstock
Ngân hàng

Sacombank lan tỏa yêu thương với chương trình ấm tình mùa xuân lần thứ 19 

21/01/2022 16:37

Trong suốt tháng 01/2022, Sacombank phối hợp với các cơ quan ban ngành tổ chức chương trình Ấm tình mùa Xuân lần thứ 19 - Nhâm Dần 2022 tại 52 tỉnh thành trên cả nước với kinh phí hơn 7 tỷ đồng.

Trong suốt tháng 01/2022, Sacombank phối hợp với các cơ quan ban ngành tổ chức chương trình Ấm tình...


vietstock
Ngân hàng

“Đón xuân sang – Rước hổ vàng” cùng LienVietPostBank

21/01/2022 15:00

Nhân dịp Tết nguyên đán Nhâm Dần, từ 22/01 đến hết 20/02/2022, Ngân hàng Bưu điện Liên Việt (LienVietPostBank) triển khai chương trình Vòng quay may mắn “Đón xuân sang – Rước hổ vàng” trên ứng dụng LienViet24h của ngân hàng với tổng giá trị giải thưởng lên tới hơn 600 triệu đồng.

Nhân dịp Tết nguyên đán Nhâm Dần, từ 22/01 đến hết 20/02/2022, Ngân hàng Bưu điện Liên Việt...


vietstock
Ngân hàng

Bắt tổng giám đốc lừa đảo chiếm đoạt gần 156 tỉ đồng

21/01/2022 13:06

Ông Phạm Vũ Phương, một tổng giám đốc ở Vĩnh Long đã nâng khống báo cáo tài chính để vay vốn và chiếm đoạt gần 156 tỉ đồng.

Ông Phạm Vũ Phương, một tổng giám đốc ở Vĩnh Long đã nâng khống báo cáo tài chính để vay vốn và...


×
vietstock logo
Về đầu trang