Vì sao tiêu dùng của người dân tăng mạnh trong khi thu nhập giảm?

21-01-2022 15:38:44+07:00
21/01/2022 15:38 7

Vì sao tiêu dùng của người dân tăng mạnh trong khi thu nhập giảm?

Điều gì khiến tiêu dùng cuối cùng của dân cư đột ngột tăng mạnh trong khi thu nhập của người dân bị sút giảm nghiêm trọng do dịch Covid-19 và cách chống dịch?

Khách mua hàng tại siêu thị Coopmart. Ảnh: N.K

Trong nhiều năm qua, để ước tính tiêu dùng cuối cùng của dân cư trong GDP theo quí, sáu tháng và cả năm, Tổng cục Thống kê (TCTK) thường dựa vào tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ. Ước tính này không thể dựa vào điều tra mức sống hộ gia đình vì điều tra mức sống tiến hành hai năm một lần.

Tuy nhiên tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ không hoàn toàn trùng khớp với tiêu dùng cuối cùng của dân cư. Trong tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ còn bị lẫn với bán cho sản xuất và lại thiếu những khoản như sản phẩm tự sản tự tiêu trong nông, lâm, thủy sản, phân bổ lãi vay ngân hàng (fisim), tiền điện, nước và một khoản rất lớn là nhà tự có tự ở…

So sánh tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ với tiêu dùng cuối cùng của dân cư từ năm 2010 đến nay (2021), có thể thấy tiêu dùng cuối cùng của dân cư luôn nhỏ hơn tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ; đặc biệt từ năm 2010-2020, chênh lệch giữa tiêu dùng cuối cùng của dân cư và tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ từ 10,29-15,9%. Năm 2021 chênh lệch giữa tiêu dùng cuối cùng của dân cư và tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ vẫn còn nhưng tỷ lệ chênh lệch đột ngột hạ xuống chỉ còn 1,11%. Chính vì thế năm 2021, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 4.789.500 tỉ đồng, giảm 3,8% so với năm trước, nếu loại trừ yếu tố giá thì giảm 6,2% (năm 2020 giảm 3%) trong khi tiêu dùng cuối cùng của dân cư lại tăng khá cao.

Khách mua hàng tại siêu thị Coopmart. Ảnh: N.K

Báo cáo về tình hình kinh tế – xã hội quí 4-2021 và năm 2021 của TCTK cho thấy, về sử dụng GDP năm 2021, tiêu dùng cuối cùng của dân cư tăng 2,09% so với năm 2020; tích lũy tài sản tăng 3,96%; xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ tăng 14,01%; nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ tăng 16,16%. Điều gì khiến tiêu dùng cuối cùng của dân cư đột ngột tăng mạnh trong khi thu nhập của người dân bị giảm sút nghiêm trọng do dịch Covid-19 và cách chống dịch? Nếu chênh lệch diễn ra như 10 năm qua thì GDP theo giá thực tế có thể giảm từ 487.000 tỉ đồng (năm có mức chênh lệch giữa tiêu dùng cuối cùng của dân cư và tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ thấp nhất) đến 616.000 tỉ đồng (sử dụng mức chênh lệch giữa tiêu dùng cuối cùng của dân cư và tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ bình quân), tức là GDP có thể giảm khoảng từ 0,68-2,3% theo giá thực tế.

Có thể thấy những công ty như Việt Á và CDC các tỉnh đã góp phần vào tăng trưởng GDP rất tích cực, giống y hệt như chuyện đến hẹn lại lên, cứ gần Tết là người ta lại đào và lấp đường, đào đường làm GDP tăng lên, lấp đi cũng làm GDP tăng lên.

Cũng theo báo cáo về tình hình kinh tế – xã hội quí 4-2021 và năm 2021 của TCTK, ngành y tế và hoạt động trợ giúp xã hội đạt tốc độ tăng cao chưa từng thấy với mức tăng 42,75%. Điều này một phần là do phong trào xét nghiệm Covid-19 đại trà với giá mỗi lần xét nghiệm cao ngất. Giá kit test của Công ty Việt Á khoảng 470.000 đồng đã bị cho là thổi giá nhưng người dân phải chi trả còn cao hơn nhiều (thường là 720.000 đồng). Và đã có những trường hợp chính quyền địa phương cưỡng chế việc xét nghiệm, có nơi bắt trả phí. Điều này phải chăng phần nào đóng góp vào tăng trưởng GDP năm 2021 để đạt 2,58%?

GDP nhìn từ phía cầu bao gồm tiêu dùng cuối cùng của dân cư, chi tiêu dùng cuối cùng của Nhà nước, tích lũy gộp tài sản và xuất khẩu thuần. Nói chung khi các yếu tố của cầu tăng lên sẽ kích thích sản xuất từ phía cung. Như vậy có thể thấy những công ty như Việt Á và CDC các tỉnh đã góp phần vào tăng trưởng GDP rất tích cực, giống y hệt như chuyện đến hẹn lại lên, cứ gần Tết là người ta lại đào và lấp đường, đào đường làm GDP tăng lên, lấp đi cũng làm GDP tăng lên nhưng con đường vẫn thế, thậm chí không bằng cũ. Tất cả các khoản này đều tính vào đầu tư công. Phải chăng tham nhũng, lãng phí, đầu tư không hiệu quả đều góp phần làm tăng GDP?

Tăng GDP kiểu này có thể gây ra những hậu quả trong kinh tế như rủi ro lạm phát nếu đầu tư không hiệu quả, nợ công tăng cao, bội chi ngân sách… và những vấn đề ngoài ngân sách như sự suy thoái về đạo đức.

Còn về phía cung, Chính phủ nên giảm tối đa thanh tra, kiểm tra gây tốn kém và phiền hà cho doanh nghiệp. Các cơ quan chức năng của Chính phủ không nên ban hành các chính sách làm thiệt hại cho doanh nghiệp và người dân, như kiểu Thông tư 78/2021/TT-BTC. Bản chất trọng cung là bớt đi sự can thiệp của Nhà nước. Nếu không, nhũng nhiễu, lãng phí, đầu tư không hiệu quả… cũng làm tăng GDP. GDP là một chỉ tiêu mang tính nhất thời và ngắn hạn, không phải là một thước đo duy nhất về sức khỏe của nền kinh tế, nhất là trong bối cảnh của Việt Nam.

Bùi Trinh

TBKTSG

Tin cùng chuyên mục

vietstock
Tiêu dùng và lối sống

Mới chỉ có khoảng 10,000 người trong tổng số gần 4 triệu lao động đã nhận hỗ trợ tiền thuê nhà

26 phút trước

Theo thông tin từ Thứ trưởng Bộ LĐTB&XH Lê Văn Thanh, dự kiến khoảng 3.4 triệu lao động sẽ được hỗ trợ tiền thuê nhà với tổng kinh phí là 6.6 ngàn tỷ đồng. Nhưng đến cuối tháng 5, một số địa phương mới chỉ phê duyệt được hơn 10,000 lao động với số tiền khoảng 40 tỷ đồng.

Theo thông tin từ Thứ trưởng Bộ LĐTB&XH Lê Văn Thanh, dự kiến khoảng 3.4 triệu lao động sẽ được hỗ...


vietstock
Tiêu dùng và lối sống

Mua sắm ở Mỹ thời lạm phát: Giàu đi Macy’s, nghèo vào Walmart

27/05/2022 13:54

Lạm phát ở mức cao nhất của nhiều thập niên qua đang tạo nên sự phân hóa trong hành vi của người tiêu dùng Mỹ.

Lạm phát ở mức cao nhất của nhiều thập niên qua đang tạo nên sự phân hóa trong hành vi của người...

CEO 43.9 (0.6) USD 13.5 (-0.5)


vietstock
Tiêu dùng và lối sống

Chật vật co kéo chi phí theo giá xăng

26/05/2022 20:03

Giá xăng liên tục lập đỉnh kéo theo giá hàng hóa, nguyên liệu tăng đè nặng lên cuộc sống của người dân và chính doanh nghiệp.

Giá xăng liên tục lập đỉnh kéo theo giá hàng hóa, nguyên liệu tăng đè nặng lên cuộc sống của người...


vietstock
Tiêu dùng và lối sống

Lương tối thiểu theo giờ không đủ sống: Chỉ bằng 1/10 của nhiều nước

26/05/2022 10:13

Theo tài liệu trang web của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), nhiều quốc gia có quy định mức lương tối thiểu theo giờ và theo tháng.

Theo tài liệu trang web của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), nhiều quốc gia có quy định mức lương...

PGS 25 (0.4) SGD 15.4 (0)


vietstock
Tiêu dùng và lối sống

Bộ trưởng Giáo dục - Đào tạo nói gì về việc sách giáo khoa đắt gấp 2-3 lần?

25/05/2022 16:22

Bộ trưởng Giáo dục- Đào tạo Nguyễn Kim Sơn đã giải thích lý do vì sao giá sách giáo khoa bộ mới lại đắt gấp 2-3 lần so với các bộ sách cũ và giải đáp sách giáo khoa bộ mới có dùng lại được hay không.

Bộ trưởng Giáo dục- Đào tạo Nguyễn Kim Sơn đã giải thích lý do vì sao giá sách giáo khoa bộ mới lại...


vietstock
Tiêu dùng và lối sống

Vì sao Balenciaga ra mắt BST Resort 2023 tại sàn giao dịch chứng khoán phố Wall?

24/05/2022 11:47

Sàn runway lấy bối cảnh tại một nơi mà “tiền không bao giờ ngủ”, đến cả thiệp mời cũng chính là một cọc tiền giả và dàn người mẫu xuất hiện với mặt nạ trùm kín như kẻ cướp. Giám đốc sáng tạo Demna Gvasalia muốn gửi gắm thông điệp gì?...

Sàn runway lấy bối cảnh tại một nơi mà “tiền không bao giờ ngủ”, đến cả thiệp mời cũng chính là một...

BST 19.5 (0.5) USD 13.5 (-0.5)


vietstock
Tiêu dùng và lối sống

Đừng để nỗi sợ làm mất cơ hội

24/05/2022 08:15

Tuyển lao động nam không cần kinh nghiệm, chỉ cần học hết lớp chín, sức khỏe tốt, tuổi từ 18 đến 35, cao một mét sáu trở lên. Tuần làm việc năm ngày, mỗi ngày tám tiếng. Lương tháng 40 triệu đồng, chưa kế tăng ca và phụ cấp. Ngân hàng sẽ cho vay đến 80% chi phí ban đầu. Người được tuyển sẽ lái máy xúc tại Nhật Bản.

Tuyển lao động nam không cần kinh nghiệm, chỉ cần học hết lớp chín, sức khỏe tốt, tuổi từ 18 đến...


vietstock
Tiêu dùng và lối sống

7 cấp độ độc lập tài chính để nghỉ hưu sớm

23/05/2022 09:38

Theo triệu phú tự thân Grant Sabatier, ở cấp độ 7, tiền bạc sẽ không còn là vấn đề với bạn.

Theo triệu phú tự thân Grant Sabatier, ở cấp độ 7, tiền bạc sẽ không còn là vấn đề với bạn.


vietstock
Tiêu dùng và lối sống

Tài xế taxi công nghệ nhảy việc nhiều, người dùng khó gọi xe

23/05/2022 06:32

Khi giá xăng tăng cao kỷ lục, thu nhập của tài xế taxi công nghệ đã không còn hấp dẫn. Nhiều người bán xe, chuyển việc, khiến người dùng cũng khó gọi xe hơn.

Khi giá xăng tăng cao kỷ lục, thu nhập của tài xế taxi công nghệ đã không còn hấp dẫn. Nhiều người...


vietstock
Tiêu dùng và lối sống

Trứng tăng giá cao gần gấp đôi

21/05/2022 10:55

Trứng gà tại nhiều chợ truyền thống ở TPHCM đã ở mức 35.000 đồng/chục, trứng vịt 38.000 đồng/chục. Giá này đã tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ năm 2021.

Trứng gà tại nhiều chợ truyền thống ở TPHCM đã ở mức 35.000 đồng/chục, trứng vịt 38.000 đồng/chục...


Về đầu trang