logo

Những hiểu nhầm về cổ tức tiền mặt, cổ tức cổ phiếu, bán ưu đãi, phát hành riêng lẻ và ESOP (kỳ 1)

11-03-2019 13:05:03+07:00
11/03/2019 13:05 9

Những hiểu nhầm về cổ tức tiền mặt, cổ tức cổ phiếu, bán ưu đãi, phát hành riêng lẻ và ESOP (kỳ 1)

Trước bối cảnh nhiều quý độc giả đặt câu hỏi và chúng tôi quan sát thấy sự hiểu nhầm vẫn còn rất lớn, chúng tôi muốn bàn thêm một chút về các chính sách huy động/phân phối vốn quan trọng của công ty, bao gồm: (1) Cổ tức tiền mặt, (2) cổ tức bằng cổ phiếu, (3) bán ưu đãi cho cổ đông hiện hữu, (4) phát hành riêng lẻ và (5) ESOP. Chúng tôi xin phân loại các hoạt động trên thành hai nhóm dựa vào ngày giao dịch không hưởng quyền và phân tích:

I. Nhóm làm giảm giá thị trường ngay ngày giao dịch không hưởng quyền (GDKHQ)

Cổ tức tiền mặt (cash dividend):

Có thể nói cổ tức tiền mặt là một chủ đề gây tranh cãi và gây hiểu nhầm nhiều nhất. Chúng tôi nhận thấy nhiều nhà đầu tư cá nhân dù có tương đối kinh nghiệm thị trường, vẫn còn hiểu nhầm khá nghiêm trọng về điều này.

Ngạn ngữ Anh ngày xưa có câu châm ngôn khá thú vị: “Một con chim trên tay đáng giá bằng hai con chim trong bụi (a bird in hand is worth two in the bush)”. Cùng tư duy về sự chắc chắn đó, những nhà đầu tư tài chính ngày xưa thường ưa thích cổ tức tiền mặt trong tay hơn là việc giao lợi nhuận giữ lại (retained earnings) cho các ban lãnh đạo đầu tư kém hiệu quả, thậm chí còn tư lợi cho bản thân! Song, ở thời đại tăng trưởng ngày nay, các cá nhân ngày càng quan trọng việc tăng giá cổ phiếu nhờ lợi nhuận doanh nghiệp tăng trưởng hơn là thu nhập vỏn vẹn từ cổ tức. Nhiều người nhấn mạnh việc những doanh nghiệp sinh lời ROIC cao hơn 30% đều đặn trong nhiều năm (VNM, HPG, MWG, PNJ, TLG, …) thì nên giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư thay vì chi trả cổ tức.

Song, nếu từng theo dõi các cổ phiếu sinh lời bền vững như trên, quý độc giả sẽ thấy rằng những doanh nghiệp như vậy vẫn chi trả cổ tức tiền mặt rất đều đặn, thậm chí tăng trưởng qua nhiều năm. Tại sao lại như vậy? Chúng tôi cho rằng những doanh nghiệp tuyệt vời hầu như sẽ chi trả cổ tức tiền mặt (Xin nhấn mạnh đây là mệnh đề một chiều. Quý độc giả đừng suy ngược lại), bởi vì:

  • (1) Mô hình kinh doanh của họ không đòi hỏi nhiều vốn, dẫn đến lượng tiền họ thu về lớn hơn nhu cầu vốn.
  • (2) Việc chi trả cổ tức tiền mặt chứng minh họ tạo ra dòng tiền tự do (free cash flow) rất bền vững
  • (3) Quan trọng hơn hết, cổ tức tiền mặt chứng minh ban lãnh đạo “fair-play”, quan tâm đến cổ đông trên tư duy “win-win” và họ không tham lam dùng dòng tiền mặt thừa đó dùng cho mục đích cá nhân.

Chúng tôi nhận thấy nhiều nhà đầu cơ/môi giới chứng khoán phản biện rằng: “Cổ tức tiền mặt chẳng khác cổ tức bằng cổ phiếu gì sất! Cả hai đều bị trừ giá thị trường ngay ngày GDKHQ. Thậm chí, cái thứ hai còn không chịu thuế thu nhập”. Chúng tôi cho rằng tư duy này sai lầm vô cùng, cổ tức bằng cổ phiếu không khác gì nghiệp vụ chia tách, và doanh nghiệp không hề phải chi tiền ra để chứng minh rằng họ có khả năng tạo dòng tiền tự do (cash flow generation). Mặc dù khi chia cổ tức tiền mặt, giá thị trường bị trừ đi, song nếu những nhà đầu tư dài hạn am hiểu về triển vọng và khả năng duy trì tỷ suất ROE của doanh nghiệp, họ sẽ mua vào cổ phiếu dẫn đến giá thị trường sẽ tăng lên thêm tương ứng trong tương lai.

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cứ chi trả cổ tức tiền mặt là tốt. Những doanh nghiệp chi trả cổ tức tiền mặt rất lớn trong một lần duy nhất (one-time cash out) hầu như đều có kết cục đáng thất vọng như KDC (200% năm 2015), KKC (50% năm 2017). Đó là lý do chúng tôi ưa thích những công ty chi trả tiền mặt kết hợp với cổ phiếu bền vững qua nhiều năm – chứng tỏ rằng cổ tức năm sau tăng trưởng hơn năm trước – thuộc hạng công ty và ban lãnh đạo tuyệt vời nhất.

Cổ tức bằng cổ phiếu (stock dividend):

Như nhiều lần chúng tôi đã nhấn mạnh, nếu doanh nghiệp chỉ trả thuần cổ tức bằng cổ phiếu thì đây chỉ là một nghiệp vụ kế toán để chia tách cổ phiếu và tăng vốn điều lệ danh nghĩa không hơn không kém, bởi vì nó không hề phát sinh bất cứ dòng tiền ra nào từ công ty. Thay vì giữ 1 chiếc bánh pizza lớn, cổ đông nhận được 5 lát bánh pizza nhỏ hơn song lại tưởng mình giàu có hơn (!).

Lợi dụng việc hiểu nhầm này của đa số cổ đông, ban lãnh đạo nhiều công ty đã che giấu việc thiếu hụt dòng tiền chia cổ tức (hoặc cố ý để lại quỹ tiền mặt lớn nhằm mục đích cá nhân) bằng việc “thưởng” cổ phiếu thêm. Bằng cách như thế, cổ đông ngộ nhận rằng mình đã được tăng thêm giá trị nhưng thực sự giá trị họ nhận được chẳng là gì hơn ngoài số lượng “giấy” tăng lên.

Bán ưu đãi cho cổ đông hiện hữu (stock issuance to all current shareholders):

Ngoài cổ tức tiền mặt và cổ phiếu, bán ưu đãi cho cổ đông hiện hữu cũng là hoạt động làm giảm giá thị trường do pha loãng ngay ngày GDKHQ. Nhìn lại giai đoạn thị trường bùng nổ năm 2017 – quý 1/2018 vừa qua, ta thấy rất nhiều doanh nghiệp niêm yết lợi dụng sự hưng phấn để bán cổ phiếu tại mức giá cao, thu về hàng ngàn tỷ đồng. Trên quan điểm của chúng tôi, những doanh nghiệp tuyệt vời hiếm khi phải phát hành, gây pha loãng (dilute), do họ có thể tái đầu tư nguồn lợi nhuận giữ lại vô cùng hiệu quả, thậm chí tạo ra nhiều tiền mặt hơn họ cần dùng; VNM, MWG, PNJ, CTD - độc giả có thể liệt kê ra rất nhiều…

Song, đâu đó vẫn có những công ty phát hành và sử dụng vốn hiệu quả trong quá khứ, chẳng hạn như HPG, DXG, PTB – tuy nhiên số này rất hiếm, chúng tôi cho rằng đến hơn 90% những case phát hành đều đem lại kết quả tệ hại cho giá cổ phiếu vì: (1) Giá phát hành thấp hơn thị giá rất nhiều (2) Khả năng đầu tư và sử dụng vốn kém hoặc do ban lãnh đạo tư lợi cá nhân. Trong nhiều trường hợp, các công ty còn dùng cách này để bơm vốn “ảo”, sau đó lấy số cổ phiếu “giấy” này để bán trên sàn, thu về tiền tươi thóc thật từ các cá nhân “ngây thơ”.

Do đó, mỗi khi gặp các tờ trình đại hội cổ đông về các phương án phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu, nhà đầu tư cá nhân phải vô cùng cẩn thận, xem xét kỹ triển vọng ngành, tính khả thi của dự án, tình hình cạnh tranh cũng như đạo đức của ban lãnh đạo (yếu tố quan trọng nhất). Còn lại, trong đa số trường hợp, chúng tôi cho rằng giải pháp tốt nhất là tránh xa việc phát hành như một cơn bệnh. Tại sao ta không lựa chọn những “cỗ máy tạo tiền” được điều hành bởi ban lãnh đạo tuyệt vời ngoài kia mà lại nộp tiền vào những trường hợp rủi ro chi vậy?!

Hà Hùng Anh (Đại diện The Golden Newsletter Vietnam)

FILI

Tin cùng chuyên mục

vietstock
Cổ phiếu

Chuyển động cổ phiếu ngân hàng tháng 6

05/07/2022 20:00

Diễn biến của cổ phiếu ngành ngân hàng tiếp tục ảm đạm kéo dài sang tháng 6 với thanh khoản ngày một suy yếu.

Diễn biến của cổ phiếu ngành ngân hàng tiếp tục ảm đạm kéo dài sang tháng 6 với thanh khoản ngày...

BID 36.3 (1.25) CTG 27 (0.4) HDB 24.75 (0.2)


vietstock
Cổ phiếu

Thị phần môi giới HOSE quý 2/2022: TCBS và MBS rớt hạng

05/07/2022 19:03

Trong quý 2/2022, TCBS và MBS rớt 1 hạng thị phần trên HOSE so với quý 1/2022, nhường chỗ cho HSC và VCSC thăng hạng.

Trong quý 2/2022, TCBS và MBS rớt 1 hạng thị phần trên HOSE so với quý 1/2022, nhường chỗ cho HSC...

MBS 18.2 (-0.4) SSI 19.7 (-0.5) VPS 12 (-0.15)


vietstock
Cổ phiếu

Tự doanh 05/07: DGC tiếp tục được mua ròng mạnh

05/07/2022 17:46

Tự doanh công ty chứng khoán mua ròng 158 tỷ đồng trong phiên 04/07. Trong đó FPT và DGC là hai mã được mua ròng mạnh. Đây là phiên thứ 2 liên tiếp DGC được mua ròng mạnh. Ngược lại, VCB và PVT bị bán ròng mạnh.

Tự doanh công ty chứng khoán mua ròng 158 tỷ đồng trong phiên 04/07. Trong đó FPT và DGC là hai mã...

DGC 98.9 (-7.3) FPT 85.4 (-1.3) PVT 20.25 (-0.25)


vietstock
Cổ phiếu

55 mã chứng khoán bị cắt margin trong quý 3/2022

05/07/2022 15:10

Đa phần những mã nằm trong danh sách bị cắt margin của HOSE thuộc nhóm trong diện bị cảnh báo hoặc kiểm soát.

Đa phần những mã nằm trong danh sách bị cắt margin của HOSE thuộc nhóm trong diện bị cảnh báo hoặc...

AAM 11.55 (0.2) APC 17.95 (-0.5) AST 57.1 (0)


vietstock
Cổ phiếu

Cổ phiếu nào thường tăng trong tháng 7?

05/07/2022 13:00

Sau 3 tháng giảm điểm liên tục của thị trường trong quý 2, điều mà tất cả nhà đầu tư mong mỏi nhất lúc này là các chỉ số sớm quay lại đà tăng điểm. Tuy nhiên, theo dữ liệu từ quá khứ, tháng 7 lại là tháng bị áp đảo bởi sắc đỏ.

Sau 3 tháng giảm điểm liên tục của thị trường trong quý 2, điều mà tất cả nhà đầu tư mong mỏi nhất...

DGW 57.7 (-4.3) GEX 19.9 (-0.6) HCD 8.25 (0.3)


vietstock
Cổ phiếu

FLC và ROS bị đưa vào diện cảnh báo

05/07/2022 10:53

Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HOSE) quyết định đưa cổ phiếu của CTCP Tập đoàn FLC (HOSE: FLC) và CTCP Xây dựng FLC Faros (HOSE: ROS) vào diện cảnh báo kể từ ngày 11/07/2022.

Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HOSE) quyết định đưa cổ phiếu của CTCP Tập đoàn FLC (HOSE: FLC) và...

ATS 17 (0) FLC 6.55 (0.35) HAI 2.74 (0.11)


vietstock
Cổ phiếu

IR Awards: Những doanh nghiệp hoàn thành tốt nghĩa vụ công bố thông tin trong 12 năm qua

05/07/2022 10:00

Trong suốt giai đoạn 2011-2022, chỉ có duy nhất 3 đơn vị xuất hiện trong Danh sách Doanh nghiệp niêm yết (DNNY) đạt Chuẩn Công bố thông tin (CBTT) được 10 lần là CTCP Sữa Việt Nam (HOSE: VNM), CTCP Cơ Điện Lạnh (HOSE: REE) và CTCP Cát Lợi (HOSE: CLC). Việc tuân thủ các quy định về CBTT của cơ quan chức năng là không hề dễ dàng ngay cả đối với những doanh nghiệp lớn và đầu ngành.

Trong suốt giai đoạn 2011-2022, chỉ có duy nhất 3 đơn vị xuất hiện trong Danh sách Doanh nghiệp...

ABT 37.35 (-2.55) CLC 36 (-0.5) DBC 22.7 (0.3)


vietstock
Cổ phiếu

HAI vào diện cảnh báo từ 11/07

05/07/2022 09:28

Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HOSE) vừa thông báo đưa cổ phiếu của CTCP Nông dược H.A.I (HOSE: HAI) vào diện cảnh báo.

Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HOSE) vừa thông báo đưa cổ phiếu của CTCP Nông dược H.A.I (HOSE:...

HAI 2.74 (0.11)


vietstock
Cổ phiếu

Top cổ phiếu đáng chú ý đầu phiên 05/07

05/07/2022 08:00

Danh sách các mã cổ phiếu tăng và giảm mạnh nhất những phiên gần đây theo số liệu thống kê của Vietstock.

Danh sách các mã cổ phiếu tăng và giảm mạnh nhất những phiên gần đây theo số liệu thống kê của...


vietstock
Cổ phiếu

05/07: Đọc gì trước giờ giao dịch chứng khoán?

05/07/2022 06:00

Cùng Vietstock điểm lại những tin tức tài chính kinh tế trong nước và quốc tế đáng chú ý diễn ra trong 24h qua trước giờ giao dịch hôm nay. 

Cùng Vietstock điểm lại những tin tức tài chính kinh tế trong nước và quốc tế đáng chú ý diễn ra...

AAA 11.25 (-0.2) DGC 98.9 (-7.3) STB 23.05 (0.7)


Về đầu trang